BS 7 Veilige seks
BS 7 Veilige seks
Thema 2 Voortplanting en seksualteit
Onderdelen in deze les
BS 7 Veilige seks
Thema 2 Voortplanting en seksualteit
Leerdoelen
2.7.1 Je kunt benoemen hoe je wensen en grenzen kunt bewaken en respecteren in een seksuele relatie.
2.7.2 Je kunt ziekteverschijnselen en genezingsmogelijkheden noemen van seksueel overdraagbare aandoeningen. (SE)
2.7.3 Je kunt de werking van enkele voorbehoedsmiddelen beschrijven en aangeven of ze betrouwbaar zijn of niet.
Het ontdekken van je seksualiteit kan fijn en leuk zijn. Bij veilige seks respecteer je je eigen grenzen, blijf je gezond en ontstaat er geen ongewenste zwangerschap.
Taaldoelen
Nieuwe woorden:
Het consent (de toestemming)
De ongewenste imiteiten
Het seksueel geweld
De aanranding
De verkrachting
De incest
Grooming
Herhaalde woorden:
De geslachtsgemeenschap
De bacteriën
De virussen
De schimmels
De ontstekingen
De afscheiding
Wensen en grenzen
In een seksuele relatie zijn er dingen waarvan je hoopt dat ze gebeuren. Dat zijn je wensen.
Er zijn ook dingen die je niet wilt of die je niet fijn vindt. Dat zijn je grenzen.
Iedereen heeft wensen en grenzen. Het is belangrijk dat je deze van elkaar kent.
Consent
Bij een seksuele relatie is er consent nodig. Consent betekent ‘toestemming’.
Je geeft elkaar toestemming om seksuele handelingen te verrichten.
Wanneer je niet zeker weet of de ander iets wel wil, vraag je consent.
Seksueel geweld en misbruik
Bij ongewenste intimiteiten raakt iemand je aan terwijl je dat niet wilt.
Bij seksueel geweld dwingt iemand je tot seksueel contact. (Ook online).
Bij aanranding zijn er seksuele handelingen met geweld of onder bedreiging.
Bij verkrachting vindt ook geslachtsgemeenschap plaats.
Bij incest is er aanranding of verkrachting door een familielid.
Wat is grooming?
Seksueel geweld en misbruik
Bij grooming verleidt een volwassene een minderjarig meisje of jongen.
Het doel van de dader is het slachtoffer seksueel te misbruiken door aanranding, verkrachting, seksuele uitbuiting, het produceren van kinderporno, ontvoering of mensenhandel.
Seksueel geweld en misbruik
Grooming verloopt vaak in stappen:
Het slachtoffer selecteren
Het vertrouwen winnen
Het opvullen van een behoefte
Isolatie van het slachtoffer
Het begin van het (seksueel) misbruik
Het behoud van controle
Seksueel geweld en misbruik
Seksueel geweld komt vaker voor dan mensen denken.
In sommige gevallen is de dader een bekende.
Familie, vrienden, bekenden
Bij wie kan je terrecht om seksueel geweld te melden?
Bijvoorbeeld bij de juf/meester, de huisarts of een vertrouwenspersoon op school.
SOA's
2.7.2 Je kunt ziekteverschijnselen en genezingsmogelijkheden noemen van seksueel overdraagbare aandoeningen. (SE)
Taaldoelen
Herhaalde woorden:
De geslachtsgemeenschap
De bacteriën
De virussen
De schimmels
De ontstekingen
De afscheiding
Nieuwe woorden:
De soa's (seksueel overdraagbare aandoeningen)
Candida
Chlamydia
Gonorroe
Syfilis
Herpes genitalis
HIV / AIDS
Soa's
Tijdens geslachtsgemeenschap kun je bacteriën, schimmels of virussen overdragen die ziekten veroorzaken. Deze ziekten heten soa’s (seksueel overdraagbare aandoeningen).
Ook bij orale seks (pijpen en beffen) of ander contact met de vagina, penis of anus kun je besmet raken.
Je kunt géén soa oplopen op een vies toilet of door uit een glas van een ander te drinken.
Welke SOA('s) ken je?
Soa's
Je kunt je tegen soa’s beschermen door een condoom of beflapje te gebruiken.
Als je jonger dan 25 jaar bent, kun je GRATIS een soa-test laten doen.
Dit kan bij je huisarts of bij de GGD.
Candida
Candida is een schimmelinfectie die veroorzaakt wordt door gistachtige schimmels.
Wanneer de schimmels een overwicht krijgen op de bacteriën en het biologisch evenwicht verstoord wordt, waardoor een infectie ontstaat.
Mannelijke partners hebben de schimmel vaak onder de voorhuid, waardoor het nodig is beide partners tegelijk te behandelen bij een infectie.
Chlamydia
De bacterie die chlamydia veroorzaakt, kan zorgen voor ontstekingen in de urinebuis, bij de anus en in de baarmoederhals.
Het is de meest voorkomende soa in Nederland.
Veel mannen en vrouwen merken niets van de chlamydia besmetting.
Zonder behandeling veroorzaakt de bacterie ontstekingen die kunnen leiden tot onvruchtbaarheid.
Gonorroe
De bacterie die gonorroe veroorzaakt, zorgt voor pijn bij het plassen en vieze afscheiding uit de penis en vagina.
Vrouwen merken vaak weinig van een besmetting.
Zonder behandeling veroorzaakt deze bacterie ontstekingen in de eileiders of de bijballen. Dit kan leiden tot onvruchtbaarheid.
Syfilis
De bacterie die syfilis veroorzaakt, zorgt voor zweertjes die na drie tot zes weken weer verdwijnen. De bacterie blijft wel in je lichaam.
Bij geen behandeling:
Huiduitslag, vermoeidheid en griepachtige klachten.
Na jaren worden organen aangetast.
De dood.
Als je antibiotica krijgt, gaat de bacterie dood en verdwijnen de klachten.
Hepatitis B
Het virus dat hepatitis B veroorzaakt, zorgt voor ontstekingen in de lever.
De meeste klachten ontstaan pas na drie maanden.
Vermoeidheid, spierpijn, misselijkheid, koorts en pijn in de buik.
Er zijn geen medicijnen tegen, maar meestal is het virus na zes maanden uit het lichaam.
Herpes genitalis (genitale herpes)
Het virus dat herpes genitalis veroorzaakt, zorgt voor pijnlijke blaasjes en zweertjes rondom de geslachtsorganen.
Na drie weken drogen de blaasjes uit en lijkt het weg te zijn. Het virus blijft VOOR ALTIJD IN JE LICHAAM.
Een koortslip wordt ook veroorzaakt door dit virus.
HPV en genitale wratten
Als je besmet bent met het humaan papillomavirus (HPV), ruimt je lichaam het virus bijna altijd zelf op.
Als HPV niet wordt opgeruimd door je lichaam krijg je genitale wratten. Die wratjes zelf zijn niet gevaarlijk en ze gaan vaak vanzelf weer weg.
Jaren later kan HPV baarmoederhalskanker, anuskanker of keelkanker veroorzaken.
Hiv en aids
Het virus dat aids (acquired immune deficiency syndrome) veroorzaakt, heet hiv (humaan immunodeficiëntie virus).
Als je besmet bent met het virus maar nog geen klachten hebt, ben je seropositief. Als je wel klachten krijgt en ziek wordt, heb je aids.
Hiv en aids
Het HIV maakt het afweersysteem van het lichaam kapot.
Je bent niet meer beschermd tegen allerlei ziekten.
Aidsremmers remmen de verspreiding van het virus in het lichaam.
Er is geen geneesmiddel tegen het virus.
De meeste mensen overlijden aan de gevolgen van aids.
Hiv en aids
Er is een medicijn om hiv-besmetting te voorkomen. Dat medicijn heet PrEP.
Het is bedoeld voor mensen die een groter risico lopen op een hiv-infectie.
Bijvoorbeeld omdat ze vaak onveilige seks hebben.
Dankzij het medicijn kan het aidsvirus zich niet in hun lichaam nestelen, zelfs niet als ze in contact komen met hiv.
Anticonceptie
2.7.3 Je kunt de werking van enkele voorbehoedsmiddelen beschrijven en aangeven of ze betrouwbaar zijn of niet.
Taaldoelen
Herhaalde woorden:
De geslachtsgemeenschap
De bacteriën
De virussen
De schimmels
De ontstekingen
De afscheiding
Nieuwe woorden:
De anticonceptie
Het condoom
De anticonceptiepil
De spiraal
De koperspiraal
Nieuwe woorden:
De hormoonspiraal
Het pessarium
De steralisatie
Periodieke onthouding
Coïtus interruptus
Anticonceptie
Als je seksueel actief bent maar (nog) geen kinderen wilt, kun je voorbehoedsmiddelen gebruiken. Dit wordt ook wel geboorteregeling genoemd.
Voorbehoedsmiddelen (anticonceptiemiddelen) zorgen ervoor dat de kans op zwangerschap minimaal is.
Condoom
Het condoom is het ENIGE voorbehoedsmiddel dat beschermt tegen seksueel overdraagbare ziekten én tegen zwangerschap.
Een condoom is gemaakt van latex. Het latex houdt zaadcellen tegen.
Er zijn condooms voor mannen en voor vrouwen.
Condoom
Het mannencondoom wordt het meest gebruikt.
Je rolt het condoom om de penis in erectie.
Het vrouwencondoom breng je in de vagina in.
Je kunt beide soorten condooms maar ÉÉN keer gebruiken.
De anticonceptiepil
De anticonceptiepil (de pil) voorkomt zwangerschap door hormonen.
De hormonen zorgen ervoor:
dat er geen eicel gaat rijpen en vrijkomt.
dat het slijm in de baarmoederhals moeilijker doorlaatbaar voor zaadcellen.
dat het baarmoederslijmvlies niet wordt opgebouwd, waardoor innesteling niet mogelijk is.
De anticonceptiepil
De tabletten zitten in een strip voor drie weken.
Elke dag neem je er één. Na drie weken is er een stopweek: je slikt dan een week de pil niet.
Bij sommige merken zitten er 28 pillen in een strip; de laatste zeven pillen bevatten dan geen hormonen.
In de stopweek heb je een lichte bloeding, vaak minder hevig dan je menstruatie.
Spiraal
Een spiraal is een voorbehoedsmiddel dat door een arts in de baarmoeder wordt ingebracht.
Er zijn twee soorten spiralen: koperspiraal en hormoonspiraal.
Na het inbrengen kun je de eerste twee maanden buikkrampen en bloedingen krijgen.
Koperspiraal
Een koperspiraal is omwikkeld met een koperdraad.
De werking:
Het koper beschadigt de zaadcellen. De zaadcellen kunnen de eicel niet meer bevruchten.
Het koper de innesteling vrijwel onmogelijk.
Een koperspiraaltje kan tussen de vijf en tien jaar blijven zitten.
Hormoonspiraal
Een hormoonspiraal geeft voortdurend een kleine hoeveelheid hormonen af.
Het zijn dezelfde hormonen als bij de pil, de hoeveelheid hormonen is kleiner.
De maandelijkse bloeding is vaak minder hevig. Soms blijft de bloeding helemaal weg.
Na ongeveer vijf jaar is het hormoonspiraaltje uitgewerkt.
Een pessarium is een zacht rubberen koepel. Deze koepel bedekt de baarmoedermond.
Om ervoor te zorgen dat het pessarium betrouwbaar is, moet het worden ingesmeerd met zaaddodende pasta.
Na de geslachtsgemeenschap moet het minstens acht uur blijven zitten.
Pessarium
Sterilisatie
Iemand die geen kinderen (meer) wil, kan zich laten steriliseren.
Bij sterilisatie word je met een operatie onvruchtbaar gemaakt.
Sterilisatie: vrouw
Bij een vrouw onderbreekt of blokkeert een arts de eileiders.
Zaadcellen kunnen de eicel niet meer bereiken.
Er blijven eicellen en hormonen vrijkomen.
Een gesteriliseerde vrouw wordt dus gewoon ongesteld.
Sterilisatie: man
Bij een man worden de zaadleiders onderbroken.
De productie van zaadcellen gaat normaal door.
De man krijgt nog wel een zaadlozing, het sperma bevat geen zaadcellen meer.
Onbetrouwbare methoden
Geboorteregeling zonder voorbehoedsmiddelen is niet betrouwbaar. Deze onbetrouwbare methoden zijn:
Periodieke onthouding
Coïtus interruptus
Periodieke onthouding
Bij periodieke onthouding hebben een man en vrouw geen geslachtsgemeenschap tijdens de vruchtbare periode.
Koppels proberen de ovulatie te bepalen. Dit kan door:
De lichaamstemperatuur van de vrouw te meten
Op basis van de menstruatiecyclus
Deze methode is onbetrouwbaar.
Ovulatie is niet exact te bepalen.
Zaadcellen een paar dagen overleven in de baarmoeder.
Coïtus interruptus
Bij coïtus interruptus trekt de man zijn penis terug uit de vagina als hij zijn zaadlozing voelt aankomen. De zaadlozing vindt dan buiten de vagina plaats.
Deze methode is onbetrouwbaar.
In voorvocht ook al zaadcellen kunnen zitten.
Andere anticonceptiemiddelen
2.10.1 Je kunt andere manieren noemen om zwangerschap te voorkomen.
2.10.2 Je kunt noodmaatregelen tegen ongewenste zwangerschap noemen.
Andere anticonceptiemiddelen
De volgende anticonceptiemiddelenen gebruiken (ook) hormonen:
Anticonceptiering
Anticonceptiepleister
Anticonceptiestaafje
Prikpil
Noodmaatregelen tegen ongewenste zwangerschap
Ook als je veilig vrijt, kan het soms toch misgaan. Bijvoorbeeld het condoom scheurt. Of is er ongewenst voorvocht of sperma in de vagina komen.
Als dit gebeurt, zijn er verschillende maatregelen die je kunt nemen:
De morning-afterpil
Het noodspiraaltje
De overtijdbehandeling
De abortus
Deze maatregelen zijn noodmaatregelen. Het zijn geen voorbehoedsmiddelen.
Morning-afterpil
Als je er direct na de seks achter komt dat er
iets is misgegaan, kun je de morning-afterpil gebruiken.
De morning-afterpil is een pil die VEEL hormonen bevat; de hormenen:
Stellen de ovulatie uit.
voorkomen een innesteling bij sommige pillen.
De morning-afterpil werkt het best als je hem binnen 12 uur na de seks slikt.
Je kunt de morning-afterpil zonder recept kopen bij de drogist en apotheek.
Het noodspiraaltje
Binnen 5 dagen na onveilige geslachtsgemeenschap kun je door een arts een koperspiraaltje laten plaatsen.
Het voorkomt innesteling
Na de menstruatie kun je kiezen of je het laat zitten of niet.
Overtijdsbehandeling
Een overtijdbehandeling kun je laten uitvoeren als je zwanger bent geraakt en je dit niet wilt.
Overtijdbehandeling kan alleen als je niet langer dan 6 weken en twee dagen zwanger bent.
De zwangerschap wordt gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie.
Overtijdsbehandeling
Als je de vroege zwangerschap wilt afbreken, kan dat op twee manieren:
Met de abortuspil
Met een zuigcurettage
De abortuspil zorgt ervoor dat het embryo wordt afgestoten.
Bij een zuigcurettage wordt het baarmoederslijmvlies met het embryo weggezogen. Dit gebeurt vaak onder plaatselijke verdoving.
Zuigcurattage
Abortus
Ben je langer dan 6 weken ongewenst zwanger dan je een abortus krijgen.
Dit kan op dezelfde twee manieren als de overtijdbehandeling:
Tot 9 weken zwangerschap met de abortuspil
Tot 13 weken zwangerschap met een zuigcurettage
Abortus
Na de 13e week kan een late abortus worden uitgevoerd.
Dit is een zwaardere ingreep die tot en met de 24ste week van de zwangerschap mag plaatsvinden.
Een abortus is in Nederland gratis.
Huiswerk
Lezen BS 7 Veilige seks
Maken
Alle opdrachten
Extra: opdrachten BS 10
Klaar?
Aantekeningen verwerken
Lezen BS 8
Huiswerk ander vak
