3 h herhaling nl

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2,3

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Koppelteken en weglatingsstreepje

Allebei een liggend streepje ( - )

v-snaar

voor- en nadelen


In sommige woorden schrijf je een koppelteken. Je voorkomt zo dat je een woord verkeerd uitspreekt door bijv. klinkerbotsing.

zeeegel -> zee-egel,

meeeten -> mee-eten

autoonderdelen -> auto-onderdelen




Koppelteken (-) 

  • Samenkoppelingen:  kop-en-schotel, doe-het-zelfzaak

  • Samenstellingen:

- botsende klinkers: milieu-inspectie, zo-even (maar niet: koffieautomaat)

- letters, cijfers, andere tekens: vwo-diploma, A3-formaat (maar niet als je een afkorting als woord uitspreekt zoals pincode, simkaart)

- aardrijkskundige namen: Noord-Spanje, Nieuw-Vennep

- bij woorden met voorvoegsels: adjunct-directeur, kandidaat-notaris

- als tweede deel samenstelling een hoofdletter heeft: pro-Russisch, on-Nederlands

- gelijkwaardige woorden: trainer-coach, minister-president

- leenwoorden uit Engels met als tweede deel een voorzetsel: make-up, play-off

Weglatingsstreepje

Als je een deel van een woord weglaat (bij herhaling)

Zon- en feestdagen 

Op- en aanmerkingen

Krantenverkopers en -bezorgers


Het streepje komt dan op de plaats van het weggelaten deel van het woord. 


Het weglatingsstreepje kun je niet toepassen wanneer je een heel woord weglaat

Bijv: hoge en lage cijfers

oude en nieuwe informatie

Waarom heeft het woord een koppelteken? DNA-onderzoek

A

Het woord is een aardrijkskundige aanduiding of afleiding hiervan

B

Het woord is een samenstelling die je anders verkeerd zou uitspreken

C

Het woord is een samenstelling waarin een cijfer, symbool of afkorting voorkomt

D

Het woord is geen samenstelling en anders zou je het verkeerd uitspreken

Waarom heeft het woord een koppelteken? domino-effect

A

Het woord is een aardrijkskundige aanduiding of afleiding hiervan

B

Het woord is een samenstelling die je anders verkeerd zou uitspreken

C

Het woord is een samenstelling waarin een cijfer, symbool of afkorting voorkomt

D

Het woord is geen samenstelling en anders zou je het verkeerd uitspreken

Waarom heeft het woord een koppelteken? elite-eenheid

A

Het woord is een aardrijkskundige aanduiding of afleiding hiervan

B

Het woord is een samenstelling die je anders verkeerd zou uitspreken

C

Het woord is een samenstelling waarin een cijfer, symbool of afkorting voorkomt

D

Het woord is geen samenstelling en anders zou je het verkeerd uitspreken

Waar doe je het weglatingsstreepje?

A

Hij geeft autorijlessen en -cursussen.

B

Hij geeft -rijlessen en autocursussen.

C


D


Weglatingsstreepje?

A

keelarts, neusarts en oorarts

B

-keel, -neus en -oorarts

C

keel-, neus- en oor-arts

D

keel-, neus- en oorarts

Hoe is het weglatingsstreepje goed gebruikt?

A

waak- en zorgzaam

B

waakzaam en zorg-

C

waak en -zorgzaam

D



autoindustrie 

staakthetvuren

oudvoetballer 

langetermijnplanning

meeeten 

5jarig of vijfjarig

skiervaring 

Zuidamerika

koffieautomaat 

whatsappen




antwoorden

autoindustrie  = auto-industrie

staakthetvuren = staakt-het-vuren

oudvoetballer = oud-voetballer

langetermijnplanning = langetermijnplanning

meeeten = mee-eten

5jarig of vijfjarig = 5-jarig of vijfjarig

skiervaring = ski-ervaring

Zuidamerika = Zuid-Amerika

koffieautomaat = koffieautomaat

whatsappen = whatsappen




Samenstellingen

Twee of meer bestaande woorden die aan elkaar een nieuw woord vormen.



Bijvoorbeeld:

fiets + tas = fietstas

Samenstellingen



Soms moet je tussen die twee woorden tussenletters toevoegen: (e)n, e of s.



fiets + maker = fietsenmaker

beer + sterk = beresterk

dorp + café = dorpscafé

Regel tussenletter(s) -en-

Als het eerste woord alleen een meervoud heeft op -en:

bananenschil, paardensport



Regel tussenletter(s) -e-

- Als het eerste woord gaat over iets waar er maar één van is: zonnecel, maneschijn

- Als het eerste woord een versterkende betekenis heeft: retegoed, reuzegroot

- Als het eerste woord (ook) een meervoud heeft op -s: gemeenteraad, stageplaats

- Als het woord geen meervoud kent: rijstepap

- Als het eerste woord geen zelfstandig naamwoord is: huilebalk





Regel tussenletter(s) -S-


  • Als je de -s- hoort en als de -s- in dezelfde soort samenstellingen ook voorkomt:

kapperszaak, want kappersopleiding; spelerssalaris, want spelersbus.


mijnwerkerslamp   ->    mijnwerkersstaking

stadstuin   ->    stadscentrum



En dus geen tussenletter -s- bij:

voetbaltraining   ->   voetbalsupporter

sportwedstrijd. -> sportschool





Welke regel is van toepassing? brekebeen

A

Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is

B

Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s

C

Het eerste deel heeft een versterkende betekenis

D

Het eerste deel is geen zelfstandig naamwoord

Welke regel is van toepassing? mallemolen

A

Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is

B

Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s

C

Het eerste deel heeft een versterkende betekenis

D

Het eerste deel is geen zelfstandig naamwoord

Welke regel is van toepassing? maneschijn

A

Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is

B

Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s

C

Het eerste deel heeft een versterkende betekenis

D

Het eerste deel heeft alleen een meervoud op -en

Welke regel is van toepassing? beregoed

A

Het eerste deel gaat over iets waarvan er echt maar één is

B

Het eerste deel heeft behalve een meervoud op -en ook een meervoud op -s

C

Het eerste deel heeft een versterkende betekenis

D

Het eerste deel heeft alleen een meervoud op -en

Aan elkaar of los?

De volgende woorden schrijf je aan elkaar:

  • samenstellingen van twee of meer woorden: tuinstoel, verrekijker, halsslagader;

  • woorden die gemaakt zijn van er, hier, daar of waar plus een voorzetsel: hiervoor, ertussendoor, daaronder;

  • getallen met honderd en duizend: zevenhonderd, dertienduizend;

  • veel samengestelde werkwoorden: opbellen, tegenkomen, koffiedrinken, meewerken, pianospelen;

  • veel samengestelde bijvoeglijke naamwoorden met een deelwoord als tweede deel: afleidend, dichtbegroeid, roodgloeiend.


Maken: Digitale boek Cursus 7 Spelling

Wat:          Cursus 7 Spelling: Paragraaf 1 herhaling havo 2

Hoe:         Zelfstandig

Nodig:     Laptop


Klaar? Tekenen, lezen of ander vak.