Koppelteken en weglatingsstreepje
Allebei een liggend streepje ( - )
v-snaar
voor- en nadelen
In sommige woorden schrijf je een koppelteken. Je voorkomt zo dat je een woord verkeerd uitspreekt door bijv. klinkerbotsing.
zeeegel -> zee-egel,
meeeten -> mee-eten
autoonderdelen -> auto-onderdelen
Koppelteken (-)
Samenkoppelingen: kop-en-schotel, doe-het-zelfzaak
Samenstellingen:
- botsende klinkers: milieu-inspectie, zo-even (maar niet: koffieautomaat)
- letters, cijfers, andere tekens: vwo-diploma, A3-formaat (maar niet als je een afkorting als woord uitspreekt zoals pincode, simkaart)
- aardrijkskundige namen: Noord-Spanje, Nieuw-Vennep
- bij woorden met voorvoegsels: adjunct-directeur, kandidaat-notaris
- als tweede deel samenstelling een hoofdletter heeft: pro-Russisch, on-Nederlands
- gelijkwaardige woorden: trainer-coach, minister-president
- leenwoorden uit Engels met als tweede deel een voorzetsel: make-up, play-off
Weglatingsstreepje
Als je een deel van een woord weglaat (bij herhaling)
Zon- en feestdagen
Op- en aanmerkingen
Krantenverkopers en -bezorgers
Het streepje komt dan op de plaats van het weggelaten deel van het woord.
Het weglatingsstreepje kun je niet toepassen wanneer je een heel woord weglaat
Bijv: hoge en lage cijfers
oude en nieuwe informatie
Waarom heeft het woord een koppelteken? DNA-onderzoek
Het woord is een aardrijkskundige aanduiding of afleiding hiervan
Het woord is een samenstelling die je anders verkeerd zou uitspreken
Het woord is een samenstelling waarin een cijfer, symbool of afkorting voorkomt
Het woord is geen samenstelling en anders zou je het verkeerd uitspreken
Waarom heeft het woord een koppelteken? domino-effect
Het woord is een aardrijkskundige aanduiding of afleiding hiervan
Het woord is een samenstelling die je anders verkeerd zou uitspreken
Het woord is een samenstelling waarin een cijfer, symbool of afkorting voorkomt
Het woord is geen samenstelling en anders zou je het verkeerd uitspreken
Waarom heeft het woord een koppelteken? elite-eenheid
Het woord is een aardrijkskundige aanduiding of afleiding hiervan
Het woord is een samenstelling die je anders verkeerd zou uitspreken
Het woord is een samenstelling waarin een cijfer, symbool of afkorting voorkomt
Het woord is geen samenstelling en anders zou je het verkeerd uitspreken
Waar doe je het weglatingsstreepje?
Hij geeft autorijlessen en -cursussen.
Hij geeft -rijlessen en autocursussen.
Weglatingsstreepje?
keelarts, neusarts en oorarts
-keel, -neus en -oorarts
keel-, neus- en oor-arts
keel-, neus- en oorarts
Hoe is het weglatingsstreepje goed gebruikt?
waak- en zorgzaam
waakzaam en zorg-
waak en -zorgzaam
autoindustrie
staakthetvuren
oudvoetballer
langetermijnplanning
meeeten
5jarig of vijfjarig
skiervaring
Zuidamerika
koffieautomaat
whatsappen
antwoorden
autoindustrie = auto-industrie
staakthetvuren = staakt-het-vuren
oudvoetballer = oud-voetballer
langetermijnplanning = langetermijnplanning
meeeten = mee-eten
5jarig of vijfjarig = 5-jarig of vijfjarig
skiervaring = ski-ervaring
Zuidamerika = Zuid-Amerika
koffieautomaat = koffieautomaat
whatsappen = whatsappen
Samenstellingen
Twee of meer bestaande woorden die aan elkaar een nieuw woord vormen.
Bijvoorbeeld:
fiets + tas = fietstas
Samenstellingen
Soms moet je tussen die twee woorden tussenletters toevoegen: (e)n, e of s.
fiets + maker = fietsenmaker
beer + sterk = beresterk
dorp + café = dorpscafé
Regel tussenletter(s) -en-
Als het eerste woord alleen een meervoud heeft op -en:
bananenschil, paardensport
Regel tussenletter(s) -e-
- Als het eerste woord gaat over iets waar er maar één van is: zonnecel, maneschijn
- Als het eerste woord een versterkende betekenis heeft: retegoed, reuzegroot
- Als het eerste woord (ook) een meervoud heeft op -s: gemeenteraad, stageplaats
- Als het woord geen meervoud kent: rijstepap
- Als het eerste woord geen zelfstandig naamwoord is: huilebalk
Regel tussenletter(s) -S-
Als je de -s- hoort en als de -s- in dezelfde soort samenstellingen ook voorkomt:
kapperszaak, want kappersopleiding; spelerssalaris, want spelersbus.
mijnwerkerslamp -> mijnwerkersstaking
stadstuin -> stadscentrum
En dus geen tussenletter -s- bij:
voetbaltraining -> voetbalsupporter
sportwedstrijd. -> sportschool
Welke regel is van toepassing? brekebeen
Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is
Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s
Het eerste deel heeft een versterkende betekenis
Het eerste deel is geen zelfstandig naamwoord
Welke regel is van toepassing? mallemolen
Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is
Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s
Het eerste deel heeft een versterkende betekenis
Het eerste deel is geen zelfstandig naamwoord
Welke regel is van toepassing? maneschijn
Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is
Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s
Het eerste deel heeft een versterkende betekenis
Het eerste deel heeft alleen een meervoud op -en
Welke regel is van toepassing? beregoed
Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is
Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s
Het eerste deel heeft een versterkende betekenis
Het eerste deel heeft alleen een meervoud op -en
Aan elkaar of los?
De volgende woorden schrijf je aan elkaar:
samenstellingen van twee of meer woorden: tuinstoel, verrekijker, halsslagader;
woorden die gemaakt zijn van er, hier, daar of waar plus een voorzetsel: hiervoor, ertussendoor, daaronder;
getallen met honderd en duizend: zevenhonderd, dertienduizend;
veel samengestelde werkwoorden: opbellen, tegenkomen, koffiedrinken, meewerken, pianospelen;
veel samengestelde bijvoeglijke naamwoorden met een deelwoord als tweede deel: afleidend, dichtbegroeid, roodgloeiend.
Maken: Digitale boek Cursus 7 Spelling
Wat: Cursus 7 Spelling: Paragraaf 1 herhaling havo 2
Hoe: Zelfstandig
Nodig: Laptop
Klaar? Tekenen, lezen of ander vak.