5.2 Chromosomen en genen

thema 5 Erfelijkheid en evolutie

5.2 Chromosomen en genen

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo k, g, tLeerjaar 2

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

thema 5 Erfelijkheid en evolutie

5.2 Chromosomen en genen

wat gaan we vandaag doen?

herhalen 5.1 Genotype en fenotype

leerdoelen vandaag

nieuwe theorie: 5.2 Chromosomen en genen

zelf aan de slag


Hoe noemen we alle uiterlijke eigenschappen van een organisme?

A

Fenotype

B

Genotype

C


D


Wat is genotype

A

Alles wat jou aangeleerd is

B

Alle informatie in je DNA

C


D


Hoeveel chromosomen heeft de mens?

A

23

B

46

C

12

D

40

leerdoelen vandaag

Aan het einde van de les:

- kan je beschrijven hoe elk van de ouders 50% van de chromosomen levert.

- kan je benoemen dat bij mensen het geslacht wordt bepaald door de geslachtschromosomen.

Inleiding

Ieder mens heeft duizenden erfelijke eigenschappen.

De informatie hiervoor is opgeslagen in 46 chromosomen.


Van elk chromosoom heb je er twee.

5.2 Chromosomen en genen

Een cel van een mens bevat 46 chromosomen.

Die chromosomen komen voor in paren (tweetallen).


Een mens heeft 23 paren chromosomen in een celkern

(2 x 23 = 46). Dit geldt voor alle lichaamscellen.


De twee chromosomen van een paar zijn aan elkaar gelijk. Ze bevatten ook de informatie voor dezelfde erfelijke eigenschappen.

5.2 Chromosomen en genen

Eicellen en zaadcellen zijn geslachtscellen. In de kernen van geslachtscellen komen de chromosomen niet in paren voor maar enkelvoudig.


Een geslachtscel van een mens bevat 23 chromosomen,

(dat is de helft van een lichaamscel met 46 chromosomen).

5.2 Chromosomen en genen

Geslachtscellen ontstaan door een speciale celdeling.

Elke geslachtscel krijgt 1 chromosoom van elk paar.



Kijk maar naar de volgende afbeelding.


Welke van beide chromosomen in een eicel of een zaadcel terechtkomt, hangt af van het toeval.

5.2 Chromosomen en genen

Welke van beide chromosomen in een eicel of een zaadcel terechtkomt, hangt af van het toeval.


Er zijn veel verschillende mogelijkheden.

5.2 Chromosomen en genen

Bij bevruchting versmelten de kern van een eicel met de kern van een zaadcel.


De chromosomen uit de cellen komen dan bij elkaar.

Samen komen ze in de celkern van de bevruchte eicel terecht.

5.2 Chromosomen en genen

De kern van de zaadcel bevat 23 chromosomen van de vader. De kern van de eicel bevat 23 chromosomen van de moeder.

De kern van de bevruchte eicel bevat weer 46 chromosomen.

(23 chromosomen + 23 chromosomen = 46 chromosomen)


Van elk chromosomenpaar is 1 chromosoom afkomstig van de moeder en 1 van de vader.

Wat zijn erfelijke eigenschappen?

A

Alles wat je leert van je ouders

B

Erfenis die jou wordt nagelaten door je ouders

C

Eigenschappen die je hebt geerfd van je ouders

D


5.2 Chromosomen en genen

Bij het 23e chromosomenpaar op de vorige dia staat geen nummer, maar XX.


Dit zijn de geslachtschromosomen.




Bij een vrouw zijn de geslachtschromosomen gelijk aan elkaar.


Een vrouw heeft twee X-chromosomen: XX.


Bij een man zijn de geslachtschromosomen verschillend.


Een man heeft een X- en een Y-chromosoom: XY.

5.2 Chromosomen en genen

Het geslachtschromosoom in een eicel is altijd een X.

Het geslachtschromosoom in een zaadcel kan een X zijn

of een Y.

Bij bevruchting ontstaat dus een chromosomenpaar XX of XY.


De baby wordt dan een meisje (XX) of een jongetje (XY).


VRAGEN??

Aan de slag

5.2 Chromosomen en genen: 

Lees de tekst en maak de opdrachten:

Blz. 118 t/m 121

Opdracht 1 t/m 9