Ambulancier + 2024
Neurologische en abdominale urgenties
Ambulancier + 2024
Neurologische en abdominale urgenties
Neurologische urgenties
De cursist
Krijgt inzicht in de fysiologie achter een CVA
Kan adequaat reageren bij een CVA en legt de juiste prioriteiten
Kan correct de ernst inschatten bij een CVA en weet wanneer MUG bijstand noodzakelijk is
Kan correct de pupillen van een patiënt evalueren
Heeft inzicht in de rol van de glycemie bij de evaluatie van een patiënt met een mogelijk neurologisch probleem
Heeft inzicht in het verband tussen ritmestoornissen (VKF) en een CVA
Heeft inzicht in andere veelvoorkomende neurologische problemen zoals meningitis en epilepsie
Doelstellingen
Casus 1Persoon onwel
Oproep 112
Zomerse namiddag, 16u
“Persoon onwel in tuin, wakker maar reageert niet op aanspreken.”
3S
Situation (situatie)
Wat is de oproep?
Wat is er gebeurd?
Safety (veiligheid)
Persoonlijke veiligheid
Veiligheid patiënt
Algemeen en omgeving
Scene (omgeving)
Voorruitaanzicht
Wat zie ik?
bcQ
b: is de patiënt bewust?
c: zijn er zware bloedingen?
Quick look (snelle beoordeling): ABC kritiek?
Airway
Breathing
Saturatie 93%, AH-frequentie 18/min.
Normale ademhalingsinspanning
Geen cyanose.
Circulation
Pols 72/min
Bloeddruk 120/80 mmHg
Capillaire refill 2 seconden
RER: Rate | Effort | Regularity
(snelheid | sterkte | regelmaat)
Tekens van shock?
Disability
Pupillen: PEARL: Pupils Equal And Reactive to Light
(pupillen gelijk en reagerend op licht)
Beweegt linkerzijde amper, arm valt naar beneden na opheffen.
Brabbelt onverstaanbaar
PEARL
Afwijkend pupilonderzoek
Symmetrisch versus asymmetrisch
Kleine pupillen - ‘miose’
Grote pupillen - ‘mydriase’
Lichtreactiviteit : direct & indirect
opgelet: bevraag bij afwijkingen altijd voorafbestaande toestand
bvb. oogoperatie, hersenoperatie, …
Lichtreflex
Lichtreflex
DIRECTE LICHTREFLEX
met licht in oog schijnen
kijken naar de pupil van het oog waarin geschenen wordt
normaal: pupil verkleint in het oog waar licht geschenen wordt
abnormaal: geen reactie op licht
INDIRECTE LICHTREFLEX
met licht in oog schijnen
kijken naar het oog waarin NIET geschenen wordt
normaal: pupil verkleint ook in het oog waar GEEN licht geschenen wordt
abnormaal: geen reactie op licht in oog waarin niet geschenen wordt
Wat kunnen afwijkende pupilreflexen betekenen?
Anisocorie = ongelijke pupilgrootte
oogprobleem
glaucoom
ontsteking
oogtrauma / oogoperatie
aangeboren afwijking
…
hersenprobleem
CVA
trauma
carotis dissectie
…
Fysiologische anisocorie
= goedaardige anisocorie
= goedaardige ongelijke pupilgroottes
Hoe te onderscheiden met kwaadaardige anisocorie?
Vaak reeds langer bestaande.
Vaak wel nog intacte lichtreflexen.
Vaak voorgeschiedenis van oogoperatie of oogtrauma
Vaak gekend door patiënt of zijn omgeving.
Is de FAST test voor dit SO positief of negatief?
1.
FAST +
2.
FAST -
3.
Ik weet het niet
Is de FAST test voor dit SO positief of negatief?
✔
1.
FAST +
2.
FAST -
3.
Ik weet het niet
Het SO is inderdaad FAST +. Is een CVA nu zeker?
1.
Ja, het is een CVA
2.
Nee, het kan ook iets anders zijn
3.
Ik weet het niet
Het SO is inderdaad FAST +. Is een CVA nu zeker?
✔
1.
Ja, het is een CVA
2.
Nee, het kan ook iets anders zijn
3.
Ik weet het niet
Welke parameter ontbreekt er nog?
Disability
Glycemie 32 mg/dL
Disability
Pupillen: PEARL: Pupils Equal And Reactive to Light (pupillen gelijk en reagerend op licht)
WAPA – GCS
Beweegt linkerzijde amper, arm valt naar beneden na opheffen.
Brabbelt onverstaanbaar
FAST +
Glycemie 32 mg/dL
Exposure
Temperatuur 36,8°C
Visuele controle op letsels: hoofd-tot-teen
Pijnscore: NRS: Numeric Rating Scale (numerieke pijnschaal op 10)
PQRST: Provoking factors | Quality | Radiation | Severity | Time (uitlokkende factoren | kwaliteit | uitstraling | ernst | tijd)
Full history
Relevante voorgeschiedenis
SAMPLE
Belang van tijdsverloop
Wanneer eerste symptomen?
Last seen well?
Wake up CVA?
Breng medicatielijst mee!
Bloedverdunners
Give comfort
Toedekken
Verbaal geruststellen
Correcte houding
Head to toe
Hoofd-tot-teen onderzoek
Aftasten
Immobilisation
Niet van toepassing
Briefing
MISTR: Mechanism of injury | Injury | Symptoms | Treatment | Respons to treatment
(ongevalsmechanisme | verwondingen | symptomen |
behandeling | reactie op behandeling)
ISBAR: Identify | Situation | Background | Assessment | Recommendation
(identificeer | situatie | voorgeschiedenis | beoordeling |
aanbeveling)
Wat zijn symptomen van een hypoglycemie?
Wat zijn symptomen van een hypoglycemie?
Zweten, bleekheid
Agitatie, verwardheid, spraakproblemen
Sommige symptomen kunnen op die van een CVA lijken: hemiplegie, convulsies, …
… maar een CVA kan ook de oorzaak zijn van een epileptisch insult!
Wat kan je doen tegen een hypoglycemie?
Wat kan je doen tegen een hypoglycemie?
Zo geen gestoord bewustzijn en de patiënt kan veilig drinken/eten
Laat het SO gesuikerde dranken drinken (cola, fanta,…)
Let op voor light en zero versies van deze dranken!
Eenmaal herstel van de glycemie naar normale waarden, laat de patiënt wat trage suikers eten (brood)
Indien verstoord bewustzijn en/of erg lage hypoglycemie
MUG-bijstand!
Glucagon
De patiënt heeft een glucagon spuit. Wat ga je hiermee doen?
1.
Niets, ik mag de spuit niet toedienen.
2.
Ik dien de spuit toe in de buik van de patiënt.
3.
Ik dien de spuit toe in het bovenbeen van de patiënt.
4.
Ik vraag aan de partner of zij de spuit kan en wil toedienen.
Wat met glucagon?
Indien de patiënt een glucagon spuit heeft, mag hij (of de aanwezige familie) deze zelf toedienen.
Pas op, wettelijk gezien mag de H-A zelf geen injecties toedienen!
Wat zal de MUG/PIT doen ter behandeling van hypoglycemie?
Wat zal de MUG/PIT doen ter behandeling van hypoglycemie?
Indien goed bewust: drinken van gesuikerde drank (zo aanwezig).
Plaatsen perifeer infuus, toediening intraveneus glucose.
Na ontwaken, patiënt laten eten van traag resorbeerbare suikers (bvb. brood) voor preventie van opnieuw hypoglycemie.
Casus 2Persoon onwel
Oproep 112
Woensdagavond, 21u30.
“Man onwel ten huize, mogelijk gestuipt.”
Casus 2
Man, 32 jaar
Zit in de zetel
Verward
Begrijpt niet goed waarom ambulanciers in zijn woonkamer staan
Casus 2
Vieze metaalsmaak vooraf
Weggedraaid met de ogen
Volledig aresponsief, antwoordde niet op vragen
Stuiptrekkingen in armen en benen
Stel het SO begint terug te stuipen, wat kan je doen?
Stel het SO begint terug te stuipen, wat kan je doen?
Zorg voor veiligheid
Vraag MUG-bijstand
ABCDE!
Steek niets tussen de tanden
O2 gedurende aanval (15L/min)
Bepaal de glycemie
Welke zaken zijn nuttig om na te vragen?
Welke zaken zijn nuttig om na te vragen?
Gekende epilepsie?
Behandeling?
Laatste aanval?
Voorbije tijd ziek geweest? Onwel, koorts?
Gekend alcohol of drugsgebruik?
Diabetes?
Recente val/trauma?
Gekende hersenafwijkingen? CVA/TIA?
Recente buitenlandse reizen?
Zwangerschap?
Welke test mag prehospitaal zeker niet ontbreken?
Welke test mag prehospitaal zeker niet ontbreken?
“ABC comes first…
but Don’t Ever Forget Glucose!”
Wat is een status epilepticus?
Er kunnen meerdere antwoorden juist zijn.
1
E-aanval door infectie (meningitis, encefalitis, ...)
2
Meer dan 5 minuten continue aanvallen
3
E-aanval door alcoholontwenning
4
2 of meer aanvallen met tussen de aanvallen onvolledig herstel van bewustzijn
5
Iemand met maandelijkse E-aanvallen
Wat is een status epilepticus?
✔
✔
1
E-aanval door infectie (meningitis, encefalitis, ...)
2
Meer dan 5 minuten continue aanvallen
3
E-aanval door alcoholontwenning
4
2 of meer aanvallen met tussen de aanvallen onvolledig herstel van bewustzijn
5
Iemand met maandelijkse E-aanvallen
Status epilepticus
Meer dan 5 minuten continue aanvallen
OF
2 of meer aanvallen met tussen de aanvallen onvolledig herstel van bewustzijn
→ Steeds MUG vragen!
Wat was nu die metaalachtige smaak?
Aura’s
= gewaarwordingen voor de E-aanval
Voorbeelden:
Metaalsmaak
Oorsuizen
Flitsende lichten
Spierspasmen, spiertrillingen
Opstijgend gevoel vanuit de maag
…
Alcoholontwenning
Ontwenningsinsult
= epileptische aanval veroorzaakt door plotse stop/afbouw van alcoholinname bij chronisch alcoholgebruik
vaak deel van andere ontwenningssymptomen (onrust, tachycardie, zweten, misselijkheid)
maar kan soms het eerste symptoom van ontwenning zijn
Ontwenningsinsult
Behandeling
Gaan vaak vanzelf voorbij.
Zorg voor veiligheid.
Geef O2.
Controleer glycemie.
Vraag steeds MUG-bijstand bij actief stuipen of onvolledig hernemen van het bewustzijn.
Benzodiazepines via MUG/PIT
Sedatie zo onvoldoende werking via MUG
Postictale fase
Postictaal = na de epileptisch aanval
Fase waarin de patiënt nog moet bekomen van de doorgemaakte aanval
verwardheid
moe, slaperig
hoofdpijn
spraakmoeilijkheden
schaamte
amnesie voor het gebeuren
…
Fase kan minuten tot uren duren
Check altijd glycemie!
Toddse parese
Soms worden patiënten wel terug alerter maar blijven ze tijdelijk verminderde kracht en/of gevoel hebben in een deel van hun lichaam.
Voorbeelden:
een arm/been dat niet meer mee wilt
tintelingen aan één kant van het lichaam
Kan ook minuten tot uren duren. Vaak aan dezelfde kant als het epileptisch insult.
Casus 3Persoon onwel
Oproep 112
Paasmaandag, 16u30,
“Oudere man onwel ten huize, spraakproblemen.”
Paasmaandag, 16u30
Opa heeft wat whiskey gedronken…
Onduidelijke spraak
Kwijlen
Hangt schuin in zijn stoel
bcQ
b: is de patiënt bewust?
c: zijn er zware bloedingen?
Quick look (snelle beoordeling): ABC kritiek?
Airway
Breathing
Saturatie 98%, AH-frequentie 20/min.
Normale ademhalingsinspanning
Geen cyanose.
Circulation
Pols 112/min
Bloeddruk 230/120 mmHg
Capillaire refill 1 seconde
Onregelmatige hartslag
Disability
Pupillen
Disability
Pupillen: PEARL: Pupils Equal And Reactive to Light
(pupillen gelijk en reagerend op licht)
Blikdwang naar rechts
Beweegt rechterzijde amper, hangt af naar rechts in zijn stoel
Onduidelijke spraak
Glycemie 112 mg/dL
CVA
Hersenbloeding (15%) vs. Herseninfarct (85%)
Symptomen CVA
Symptomen CVA
Herseninfarct vs hersenbloeding
Herseninfarct vs hersenbloeding
Wanneer MUG-bijstand voor CVA?
Zouden jullie bij dit SO MUG-bijstand vragen?
1.
Ja
2.
Nee
3.
Ik weet het niet
Wanneer MUG-bijstand voor CVA?
ABC instabiel
Onveilige luchtweg
Sterk verminderd bewustzijn
Slechte parameters
Actief stuipen
Hypoglycemie
Niet pluis gevoel
Wat is de prehospitaal behandeling voor CVA?
Wat is de prehospitaal behandeling voor CVA?
Er bestaat geen specifieke prehospitaal behandeling voor CVA…
Tijdig herkennen & prenotificeren!
STROKE protocol
016 34 57 00
Tijdig transport: denk aan hoe je SO gaat evacueren…
Vervoer in stabiele zijligging of ruglig 30°
In-hospitaal behandeling CVA
Hersenweefselbloeding
In-hospitaal behandeling CVA
Subarachnoïdale bloeding
In-hospitaal behandeling CVA
Herseninfarct
Nuttige zaken om na te vragen bij een vermoeden CVA?
Tijdstip van ontstaan van de klachten
Last seen well
Wake-up CVA: tijdstip van slapengaan
Gebruik van bloedverdunners?
Neem medicatielijst mee naar ziekenhuis!
Ooit al een CVA/TIA gehad?
Gekende diabetes?
Recente operaties?
Nuttige zaken om na te vragen bij een vermoeden CVA?
Staand order 28: CVA
Staand order 28: CVA
Staand order 28: CVA
Waarom hypertens?
Hypertensie is één van de belangrijkste risicofactoren voor CVA.
Kan dus louter een reeds bestaande hypertensie zijn waardoor het CVA is ontstaan
Maar kan ook stressreactie zijn van lichaam op CVA
bij CVA door klonters (ischemisch): poging lichaam om toch nog bloed naar zones met zuurstoftekort te sturen
bij CVA door bloeding (hemorragisch):
bloeding in schedel = in gesloten doos
snelle verhoging van de druk in de schedel (intracraniële druk)
om toch nog bloedvoorziening aan de hersenen te voorzien moet de bloeddruk stijgen
Waarom = hartritme belangrijk?
Hartritme kan ons aanwijzingen geven over de oorzaak/gevolgen.
Bradycardie: inklemming en/of overdruk.
Ritmestoornissen: kunnen aanleiding geven tot klontervorming.
Deze klonters komen vrij in de bloedbaan en kunnen dan bloedvaten verstoppen.
Een hersenbloedvat dat verstopt geraakt geeft zuurstoftekort.= ischemisch CVA
Wat is VKF?
= voorkamerfibrillatie = atriale fibrillatie
Ritmestoornis van het hart die ontstaat in de voorkamers.
Het hart slaat op hol en begint zeer onregelmatig te kloppen.
VKF en CVA
Bij voorkamerfibrillatie bewegen de voorkamers erg chaotisch.
Hierdoor beweegt het bloed ook op een turbulente manier.
Turbulentie in de bloeddoorstroming kan aanleiding geven tot klontervorming.
Als deze klonters in de bloedvaten van de hersenen komen kunnen zij een CVA veroorzaken.
Meningitis
= hersenvliesontsteking
stijfheid in de nek
ernstige hoofdpijn
laag bewustzijn of een minder bewustzijn (slaperig of zelfs bewusteloos)
koorts
misselijk zijn en overgeven
epileptische aanvallen
overgevoeligheid aan licht (= fotofobie)
petechiën
Herkenning meningitis
Nekstijfheid
Nekstijfheid
Petechieën
= niet wegdrukbare huidbloedingen
bij bepaalde ernstige vormen van bacteriële meningitis
testen of je roodheid kan wegduwen
bvb met drinkglas
Antibioticaprofylaxe
Bij bevestigde bacteriële meningitis kan het nodig zijn om preventief antibiotica te nemen door mensen die in verlengd nauw contact kwamen met de patiënt.
Voor de hulpverlener-ambulanciers:
Bij contact met respiratoire secreties, assistentie bij endotracheale intubatie.
Bij twijfel: vraag na in ziekenhuis aan behandelend arts.
Denk aan huisgenoten/familieleden met verlengde contacten.
Beschermingsmiddelen (PBM)
Bacteriële meningitis is zeer besmettelijk.
Verspreiding via druppeltjes in de lucht, lichaamsvloeistoffen en speeksel.
Gebruik zeker:
handschoenen
mond-neusmasker (chirurgisch)
evt. beschermende bril (tegen spatten in ogen)
evt. schort of beschermende kleding (of na interventie wisselen van kledij)
Guillain-Barré syndroom
= acute auto-immuunreactie tegen de zenuwen
= aanval van eigen immuunsysteem tegen zenuwen
Typische symptomen
opstijgende slappe verlamming
rug en lidmaat pijn, tintelingen
Typisch enkele weken na een maag-darm ontsteking of een bovenste luchtweginfectie
Take home messages
Volg steeds je benaderingsschema met bijzondere aandacht voor ABCDE
Glycemie!
Bij vermoeden CVA
FAST test
Tijdstip ontstaan van de klachten of last seen well
Medicatielijst meenemen (bloedverdunners?)
Prenotificatie → snellere behandeling “time is brain”
Ook andere aandoeningen kunnen lijken op een CVA
Hypoglycemie
Epilepsie
Hersentumor
…
Vragen?
Abdominale urgenties
Doelstellingen
De cursist
Krijgt inzicht in de anatomie van van het gastro-intestinaal stelsel en het urogenitaal stelsel
Krijgt inzicht in een aantal veel voorkomende aandoeningen gelinkt aan het gastro-intestinaal stelsel en het urogenitaal stelsel
Kan de ernst van patiënten met interne pathologieën beter inschatten
Kent de risicofactoren van een aantal veel voorkomende interne pathologieën
De buik
De buik
1
2
3
4
De buik - 1e kwadrant
1
2
3
4
Lever
Galblaas
De buik - 2e kwadrant
1
2
3
4
Lever
Galblaas
Maag
Milt
Alvleesklier (pancreas)
De buik - 3e kwadrant
1
2
3
4
Lever
Galblaas
Maag
Milt
Alvleesklier (pancreas)
Dikke darm
Appendix
De buik - 4 kwadranten
1
2
3
4
Lever
Galblaas
Maag
Milt
Alvleesklier (pancreas)
Dikke darm
Appendix
Dunne Darm
Blaas
Welke problemen kan je verwachten?
De Galblaas
1
Waarom hebben we een galblaas?
Waarom hebben we een galblaas?
Galblaas
Veel vet
→ Moeilijk om te absorberen
Gal
→ Lost vet op
→ Makkelijker te absorberen
Wat kan daar nu mee misgaan?
Galblaas
→ Bewaart gal
→ Stuurt gal naar de dunne darm
70% zouten en zuren
10% Cholesterol
5% fosfolipiden
5% proteïnen
1% bilirubine
water, elektrolyten en bicarbonaat
Cholesterol
Zouten
Galblaasontsteking (Cholecystitis)
Galblaasontsteking (Cholecystitis)
Pijn → rechter bovenste kwadrant en/of mid-epigastrisch
Galblaasontsteking (Cholecystitis)
Pijn
→ Mid-epigastrisch & rechter bovenste kwadrant
→ Misselijkheid en braken
Galblaasontsteking (Cholecystitis)
Stilstand
Slijm
Ontsteking en ↑ druk
Pijn
→ Mid-epigastrisch → Rechterbovenkwadrant + rechter schouderblad
Ontsteking buikvlies(peritonitis)
→ Loslaatpijn
Teken van Murphy
Galblaasontsteking (Cholecystitis)
Als alles misloopt…
Sepsis
Galblaasontsteking (Cholecystitis): Risicofactoren
Galblaasontsteking (Cholecystitis): Behandeling
Analgesie
Anti-emetica
Antibiotica
Vocht
Galblaasverwijdering = cholecystectomie
Galblaasdrainage
Galblaasontsteking (Cholecystitis): Samenvatting
Symptomen
Epigastrische pijn
Galkolieken en nadien constante pijn in rechter bovenste kwadrant
Postprandiaal (na vettig eten)
Misselijkheid en braken
Teken van Murphy
Koorts
Galblaasontsteking (Cholecystitis): Samenvatting
Risicofactoren
5F’en
Snelle gewichtsafname
Chronisch ethylgebruik
Symptomen
Epigastrische pijn
Galkolieken en nadien constante pijn in rechter bovenste kwadrant
Postprandiaal (na vettig eten)
Misselijkheid en braken
Teken van Murphy
Koorts
De Alvleesklier
2
Waarom hebben we een alvleesklier?
Endocriene functie
→ Hormonen afgeven in de bloedsomloop
Exocriene functie
→ Aanmaak van enzymen voor de spijsvertering
→ Afbraak van koolhydraten, vetten en proteïnen
Wat kan daar nu mee misgaan?
Alcohol geïnduceerde acute pancreatitis
Alcohol vermindert de hoeveelheid vocht in de kanalen
Alcohol zorgt voor een toename van de hoeveelheid geproduceerde enzymen
Sappen in de pancreas worden dikker
Wat kan daar nu mee misgaan?
Galsteen geïnduceerde acute pancreatitis
Galsteen blokkeert kanaal van pancreas
Pancreassappen kunnen niet meer weg
Wat kan daar nu mee misgaan?
Zwelling door ontstekingsreactie
Auto-digestie van peri-pancreatisch vet
Weefsel “smelt” door necrose
Wat kan daar nu mee misgaan?
Ook veel complicaties mogelijk:
Cyste gevuld met pancreasvocht
Buikpijn, verminderde eetlust, palpeerbare massa in de buik
Ontsteking en progressie in abces
Ruptuur met een massieve ontstekingsreactie in de buik als gevolg
Zwelling door ontstekingsreactie
Auto-digestie van peri-pancreatisch vet
Weefsel “smelt” door hemorragische necrose
Wat kan daar nu mee misgaan?
Ook veel complicaties mogelijk:
Hypovolemische shock
Gevolg van massief vochtverlies
Zwelling door ontstekingsreactie
Auto-digestie van peri-pancreatisch vet
Weefsel “smelt” door hemorragische necrose
Wat kan daar nu mee misgaan?
Ook veel complicaties mogelijk:
Ademhalingsmoeilijkheden (ARDS)
Lekkende bloedvaten door massieve ontstekingsreactie in pancreas
Nummer 1 doodsoorzaak!
Zwelling door ontstekingsreactie
Auto-digestie van peri-pancreatisch vet
Weefsel “smelt” door hemorragische necrose
Teken van Gray Turner en Cullen
Oorzaak?
Veel verschillende oorzaken
Pancreatitis: Behandeling
Analgesie
Anti-emetica
Vocht
Zuurstof (bij complicaties)
Pancreatitis: Samenvatting
Symptomen
Mid epigastrische pijn, uitstralend naar de rug
Misselijkheid, braken
Koorts
Hypovolemie
Pancreatitis: Samenvatting
Symptomen
Mid epigastrische pijn, uitstralend naar de rug
Misselijkheid, braken
Koorts
Hypovolemie
Risicofactoren
Chronisch ethyl gebruik
Galstenen
“I Get Smashed”
De Blindedarm
3
Waarom hebben we een blindedarm?
?
Wat kan daar nu mee misgaan?
Appendicitis
Ontstoken appendix
10% van de populatie
Wat kan daar nu mee misgaan?
Appendicitis
Ontstoken appendix
10% van de populatie
Meest voorkomende oorzaak?
Obstructie door fecaliën
Obstructie door onverteerde zaden
Obstructie door gezwollen lymfe follikels tijdens adolescentie
Wat kan daar nu mee misgaan?
Druk neemt toe!
Bacteriën vermenigvuldigen -> Infectie
Slijmvlies
Rechter onderkwadrant pijn
Wat kan daar nu mee misgaan?
Slechtste scenario…
Druk neemt toe en drukt op bloedvaten
-> ischemie
-> minder sterke wand
-> ruptuur “gesprongen appendix”
Mcburney’s sign
Appendicitis: Behandeling
Analgesie
Anti-emetica
Antibiotica
Operatie (appendectomie)
Appendicitis: Samenvatting
Symptomen
Rechter onderkwadrant pijn (Mcburney)
Peritoneale prikkeling (harde buik, loslaatpijn, spierverzet)
Vervoerspijn
Misselijkheid, braken
Koorts
Appendicitis: Samenvatting
Symptomen
Rechter onderkwadrant pijn (Mcburney)
Peritoneale prikkeling (harde buik, loslaatpijn, spierverzet)
Vervoerspijn
Misselijkheid, braken
Koorts
Risicofactoren
Komt meer voor bij mannen
Meer tijdens tienerjaren
Casus
De Darmen
3 & 4
Wat is de functie van de dikke en dunne darm?
?
Wat kan daar nu mee misgaan?
Wat kan daar nu mee misgaan?
Divertikel
Oorzaak?
Hoge drukken
Oorzaak?
Gladde spieren
Oncontroleerbare contracties
Overdreven of abnormaal bij sommige mensen (onduidelijk waarom)
Oorzaak?
Zeer hoge drukken!
Wet van Laplace
Druk (P)
Diameter (D)
P ~ 1/D
Divertikelbloeding
Rectale bloeding
(meestal pijnloos)
Zwakke vaten kunnen scheuren
Diverticulitis
Geblokkeerde Stoelgang
Erosie door hoge drukken
Pijn in linker onderkwadrant
Diverticulitis: Behandeling
Analgesie
Antibiotica
Vezelrijk dieet
Operatief verwijderen
Operatieve drainage
Diverticulitis: Samenvatting
Symptomen
Linker onderkwadrant pijn
Algemeen onwel
Stoelgang veranderingen
(Koorts)
Diverticulitis: Samenvatting
Symptomen
Linker onderkwadrant pijn
Algemeen onwel
Stoelgang veranderingen
(Koorts)
Risicofactoren
Alles wat de druk op de darmwanden vergroot of de sterkte van de darmwanden aantast
Constipatie
Vet eten
Rood vlees
Genetische problemen (vb. Marfan)
De nieren
3 & 4
Waarom hebben we nieren?
?
Wat kan daar nu mee misgaan? Nierstenen
Nierstenen
Blaas
Urine
Urinebuis
Urineleider
Wat kan daar nu mee misgaan? Nierstenen
Doffe flankpijn
Midden tot onderrug
Nierkolieken
Scherpe pijn
Constant
Bewegingsdrang
Dilatatie, uitrekking & spasmen
Nefrolithiasis: Behandeling
Hydratatie
Analgesie
Medicatie om steenvorming tegen te gaan
Medicatie om stenen sneller af te voeren
Extracorporele ShockWave Lithotripsie
Operatie en stent-plaatsing
Nefrolithiasis: Samenvatting
Symptomen
Doffe pijn in de flanken
Nierkolieken (scherpe constante pijn)
Bewegingsdrang
Nefrolithiasis: Samenvatting
Symptomen
Doffe pijn in de flanken
Nierkolieken (scherpe constante pijn)
Bewegingsdrang
Risicofactoren
Te veel calcium in urine
Dehydratatie
Wat kan daar nu mee misgaan? Urineweginfectie (UWI)
meestal
Opstijgende
infectie
Bacteriën
(rectaal)
Dalende
infectie
Bacteriën
(in bloed)
Wat kan daar nu mee misgaan? Urineweginfectie (UWI)
meestal
Opstijgende
infectie
Bacteriën
(rectaal)
Dalende
infectie
Bacteriën
(in bloed)
Wat kan daar nu mee misgaan? Urineweginfectie (UWI)
Urine is steriel -> Geen bacteriën
Hoge concentratie Ureum
Lage pH
Urineren
= uni-directioneel
Urineweginfectie: Behandeling
Antibiotica (opgelost na een aantal dagen als urine terug steriel wordt)
Pijnmedicatie
Genoeg drinken
Urineweginfectie: Samenvatting
Symptomen
Suprapubische pijn
Pijnlijk of moeizaam urineren
Veelvuldig urineren of plasdrang
Stinkende urine, troebel van kleur
Kinderen
Koorts
Verminderde eetlust
Ouderen
Moe
Incontinent
Delirium/acute verwardheid
Meestal geen systemische tekens (koorts, misselijkheid,...) of flankpijn
Urineweginfectie: Samenvatting
Symptomen
Suprapubische pijn
Pijnlijk of moeizaam urineren
Veelvuldig urineren of plasdrang
Stinkende urine, troebel van kleur
Kinderen
Koorts
Verminderde eetlust
Ouderen
Moe
Incontinent
Delirium/acute verwardheid
Meestal geen systemische tekens (koorts, misselijkheid,...) of flankpijn
Risicofactoren
Seksuele activiteit (“honeymoon cystitis”)
Vrouwen
Zwangerschap
Blaassonde
Diabetes
Problemen met urineren
Voorgeschiedenis van UWI’s
Wat kan daar nu mee misgaan? Pyelonefritis
Mechanisme? Vesico-ureterale reflux
Toegenomen druk
Stilstaande urine
Aangeboren defect
Obstructie van blaasuitgang
Eenrichtingsklep is defect
Pyelonefritis: Behandeling
Antibiotica
Hydratatie
Pyelonefritis: Samenvatting
Symptomen
Koorts
Misselijkheid en braken
Rillen
(Unilaterale) flank pijn
Pyelonefritis: Samenvatting
Symptomen
Koorts
Misselijkheid en braken
Rillen
(Unilaterale) flank pijn
Risicofactoren
Seksuele activiteit (“honeymoon cystitis”)
Vrouwen
Zwangerschap
Blaassonde
Diabetes
Problemen met urineren
Anatomische afwijkingen nieren
Casus
Maar buikpijn kan ook van elders (buiten de buik) komen…
Welke andere ernstige oorzaken kennen jullie die buikpijn kunnen geven?
Maar buikpijn kan ook van elders (buiten de buik) komen…
Cardiaal
Pulmonaal
Gynaecologisch
Urologisch
Aortadissectie - aneurysma
Evaluatie van de les
Help ons de lessen te verbeteren!
Scan deze code en geef ons je feedback.
Dit duurt slechts enkele minuten.
Bedankt!