Herhaling thema 9

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 4

Herhaling thema 9

Energierijke stoffen

Energierijke stoffen zijn afkomstig van organismen. 

Een plant maakt glucose door fotosynthese.

Glucose is een energierijke stof. Andere voorbeelden van energierijke stoffen zijn koolhydraten, eiwitten en vetten. 

In energierijke stoffen zit energie.

Uit glucose ontstaan andere energierijke stoffen.

Assimilatie = de opbouw van energierijke stoffen uit andere stoffen

Geslachtelijke/ongeslachtelijke voortplanting bij planten

Ongeslachtelijke voortplanting (nieuwe plant ontstaat uit huidige plant)

Als je iets leest als:

bollen

knollen

uitloper

wortelstok   

 ..... dan is het ongeslachtelijke voortplanting

Stekken: een stuk van een stengel of blad laten uitgroeien tot plant

Knol: een verdikte stengel of wortel die veel reservestoffen bevat. 

Bol: Bolschijf met rokken. De knoppen tussen de rokken opnieuw planten

Enten: deel van de plant (ent) wordt op een andere plant geplaatst (onderstam, hierdoor groeien de vaatbundels aan elkaar.

Uitlopers/ wortelsokken: stengels die horizontaal groeien, hier komt een nieuwe plant uit

Irritatie factortje

Op groene bladeren vind je soms bladluizen.

De bladluizen zuigen water met suikers uit de vaatbundels.

Uit welke vaten halen bladluizen hun voedsel? Houtvaten of Bastvaten? Leg uit.

Bastvaten en houtvaten

Groei

Groei (groter/zwaarder) door mitose (celdeling)

Lengtegroei 

- in groeipunten, worteluiteinden/top plant 

- door celstrekking (grote vacuole)
Diktegroei:

Lengtegroei in groeipunten, worteluiteinden/top van de plant, door celstrekking

 lengtegroei

In de uiteinden van de stengel en wortels liggen de groeipunten

Het groeipunt in de wortels ligt niet helemaal in de uiterste punt, er ligt nog een stukje weefsel voor dat het meristeem beschermt tegen afslijten in de grond. Dit stukje weefsel (de "Root cap") noemen we het wortelmutsje.

Water + Koolstofdioxide + Energie        Glucose + Zuurstof

Glucose + Zuurstof        Water + Koolstofdioxide + Energie

Mens/dier

Plant

Zuurstof en koolstofdioxide

De lucht die je inademt, bevat veel zuurstof. In de longblaasjes gaat zuurstof uit de lucht naar het bloed. Het bloed vervoert de zuurstof naar de cellen. In de cellen wordt de zuurstof gebruikt voor de verbranding.

Bij de verbranding in de cellen ontstaat koolstofdioxide. De koolstofdioxide geeft af aan het bloed. Het bloed vervoert het koolstofdioxide naar de longen. Daar wordt het koolstofdioxide uit de longhaarvaten afgegeven aan de lucht in de longblaasjes. Daarna adem je de lucht uit. Zo wordt koolstofdioxide afgevoerd uit je lichaam. Ook het water.

Q =            R =        S=

Insectenbloemen       en               Windbloemen

Windbloem of insectenbloem

LET OP!

Stuifmeelkorrels verspreid door wind = Windbloemen

Zaden verspreid door wind =/= Windbloemen

Het soort bloem (windbloem of insectenbloem) is bepaald door hoe de stuifmeelkorrels verspreid worden

Zaadverspreiding

Zaadverspreiding kan op verschillende manieren:

• Door de wind (bijv. paardenbloem/esdoorn)
• Door dieren (bijv. vruchten/plakkerig zaad)
• Door de plant zelf (bijv. groot springzaad)

Verspreiding door de plant zelf:

Planten schieten of slingeren zaden weg.

De vruchten springen dan een keer open.

Door de kracht slingeren ze weg.

Voorbeelden van planten: de erwt, boon, brem en springzaad.

Verspreiding van zaden

(Wind)

- De wind

Verspreiding van zaden door dieren

Houtachtige of kruidachtige planten

- Houtachtige planten (bomen en struiken): bevatten veel hout voor stevigheid

- Kruidachtige planten (zoals een tulp): geen hout, maar water zorgt voor stevigheid

Levenscyclus

• Eenjarige planten: planten die  1 jaar leven. 

• Tweejarige planten: zoals het voorbeeld hiernaast. Vormt in het tweede jaar pas zaden! 

• Vaste  planten: bloeien meerdere jaren 

Welke plant slaat geen reservevoedsel op onder de grond?

Ontstaan van zaden

1. Stuifmeelkorrel maakt stuifmeelbuis door de stijl
2. Celkern stuifmeelkorrel zakt door stuifmeelbuis
3. Celkern stuifmeelkorrel en celkern eicel smelten samen
4. Eicel groeit uit tot zaadje
   
5. Vruchtbeginsel groeit uit tot vrucht & zaadbeginsel groeit uit tot zaden (pit)

• Appels, kersen, tomaten en peulen zijn vruchten. 
• Bonen, erwten en de pitten in vruchten zijn zaden. 
• voor elk zaad is de kern van een eicel in een zaadbeginsel versmolten met de kern van een stuifmeelkorrel.
• LET OP:Voor ieder zaad heb je dus een apart zaadbeginsel en een aparte stuifmeelkorrel => dus een aparte bevruchting nodig!

Wortelstelsel

Wortelstelsel (orgaanstelsel) = de wortels van een plant samen.

Functies wortelstelsel:

• Water en mineralen opnemen.
• Plant stevig vastzetten.
• Reservestoffen opslaan.

Aanpassingen aan een vochtige omgeving

Grote dunne bladeren

Veel huidmondjes

Dun waslaagje

Klein en minder stevig

wortelstelsel

Aanpassingen bij planten

Planten die in een droge omgeving leven, hebben kleine, dikke bladeren.

Deze planten hebben een groot wortelstelsel 

om snel water op te kunnen nemen.

ringwond

bastvaten zijn onderbroken

er kunnen geen organische stoffen meer naar de wortels

worteldruk neemt langzaam af

wortels sterven

Huidmondjes

Huidmondjes

gesloten

open

open

Huidmondjes 

Diagnostische toets niet af..

- Jasper

- Emir

- Esmee

- Joris

- Rowan

- Julian en Mark nog niet toegevoegd aan de klas..