FPZ
Periode 4
Vitamine D en stoppen met roken
FPZ
Periode 4
Vitamine D en stoppen met roken
Deze les
Vitamine D
Stoppen met roken
Voorbeeld examenvragen zelfzorg
Opdracht
Bekijk samen;
Wat zijn vitamines?
Welke vitamines zijn er?
Wat is het verschil tussen vetoplosbaar en wateroplosbaar?
minute
second
Vitamines
Stoffen die lichaam nodig heeft voor goede gezondheid, groei en ontwikkeling
Lichaam kan zelf geen vitamines maken
Via eten en drinken kleine hoeveelheden
13 verschillende vitamines
Wateroplosbaar
B1, B2, B3, B5, B6, B8, B11, B12 en C
Worden in kleine hoeveelheden opgeslagen in het lichaam en uitgescheiden via de urine
Opgenomen via voeding of via producten die vitamines bevatten
Vitamines wateroplosbaar
B1, B2, B3, B5, B6, B8, B11, B12 en C
Worden in kleine hoeveelheden opgeslagen (uitzondering B12) in het lichaam en uitgescheiden via de urine
Opgenomen via voeding of via producten die vitamines bevatten
Vitamines vetoplosbaar
A, D, E en K
Grotere hoeveelheden opgeslagen in lichaam
Uitzondering vitamine A
Uitgescheiden via urine of gal
Vitamine D
Vetoplosbaar
Verschillende soorten
D2 – ergocalciferol
D3 – colecalciferol
Lichaam maakt onder invloed van zonlicht vitamine D aan in de huid
Meer hormoon dan vitamine
Vitamines kan een lichaam niet aanmaken
Hoeveelheid hangt af van huidskleur, leeftijd, blootstelling zon en intensiteit en golflengte van UV straling
Vitamine D
Kan ook onder invloed van zonnebank
Naast zonlicht ook via voeding
Vette vis, paddenstoelen, schimmels
En in mindere mate in eieren, lever, vlees en melkproducten
Wordt toegevoegd aan margarine, halvarine en bak en braadproducten
Flesvoeding bevat ook vitamine D
Voor voldoende inname belangrijk gevarieerd te eten
Effecten gezondheid
D en calcium en fosfaat nodig
Gezonde botten en gebit
Goede werking spieren
Tekort bij kinderen; rachitis
Tekort volwassenen; osteoporose, botbreuken, spierzwakte en spierkrampen
Osteomalacie
Teveel is zeldzaam; nierstenen door hoog calciumgehalte, maagdarmklachten en vermoeidheid
Vitamine D tekort
https://www.vitamine-info.nl/test-jezelf/vitamine-d-test/
Vitamine D vragen
Voor wie het advies bedoeld?
Gebruikt de klant al (multi)vitaminepreparaat of medicijnen die vitamine D bevatten?
Hoeveel zuivelproducten gebruikt de klant? Voldoende calcium is belangrijk voor de werking van vitamine D
Wie?
Ga na of klant tot risicogroep behoort
Deze groep wordt 10 ug vitamine D geadviseerd
Kinderen t/m 3 jaar
Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar met getinte of donkere huidskleur, buiten lichaamsbedekkende kleding dragen, of onvoldoende buitenkomen
Zwangere vrouwen
Vrouwen van 50-69 jaar
Gebruikt klant al (multi)vitaminepreparaat of medicijnen met vitamine D?
Zo ja, wat?
Hoeveel vitamine D bevat preparaat?
Check medicatie of toevallig al vitamine D inzit
Hoeveel zuivelproducten?
Voldoende calcium belangrijk voor werking
Advies gemiddeld 4 porties zuivelproducten per dag
Let op als klant nierstenen heeft of gehad of hart- en vaatziekten doorverwijzen naar huisarts ivm calciumsuppletie
Niet- medicamenteus advies voor sterke botten
Gezonde, gevarieerde voeding met gemiddeld 4 porties zuivelproducten per dag
Voldoende naar buiten; ten minste kwartier tot half uur bij hoogstaande zon; hoofd en handen onbedekt
Denk wel om huidtype; voorkomen huidkanker
Half uur bewegen per dag; bevordert aanmaak van botweefsel
Stoppen met roken; verhoogt risico op osteoporose
Voorkom vallen op hogere leeftijd
Voorkom vallen
Goede verlichting in huis en geen losliggende matjes ed op de vloer
Bij opstaan duizelig? Ga op rand van bed zitten
Zet leesbril af bij rondlopen
Veel naar buiten? Liever geen multifocale bril
Slaaptabletten stoppen of minderen
Drink niet meer dan 1 glas alcohol per dag en liefst niet elke dag
Wanneer huisarts?
Als klant zich zorgen maakt over osteoporose
Als klant onvoldoende zuivelproducten gebruikt en daardoor mogelijk ook extra calcium nodig heeft
Dosering vitamine D
Kinderen tm 3 jaar
Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar met getinte of donkere huidskleur
Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar die onvoldoende buitenkomen
Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar die buien lichaamsbedekkende kleding dragen
Zwangere vrouwen
Vrouwen 50-69 jaar
10 ug (=400IE)
Mannen en vrouwen vanaf 70 jaar
20 ug (800IE)
Bijwerkingen; bij normaal gebruik geen bijwerkingen
Stoppen met roken
2025: 17,8% van Nederlanders (2,5 miljoen mensen)
Verslavend
Effecten nicotine:
Verbeteren stemming
Kan angst verminderen
Hongergevoel wordt onderdrukt
Lichaamsgewicht makkelijk te onderdrukken
In werkelijkheid is de roker bezig de onthoudingsverschijnselen van nicotine te bestrijden
Ontwenningsverschijnselen
30% doet jaarlijks stoppoging
Gemiddeld 2-3x voor lukt
Eerste weken zijn zwaarst
Craving; hunkering naar sigaret
Gewichtstoename; 2,5 – 6 kg
Vormen nicotinetherapie
Medicatie
Bupropion (17%)
Varenicline (23%)
Nortriptyline (24%)
Zelfzorg
Apotheek, drogist
Groepcursus
GGD of thuiszorg
Individuele of telefonische counseling
Specialistische hulp aan rokers door counselor
Wie?
Op korte termijn stoppen? Of alleen advies?
Voordelen van stoppen
Stopdatum kiezen
Meer of minder dan 10 sigaretten per dag?
Nicotineafhankelijkheid
Eerste sigaret binnen half uur na opstaan?
Nicotineafhankelijkheid
Hoelang?
Niet relevant
2 of 20 jaar net zo moeilijk
Actie?
Eerder geprobeerd te stoppen?
Toen ook moeilijkheden met stoppen?
Hulpmiddelen gebruikt? Zo ja, welke?
Ziet klant er tegenop om te stoppen?
Medicatie?
Hormonale anticonceptie
35 jaar en ouder?
Insuline
Waardes kunnen lager worden
Theofylline, bètablokkers, antipsychotica, antiarritmica, oncolytica
Aanpassing dosering
Huisarts
Wanneer huisarts?
Gebruikers van:
Theofylline, antipsychotica, bètablokkers, atiaritmica, oncolytica
Stoppen onder begeleiding:
Vrouw die zwanger is of borstvoeding geeft
Ernstige vorm van astma of COPD
Hartaandoeningen
Diabetes
Bij eerdere stoppogingen
Sterke nicotineafhankelijkheid met CI voor nicotinevervanger
Als klant medicatie gebruikt waar dosisaanpassing voor nodig is ; blz 258 en 259
Advies bij stoppen met roken
Nadelen korte termijn:
Stem, gele tanden, onprettige adem, verslechterende conditie
Nadelen lange termijn:
COPD, hart- en vaatziekten, vergrote kans op kanker
Voordelen stoppen:
Verbeterende reuk, smaak, conditie
Overhouden van geld
Eerste keuze
Nicotine
Kauwgom, zuigtablet, mondspray en pleister
Niet gebruiken
Kort na hartinfarct, beroerte, angina pectoris, ernstige hartritmestoornissen
Zwangerschap/borstvoeding
Niet adviseren
Bijwerkingen
Ontwenningsverschijnselen
Slapeloosheid, dromen, hoofdpijn, maagdarmklachten, huiduitslag en jeuk (pleister), irritatie mond en keel (orale middelen)
Advies nicotine kauwgom
8-12x per dag
2 of 4 mg
Langzaam ongeveer 15 x kauwen, dan parkeren tussen wang en kiezen, paar minuten wachten en weer herhalen
Ongeveer 30 min per kauwgom
Na enkele weken eventueel overschakelen op kauwgom lagere sterkte
Na 12 weken gebruiken in 3 weken afbouwen
Zelfde geldt voor zuigtablet (1, 1,5, 2 of 4 mg)
Advies mondspray
1 mg per dosering
Naar behoefte elk half uur 1-2 verstuivingen van 1 mg gebruiken
Max 64 verstuivingen per 24 uur
4 verstuivingen per uur over 16 uur verdeeld
Binnen 6 weken moet minder gerookt worden en na maximaal 12 weken moet worden gestopt met roken
Daarna afbouwen
Advies pleister
5, 10 of 15 mg per 16 uur
Of 7, 14 of 21 mg per 24 uur
‘s morgens direct pleister plakken op een schoon, droog en onbehaard huidgedeelte
Elke dag andere plakplek
Na enkele weken overstappen op lagere sterkte
Totaal 2-3 maanden
Toelichting
Meer dan 20 sigaretten per dag?
Start met hoogste sterkte
Voor gebruik stoppen met roken ; uitzondering mondspray
Als na 1 maand niet gelukt is het roken te laten stoppen met de behandeling
Doorroken verhoogd kans op hartinfarct
2 typen pleisters;
16 of 24 uur
Voordeel 24 uur; verminderd ochtendtrek in roken
Nadeel 24 uur; slaapstoornissen
Effectiviteit is hetzelfde
Vragen?
Volgende week toets zelfzorg deel 1
Woensdag 13 mei
Onderwerpen zelfzorg;
Aambeien
Eikenprocessierups
Hoofdpijn
Koortslip
Spier- gewrichtspijn en kneuzing
Menstruatiepijn
Reisziekte
Tip!
Maak alle certificaten voor het examen