Duits Kapitel 1 eine persönliche Reise

• newEditor
• Duits
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Duitse grammatica in context

Lesdoel

Jij kunt haben, sein en werden in Präsens, Präteritum en Partizip II toepassen.

Jij kunt zwakke werkwoorden in de tegenwoordige tijd inpassen in een verhaal.

Jij kunt vraagwoorden, meervouden van zelfstandige naamwoorden en persoonlijke voornaamwoorden correct vormen en gebruiken in betekenisvolle Duitse zinnen, verhalen en korte contexten.

haben, sein en werden

Deze drie werkwoorden komen heel vaak voor en hebben onregelmatige vormen.

• haben: bezit of hulpwerkwoord

• sein: toestand, identiteit, plaats

• werden: verandering of hulpwerkwoord

Je moet ze herkennen en correct vormen, omdat ze in veel Duitse zinnen de basis zijn.

Benadruk dat leerlingen deze werkwoorden niet alleen los moeten kennen, maar ook in korte zinnen moeten kunnen plaatsen.

Wat is de juiste Duitse vertaling van: 'Had jij gister wel tijd om te zwemmen?'

A

Hattest du gestern wohl Zeit zum Schwimmen?

B

Hast du gestern Zeit zu schwimmen?

C

Hattest du gestern Zeit zu schwimmen?

D

Hattest ihr gestern Zeit zu schwimmen?

Wat is de juiste Duitse vertaling van de zin: "Gisteren ben ik naar Kleve geweest"?

A

Gestern bin ich nach Kleve gewesen.

B

Gestern habe ich nach Kleve gewesen.

C

Gestern bin ich zu Kleve gewesen.

D

Gestern habe bin ich nach Kleve gewesen.

Welk hulpwerkwoord hoort in de Perfekt-zin: 'Meine Schwester ___ letztes Wochenende ihr Diplom gemacht.'?

A

ist

B

hatte

C

wird

D

hat

Präsens van de drie werkwoorden

haben

sein en werden

sein

• ich bin

• du bist

• er/sie/es ist

werden

• ich werde

• du wirst

• er/sie/es wird

• ich habe

• du hast

• er/sie/es hat

• wir haben

• ihr habt

• sie/Sie haben

Noem mondeling ook de meervoudsvormen van sein en werden: wir sind, ihr seid, sie/Sie sind; wir werden, ihr werdet, sie/Sie werden.

Präteritum en Partizip II

Belangrijke vormen om te herkennen en te gebruiken:

• haben → Präteritum: hatte | Partizip II: gehabt

• sein → Präteritum: war | Partizip II: gewesen

• werden → Präteritum: wurde | Partizip II: geworden

Voorbeelden:

• Ich war müde.

• Wir haben viel Spaß gehabt.

• Er ist Arzt geworden.

Wijs op het verschil tussen wurde en geworden; leerlingen halen die twee vaak door elkaar.

Wat is de beste Duitse vertaling van: Zij zijn afgelopen weekend kampioen geworden?

A

Sie sind letztes Wochenende Meister geworden.

B

Sie haben letztes Wochenende Meister geworden.

C

Sie sind letztes Wochenende Meister geworden gewesen.

D

Sie werden letztes Wochenende Meister.

Gebruik in korte context

In betekenisvolle zinnen zie je het verschil in functie:

• Ich habe einen Bruder.

• Wir sind in Berlin.

• Es wird kalt.

• Letztes Jahr war sie in Wien.

• Er ist sehr müde gewesen.

Laat leerlingen horen dat de tijdsvorm samenhangt met de context: nu, vroeger of voltooid verleden.

Welke vorm is het Partizip II van werden?

A

wurde

B

geworden

C

gewesen

D

gehabt

Controleert het onderscheid tussen Präteritum en Partizip II bij de onregelmatige werkwoorden.

Vul de juiste werkwoordsvormen in

Ich habe einen Bruder. Letztes Jahr war er in Wien. Er ist sehr müde gewesen. Morgen wird es kalt.

habe

war

gewesen

wird

hatte

geworden

bin

haben

Alle vormen komen letterlijk terug uit de uitleg en voorbeelden op slides 2-5.

Zwakke werkwoorden in de tegenwoordige tijd

Zwakke werkwoorden hebben in het Duits meestal een vaste stam.

Uitgangspunten in het Präsens:

• ich: stam + e

• du: stam + st

• er/sie/es: stam + t

• wir: infinitief zonder verandering

• ihr: stam + t

• sie/Sie: infinitief

Koppel dit aan bekende werkwoorden zoals machen, wohnen, lernen en spielen.

Voorbeelden van zwakke werkwoorden

• ich lerne

• du lernst

• er/sie/es lernt

• wir lernen

• ihr lernt

• sie/Sie lernen

• ich mache

• du machst

• er/sie/es macht

• wir machen

• ihr macht

• sie/Sie machen

lernen

machen

Zwakke werkwoorden in zinnen

Let op de koppeling tussen onderwerp en persoonsvorm.

• Ich wohne in Utrecht.

• Du spielst Fußball.

• Katja arbeitet heute zu Hause.

• Wir lernen Deutsch.

• Ihr macht die Hausaufgaben.

Benadruk dat de persoonsvorm op de tweede plaats staat in een gewone mededelende zin.

Welke zin is correct in het Präsens?

A

Du spielt Fußball.

B

Wir lernt Deutsch.

C

Er arbeitet heute.

D

Ich wohnen hier.

De afleiders testen of leerlingen onderwerp en uitgang goed koppelen.

Vraagwoorden

Vraagwoorden.....

• wer = wie

• was = wat

• wo = waar

• wann = wanneer

• warum = waarom

• wie = hoe

• wen = wie (lijdend voorwerp)

• wem = (aan/voor) wie

• wessen = van wie/ wiens

Maak duidelijk dat deze woorden vaak aan het begin van een vraag staan.

gehören = een Verb (werkwoord) dat een meewerkend voorwerp bepaald

Wat is de beste Duitse vertaling van: "Van wie is dat schrift wat daar ligt?"

A

Wem gehört das Heft, das dort liegt?

B

Wer gehört das Heft, das dort liegt?

C

Wessen ist das Heft, das dort liegt?

D

Von wem ist das Heft, der dort liegt?

Wat is de juiste Duitse vertaling van: "Van wie is dat brood?"

A

Wessen Brot ist das?

B

Wem gehört das Brot?

C

Wer ist das Brot?

D

Was ist das Brot?

Vraagwoorden in betekenisvolle vragen

Voorbeelden van correcte vragen:

• Wer ist dein Lehrer?

• Was machst du heute?

• Wo wohnst du?

• Wann beginnt die Schule?

• Warum lernst du Deutsch?

• Wie heißt du?

Wijs erop dat in een vraagzin de persoonsvorm direct na het vraagwoord komt.

Vraag en antwoord samen

Vraagwoorden krijgen betekenis in een korte context.

• Wo wohnst du? — Ich wohne in Rotterdam.

• Was lernt ihr? — Wir lernen Deutsch.

• Wann kommt er? — Er kommt um acht Uhr.

• Warum lachst du? — Ich bin froh.

Laat zien dat het antwoord vaak hetzelfde zinsdeel bevat waarnaar gevraagd wordt.

Welk vraagwoord past bij een plaats?

A

wann

B

warum

C

wo

D

wer

Sluit aan bij de basisbetekenissen van de vraagwoorden.

Maak de vragen compleet

wohnst du? Ich wohne in Rotterdam. Was lernt ihr? Wir lernen Deutsch. Wann kommt er? Er kommt um acht Uhr.

Was

Wann

Wie

Warum

Wer

Correcte antwoorden: Wo, Was, Wann. De antwoorden maken duidelijk welk zinsdeel wordt gevraagd.

Wat is de correcte Duitse vertaling van: "Aan wie geef jij jouw punten?"

A

Wem gibst du deine Punkte?

B

Wer gibst du deine Punkte?

C

Wen gibst du deine Punkte?

D

Was gibst du deine Punkte?

Welk Duits vraagwoord past bij de zin: „___ hast du über sie gesagt?“

A

Wann

B

Was

C

Wo

D

Wer

Het meervoud van zelfstandige naamwoorden

Het Duits heeft verschillende manieren om een meervoud te vormen.

Veelvoorkomende patronen:

• met -e: der Tag → die Tage

• met -er: das Kind → die Kinder

• met -n / -en: die Blume → die Blumen

• zonder extra uitgang: der Lehrer → die Lehrer

• soms met umlaut: der Apfel → die Äpfel

Benadruk dat het lidwoord in het meervoud altijd die is.

Meervoud leren als woordpaar

Leer bij elk zelfstandig naamwoord meteen de meervoudsvorm.

• das Buch → die Bücher

• die Frau → die Frauen

• der Stuhl → die Stühle

• das Auto → die Autos

Zo gebruik je woorden sneller correct in zinnen.

Noem dat ook -s voorkomt, vooral bij leenwoorden of korte woorden zoals Auto.

Meervoud in zinnen

De meervoudsvorm verandert het zelfstandig naamwoord én vaak de rest van de zin.

• Das Kind spielt. → Die Kinder spielen.

• Der Apfel ist rot. → Die Äpfel sind rot.

• Ich sehe die Blume. → Ich sehe die Blumen.

Let ook op de juiste werkwoordsvorm in het meervoud.

Koppel dit kort terug aan persoonsvormen: die Kinder spielen, niet spielt.

Wat is het juiste meervoud van das Buch?

A

die Buche

B

die Bücher

C

die Buchen

D

die Bucher

Test meervoudsvorm met umlaut en de vaste meervoudsvorm die uit de slides bekend is.

Vul de meervoudsvormen in

Das Kind spielt. Die Kinder spielen. Der Apfel ist rot. Die Äpfel sind rot.

Kinder

spielen

Äpfel

Kinde

spielt

Apfels

Apfeln

Laat leerlingen zowel het zelfstandig naamwoord als de persoonsvorm aanpassen.

Persoonlijke voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden vervangen een naam of een zelfstandig naamwoord.

• ich = ik

• du = jij

• er = hij

• sie = zij

• es = het

• wir = wij

• ihr = jullie

• sie/Sie = zij/u

Besteed aandacht aan het verschil tussen sie (zij/ze), sie (meervoud) en Sie (beleefdheidsvorm).

Van zelfstandig naamwoord naar voornaamwoord

Meervoud

• Der Mann ist nett. → Er ist nett.

• Die Frau lernt. → Sie lernt.

• Das Kind spielt. → Es spielt.

Enkelvoud

• Die Kinder spielen. → Sie spielen.

• Meine Freunde kommen. → Sie kommen.

• Anna und ich lernen. → Wir lernen.

Leg uit dat het voornaamwoord moet passen bij getal en soms ook grammaticaal geslacht.

Voornaamwoorden in korte context

Goede zinnen worden natuurlijker met persoonlijke voornaamwoorden.

• Tom ist mein Bruder. Er wohnt in Köln.

• Lisa und Mia sind müde. Sie gehen nach Hause.

• Paul und ich lernen zusammen. Wir machen die Aufgabe.

• Frau Becker, Sie sind sehr freundlich.

Benadruk de hoofdletter bij Sie als beleefdheidsvorm.

Alles samen in context

In korte teksten werken deze grammaticale vormen samen.

Wann seid ihr zu Hause gewesen?

Wir waren um sechs Uhr zu Hause.

Meine Eltern haben das Essen gemacht.

Ich lerne noch Deutsch, aber ich verstehe schon viel.

Die Fragen sind nicht schwer.

Gebruik deze slide om verbanden te laten zien tussen vraagwoord, persoonsvorm, meervoud en voornaamwoord.

Grammatica herkennen en kiezen

Let bij elke zin op drie keuzes:

• Welk onderwerp staat er? → kies het juiste voornaamwoord of de juiste werkwoordsvorm.

• Welke tijd heb je nodig? → Präsens, Präteritum of Partizip II.

• Enkelvoud of meervoud? → pas zelfstandig naamwoord en werkwoord aan.

Zo bouw je correcte en betekenisvolle zinnen.

Deze samenvattende slide verbindt alle onderdelen met het lesdoel: correct vormen, invullen en gebruiken.

Welk voornaamwoord vervangt Der Mann?

A

sie

B

es

C

er

D

wir

Sluit direct aan op de vervanging van zelfstandige naamwoorden door persoonlijke voornaamwoorden.

Vervang in de zin "Der Direktor hat gelogen" het onderwerp door een persoonlijk voornaamwoord. Welke zin is correct?

A

Er hat gelogen

B

Ihn hat gelogen

C

Ihm hat gelogen

D

Sie hat gelogen

Alles samen in context

seid ihr zu Hause gewesen? Wir waren um sechs Uhr zu Hause. Meine Eltern haben das Essen gemacht. Die Fragen sind nicht schwer.

Wir

Eltern

Fragen

Warum

Ich

Elter

Frage

Correcte antwoorden: Wann, Wir, Eltern, Fragen. Deze oefening combineert vraagwoord, voornaamwoord en meervoud.

Begrippenlijst

Präsens - de tegenwoordige tijd

Präteritum - een verleden tijd, vaak gebruikt in schrijftaal

Partizip II - voltooid deelwoord

zwak werkwoord - werkwoord met regelmatige verbuiging

vraagwoord - woord waarmee je naar informatie vraagt

meervoud - vorm die meer dan één persoon of zaak aangeeft

persoonlijk voornaamwoord - woord dat een persoon of zaak vervangt, zoals ich of sie