B3 4 en 5
Waarneming en gedrag (SE)
B3 Gedrag en B4 Ontstaan van gedrag (deel 1)
Centrale vraag
Hoe ontstaat gedrag bij mens en dier door prikkels, motivatie en aangeboren en aangeleerd gedrag?
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Waarneming en gedrag (SE)
B3 Gedrag en B4 Ontstaan van gedrag (deel 1)
Centrale vraag
Hoe ontstaat gedrag bij mens en dier door prikkels, motivatie en aangeboren en aangeleerd gedrag?
Vandaag doen we in dit blokuur B3,4 en 5 in een keer. dius in tweelesuren. Deze pagrafen gaan vooral over gedrag VOoral uitleg aan de hand van van filmpjes etc
Planning
Herhaling: opdracht Optisch chiasma
Uitleg B3
Opdracht
Uitleg B4 (deel 1)
Huiswerk
SE 5VWO
Anders les 2 so bespreken
Opdracht 25
Hemianopsie (uitval van een gedeelte van het gezichtsveld) kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de plek van de beschadiging van de zenuwbanen. In afbeelding 30.1 zijn drie verschillende beschadigingen van de zenuwbanen weergegeven. In afbeelding 30.2 zijn drie verschillende vormen van hemianopsie weergegeven.
Geef voor de nummers 1, 2 en 3 aan welk type gezichtsvelduitval (a, b, c) hierbij hoort.
7
minute
00
second
Herhaling B2: Optisch Chiasme
Herhaling
BIJ BESPREKEN VEEL AANWIJZEN PLAATJE
Maaka opdracht 25 in je boek!! huiswerk ook 7 min de tijd voor mag samen doen wel beide opscrhivjen is pittig goed kijken palattje
🧠 Start: samen terug naar de basis
Stap 1 (kort ophalen):
👉 “Weet je nog: linker gezichtsveld gaat naar…?” → rechter hersenhelft
👉 “En waar kruisen de zenuwvezels?” → in het chiasma
👉 “Kruist alles?” van alle beelden → nee, alleen de binnenste netvlieshelften
🔁 Stap 2: we gaan voorspellen wat er misgaat
Zeg:
👉 “Nu gaan we nadenken: als er ergens een ‘kabelbreuk’ zit… wat zie je dan nog wél en wat niet?”
🔴 Eerst de makkelijkste: nummer 2
👉 “Kijk naar plek 2 (bij één oogzenuw, vóór de kruising).”
Stap voor stap:
“Van hoeveel ogen komt hier informatie?” → van één oog
“Als deze verbinding kapot is… wat gebeurt er met dat oog?” → helemaal niks meer zien
“En het andere oog?” → werkt nog
👉 “Dus: één oog valt volledig uit. Welke afbeelding hoort daarbij?”
→ leerlingen kijken → c
✅ noteer samen: 2 → c
🔴 Dan nummer 3 (na het chiasma)
👉 “Kijk nu naar plek 3 (ná de kruising).”
Stapjes:
“Welke informatie loopt hier normaal? Info van één oog of van beide ogen?” → beide ogen
“Maar van één hele wereld of een halve wereld?” Dus van rechts of links→ één helft van het gezichtsveld Dus van rechts of links? van de linkerkant want komt van rechternetvlies en daar zie je links
👉 “Dus stel: deze baan valt uit… wat raak je kwijt?”
→ leerlingen denken:
“Zie je dan links of rechts niet meer… in één oog of in beide?” → in beide ogen dezelfde kant
👉 “Welke afbeelding laat dat zien?”
→ a
✅ noteer: 3 → a
🔴 Tot slot nummer 1 (het midden, chiasma)
👉 “Dan blijft nummer 1 over (precies in de kruising).”
Stapjes:
“Wat gebeurt hier normaal?” → vezels kruisen
“Welke zenuwen kruisen?” → van de binnenkant van het netvlies van beide ogen
“En die binnenkant ziet… welke kant van het beeld?” → de buitenkant van het gezichtsveld voor beide ogen he
Dus binnenkant voor rechts is linkernetvlies en die ziet rechts beeld
En bij linker andersom rechtenrbnetlvies ziet links (AANWIJZEN)
👉 “Als die kruising stuk gaat… wat valt er dan uit?”
→ leerlingen:
de buitenkanten van beide ogen
👉 “Wat houd je dan over?” → alleen midden (tunnelzicht)
👉 “Welke afbeelding hoort daarbij?”
→ b
✅ noteer: 1 → b
Ethiologie= Het vakgebied binnen de biologie waarbij het gedrag van dieren centraal staat
Gedrag= alle waarneembare activiteiten van dier en mens
Adequaat gedrag= het gedrag goed is aangepast aan de omstandigheden. zodat de overlevingskans en fitness van een dier worden vergroot.
Vandaag gaat over gedrag en in biolgoie nomen we dat ethiologie. Ga eerst introduceren bergippen wanneer is iets gedrag nou alle waarnemeenbare activietien van dier en mens. Slapen, kleren aantrekken alles!!
Maar je hebt ook nog adequeet gedrag. het gedrag goed is aangepast aan de omstandigheden. zodat de overlevingskans en fitness van een dier worden vergroot.
Voorbeelden is stoppen bij stoplicht of een eenkhoorn die zn wintervoorraad legt
Van prikkel tot handeling
Gedragselementen = De afzonderlijke handelingen waaruit gedrag is opgebouwd.
Respons = Een waarneembare reactie van een dier op een prikkel.
Gedragssysteem = Een groep samenhangende gedragselementen met een gemeenschappelijk doel, zoals voeding of voortplanting.
Gedragsketen = Een vaste reeks gedragselementen/handelingen waarbij het resultaat van de ene handeling de volgende handeling uitlokt.
Je zou denken dat Gedrag lijkt vaak één geheel, maar is eigenlijk opgebouwd uit een reeks van zulke kleine handelingen, ook wel gedragselementen genoemd. (zie plaatje)
maar die ahndeling komt er niet zomaar
Bij de meeste handelingen reageert een dier of mens op prikkels, deze reactie noem je een respons.
Handelingen oftewel gedragselementen die samen een doel hebben vormen samen een gedragssysteem. Bijv zie plaatje voortplantingsgedrag zijn voorbeelden van gedragssystemen.
Binnen een gedragssysteem verlopen handelingen vaak in een vaste volgorde. Zo’n vaste reeks noem je een gedragsketen.
Belangrijk kenmerk:
elke handeling (gedragslement) zorgt ervoor dat de volgende handeling wordt opgestart
Een voorbeeld van zo’n gedragsketen bij voortplantingsgedrag van patingsdans. als hij vrouwtj zie doet hij op een volgerling ahndeling allemaal zelfde oden
(video)
Een voorbeeld van zo’n gedragsketen bij voortplantingsgedrag van patingsdans. als hij vrouwtj zie doet hij op een volgerling ahndeling allemaal zelfde oden. Hij reageert respons elke keer op het vrouwtje met volgende hgandeling
vanaf 0.40
en totdat eidnelijk is gelukt
Motivatie (drang)
Gedrag ontstaat door prikkels
Extern en Intern
Motivatie (drang)= is de bereidheid om bepaald gedrag uit te voeren
Interne prikkels
Hoe sterker de prikkel → hoe groter de motivatie
Andere motivaties?
Zoals je net zag begint Gedrag van mens en dier begint altijd met prikkels.
Die Prikkels om op te reageren kunnen afkomstig zijn uit de omgeving (externe factoren) of uit het lichaam (interne factoren). Wat is externe prikkels Wat is interen prikkels?
Mensen en dieren kunnen niet op alle externe prikkelsreageren. Stel je eens voor van wel, dan zou je letterlijk doordraaien. Het regelcentrum (de thalamus) functioneert als een filter voor alle binnenkomende impulsen als gevolg van prikkels en laat maar een fractie door voor verdere verwerking.
Gedrag ontstaat echter niet alleen door externe prikkels, maar komt tot stand door een combinatie van externe prikkels en motivatie.
Motivatie (drang)Motivatie is de bereidheid of drang om bepaald gedrag uit te voeren. Die motivatie wordt vooral bepaald door interne prikkels uit het lichaam. Hoe sterker zo’n interne prikkel, hoe groter de motivatie om er iets aan te doen.
Een voorbeeld van motivatie is voedingsdrang. Kennen we allemaal wel dat je zo erg zin hebt in wat lekkers bijvioorbeeld en het echt MOET hebben bijv dat je naar de AH gaat in tussenuur
Als inwendige receptoren signaleren dat er te weinig voedingsstoffen aanwezig zijn, resulteert dit in honger (voedseldrang)
Door die honger wordt iemand gevoeliger voor externe prikkels die met voedsel te maken hebben, zoals de geur of het zien van eten. Daardoor wordt het gedrag gericht op het zoeken en opnemen van voedsel.
Vervolgens wordt adequaat gedrag vertoond: dit is gedrag dat passend en effectief is om de behoefte (zoals honger) weg te nemen. In dit geval betekent dat voedsel zoeken, vinden en eten bijv dat lekkere stuk chocola of de macdonals of Ah tussneuur. Dit gedrag zorgt ervoor dat de interne prikkels afnemen.
Zodra er voldoende is gegeten, verdwijnen de hongersignalen. De voedingsdrang neemt af en daarmee ook de motivatie om nog voedsel te zoeken of te eten. Het adequate gedrag heeft dus zijn doel bereikt en stopt vanzelf. Zo wordt voorkomen dat er onnodig energie wordt verspild.
Op deze manier zorgt het lichaam ervoor dat het interne milieu in balans blijft. Dit noemen we homeostase.
Ken je andere motivaties? veel leerlingen beurt geven sporten geen motivatie heb je voor nodig maa rkomt niet echt vanuit je innerleijke behoefte lichaam (echt denken aan soort drift)
Naast voedingsdrang bestaan er ook andere vormen van motivatie, zoals vluchtdrang (de behoefte aan veiligheid bij gevaar) en voortplantingsdrang (de drang om zich voort te planten). Ook hierbij zorgt adequaat gedrag ervoor dat een bepaalde behoefte wordt vervuld en de motivatie daarna afneemt.
Biologische klok: een intern regelmechanisme in het lichaam dat ervoor zorgt dat processen in een vast ritme verlopen. (hypothalamus)
Voorbeelden?
Periodieke invloeden
In het lichaam van mens en dier gebeuren veel processen volgens een vast ritme. Dit noemen we periodieke invloeden: dingen die steeds regelmatig terugkomen.
Dit ritme wordt geregeld door de biologische klok. Bij mensen zit deze in de hypothalamus in de hersenen.
De biologische klok zorgt ervoor dat je lichaam weet wanneer het tijd is om bijvoorbeeld: Lun je vorbeelden bednken??
te slapen of wakker te zijn (slaap-waakritme)
energie te gebruiken of op te slaan (stofwisseling)
zich voort te planten (hormoonritmes) bijv menstruatie he
Daarnaast beïnvloedt de biologische klok ook de hormonen en stofwisseling. Als dit ritme verstoord raakt (bijvoorbeeld door te weinig of te veel slapen), kan dat gevolgen hebben voor je lichaam. Je stofwisseling kan veranderen, waardoor je bijvoorbeeld een grotere kans hebt op ziektes zoals diabetes type 2.
en belangrijk punt is dat de biologische klok niet bij iedereen hetzelfde is en verandert met de leeftijd. Dit kan zorgen voor problemen een voorbeeld hiervan is ons schooltijden eigenlijk gebaseerrd op oude mensen en niet op jullie zelfs onderzoek naar gedaan hoe zit het dan?
Bij jongeren verschuift het slaap-waakritme vaak naar later op de avond: ze worden pas laat echt moe en blijven daardoor langer wakker. Hun lichaam staat als het ware “later ingesteld”. Oudere mensen hebben juist het tegenovergestelde: zij worden vaak al vroeg op de avond slaperig en worden ook vroeg in de ochtend wakker. Hun slaap is bovendien vaak lichter en korter.
Dit verschil zorgt in het dagelijks leven voor een duidelijke mismatch, vooral op school. Het onderwijs begint meestal vroeg in de ochtend, terwijl de biologische klok van veel jongeren daar nog niet op is afgestemd. Op dat moment is hun lichaam eigenlijk nog niet volledig “opgestart”. Daardoor zitten ze in de klas vaak nog in een soort energiedip: ze zijn slaperig, minder scherp en hun concentratie is lager dan later op de dag.
Het gevolg is dat jongeren niet altijd laten zien wat ze echt kunnen, niet omdat ze niet willen, maar omdat hun interne ritme simpelweg nog niet meewerkt.
Gedragsonderzoek
Stap 1: Ethogram
Stap 2: Protocol
Onderzoeksvraag
Welk gedrag komt het meest voor bij een woestijnspringmuis?
Maar hoe doe je nou zn onderzoek naar gedrag? net zoals groningen
Een etholoog onderzoekt gedrag door te kijken naar prikkels (input) en de reacties van een dier (output). Wat er precies in het dier gebeurt, noemt hij de “black box” en wordt verklaard met kennis van zenuwstelsel, zintuigen en hormonen.
Stel je weten: Welk gedrag komt het meest voor bij een woestijnspringmuis?
Maar wat is de werkwijze die je onderzoek om antwoord te krijen de onderzoeksvraag te komen?
Eerst worden Een objectieve beschrijving van de verschillende handelingen van een diersoort heet een ethogram. De beschrijving mag geen mening, waardeoordeel of opvatting van de waarnemer bevatten.(zie fb)
Met behulp van een ethogram kun je het gedrag van een dier bestuderen. Dus nu ga je kijken hoevaak dit gedrag gebeuirt. Bijvoorbeeld door bij te houden hoe vaak en hoelang een dier elke handeling uitvoert.
Deze gegevens geef je weer in een protocol, een overzicht van de achtereenvolgens waargenomen handelingen van het dier.
Gedragsonderzoek is dus meestal beschrijvend onderzoek.
Hiermee kun je dus uiteindelijk je conclusie trekken
Valentina voert voor biologie een gedragsonderzoek uit. Ze observeert haar hond en begint aan een ethogram.
A. Wat klopt er niet aan het ethogram?
B. Pas het ethogram zo aan dat het wel klopt.
Opdracht 33: Ethogram
Maak zelfstandig in je schrifvt
De beschrijvingen zijn niet objectief, Valentina heeft al een opvatting over het gedrag in plaats van dat ze enkel noteert wat ze waarneemt.
Drinken; dr; de hond likt water op uit bak.
Schuin kijken; sk; de hond houdt kop schuin en kijkt naar iemand / iets.
= gedrag dat je leert door ervaring, oefening of training en niet vanaf de geboorte hebt.
Flexibel en aanpasbaar aan situaties
Kan door oefening beter worden
Specifiek per individu
= gedrag dat je vanaf de geboorte hebt, zonder het te leren.
Vaste reacties op prikkels die de overlevingskans vergroten
Soortspecifiek
Aangeboren gedrag (instinct)
Aangeleerd gedrag
B4: vorming van gedrag
Nu verder met B4 Gedrag ontstaat altijd door een combinatie van aangeboren gedragen aangeleerd gedrag. Dus werken samen
maar wat houd precies in aangeboren gedrag oftewel instrincti even vergelijken
Aangeboren gedrag noem je ook wel instinct. Het gedrag dat je vanaf de geboorte hebt, zonder het te leren.
Een instinct is soortspecifiek en zorgt ervoor dat dieren in bepaalde situaties vaste reacties op prikkels geven. Deze reacties verhogen vaak de overlevingskans van het organisme en dus de kans op voortplanting.
Aangekleerd is edrag dat je leert door ervaring, oefening of training en niet vanaf de geboorte hebt. Aangeleerde eigenschappen zijn minstens zo belangrijk als aangeboren eigenschappen voor het overleven van een dier. Erfelijk gedrag is in een onverwachte situatie niet altijd effectief, omdat het voorgeprogrammeerd en dus star is. Aangeleerd gedrag biedt veel meer flexibiliteit. Het kan verschillen per idnividu
De mate waarin gedrag tot stand komt door deze eigenschappen verschilt nogal per diersoort, niet alle diersoorten zijn in staat om evenveel te leren, dat komt door evolutie.
Nature versus nurture
Opdracht 1;
Nature: Aangeleerd gedrag of Aangeboren gedrag (instinct)?
Nurture: Aangeleerd of Aangeboren gedrag (instinct)?
Opdracht 2
Bedenk voor zowel nature als nurture een gedragsvoorbeeld (dier en mens) en leg kort uit waarom het daarbij hoort.
Opdracht 3:
Overleg met elkaar is intelligentie nature of nurture
Gedrag ontstaat altijd door een combinatie van aangeboren gedragen aangeleerd gedrag. Dus werken samen Noemen ook wel nature of nruture.
Heb een opdracht voor jullie mag overleggen schrijf wel goeie antwoord op schrift
Veel leerlingen beurt geven!!!
Nature betekent dat gedrag aangeboren of erfelijk is, terwijl nurture gaat over gedrag dat je aanleert door ervaring en omgeving.
Voorbeelden:
Baby huilt bij honger
Zuigreflex bij een pasgeboren baby
Spin maakt een web
Vluchten van dieren
👉 Waarom: dit gedrag zit al in de genen en hoef je niet te leren.
Nurture (aangeleerd)
Voorbeelden:
Fietsen leren
Rekenen en lezen op school
Hond leert “zit” commando
Maar ook dieren dei weten waar water is of eten te vinden is
👉 Waarom: dit gedrag leer je door ervaring, oefening of training.
Je ziet dat dus erg veel discussie over is welk gedrag Nurture is en welk gedrag nature!! Hier is dus veel debat over! Nurtare nature debat heet dat voorbeeld is intellegentie is het aangeboren of aangeleerd
Welke handeling een dier of mens uitvoert, hangt op elk moment af van prikkels uit de omgeving en het lichaam. De hersenen combineren deze informatie met aangeboren en aangeleerd gedrag en kiezen zo een reactie. Als dat gedrag goed werkt, noemen we het adequaat gedrag en is de kans groot dat het wordt herhaald.
Op langere termijn zorgt dit ervoor dat gedrag dat goed werkt vaker voorkomt in een populatie. Via erfelijkheid of leren kan dit gedrag worden doorgegeven, en door natuurlijke selectie blijven vooral de gedragingen bestaan die het beste helpen om te overleven.
Laten we even kijken naar voorbeelden van aangeboren en aangeleerd
Sleutelprikkel en supranormale prikkel
Sleutelprikkel = een prikkel die een specifiek gedrag automatisch op gang brengt.
Supranormale prikkel = een extra sterke of overdreven prikkel die nog sterker gedrag uitlokt dan de normale sleutelprikkel.
Let tijdens het kijken op:
Wat is de sleutelprikkel?
Wat is de supranormale prikkel?
Waaraan kun je dat zien?
Is dit aangeleerd of aangeboren gedrag? Waarom?
en prikkel die een doorslaggevende rol speelt bij het veroorzaken van bepaald gedrag, noem je een sleutelprikkel.
Een prikkel die nog effectiever is in het oproepen van bepaald gedrag dan een sleutelprikkel noem je een supranormale prikkel.
In het filmoje leggen ze uit hoe het werkt
Let tijdens het kijken op:
Wat is de sleutelprikkel?
Wat is de supranormale prikkel?
Waaraan kun je dat zien
gaan we het erna over hebben
De onderzoeker die dit heeft gedaan heel veel bteekend gedragsonderzoek. Wel oud filmpje.
Sleuteprikkel= De rode stip want je zag alleen rode stip dan pikken de jongeren voro eten dus dan pas kwam gedrag (weer terugkoppelen bergip)
Als geen rode stip gebeurde het niet.
Zdlfs als de snalve;kl vervormd was en wel stip ging pikken.
Supranormale prikkel was het rood want als het nog roder werd ookal niet eens snavel bveel meer prikken
aangeleerd gedrag want doen meteen vanaf geboort
Oke dus nu weten we van B4 hoe aangeleerd gedrag en aangeboren is en hoe sleutelprikkelwerk
Deze les behandelt
B3: Gedrag
Gedragssystemen
motivatie,
biologische klok,
ethogram
B4: Ontstaan van gedrag
Aangeleerd (nurture) VS aangeboren (nature)
Sleutelprikkel en Supranormale prikkel
Volgende les
B4: Onstaan van gedrag
Aangeleerd gedrag: Leerprocessen
B5: Sociaal gedrag bij dieren
Evolutie sociaal gedrag
Verschillende vormen sociaal gedrag
Oke dus deze les behandelt
dit alleen volgende les voor aangeleerd gedrag hebben we vershcillende manieren van kleren daar over hebben nog voor B4
en dan B5
Huiswerk
Waarneming en gedrag:
B3 Gedrag Opdrachten: 29, 32, 34, 36
B4 Ontstaan van Gedrag Opdrachten: 42 en 44
Centrale vraag
Hoe ontstaat gedrag bij mens en dier door prikkels, motivatie en aangeboren en aangeleerd gedrag?
We hebben nu over aange
Oprach 44 als tijd
Opdrachten staan op het bord! rraad zdker aan te maken voor het SO!!
OOk wil ik jullie een hele fijne vakantie wensen en superveel plezier op excurisie. ZIen elkaar pas weer over 4 weken huilie.
als tijd 55 samen doen
15 juni SE Alle 5VWO stof
1. Welke lesstof willen jullie volgende week tijdens de twee lessen behandelen?
(dit mogen ook twee hoofdstukken zijn)
2. Hoe wil je dat de docent de les invult?
(bijv. uitleg/herhaling, examenvragen maken, extra oefenopdrachten, zelfstandig werken begeleiden, etc.)
Hoe ga jij zelf tijdens de les aan de slag tijdens de les?
(bijv. oefenen met examenvragen, samenvatten, fouten verbeteren, actief vragen stellen, zelfstandig werken, etc.)
Laatste 7 minuten hiervoor gebruiken
nu laatste hoofdstuk ook agerond dus
Okeee laatste dingen voor het SE
Heb in teams gezet wat je meot kennen vragen hoor ik het graag of met leren ook
OOk volgedene week blokuur om voortebredien Se Wat willen jullie doen?
ik wil dat iedereeen apart op papiertje die opschrijft dus 1 wat je lesstof
2 wat je invulling van de les wil zijnt.
SO stofwisseling bespreken
Als geneog tijd eerst hw amken daarnsa SO bespreken 10 miunteen max
PSE regels: van tevoren zeggen ik deel zo de So uit.
Sommige heel goed anderen wat minder weet voor je zelf met SE aan de bak. Dat is reden dat we dit SO doen!!! moeilijke sotf!
Tel eerst even door of ik aantal punten goed op heb geteld! kan nog wel eens misgaan. Daarna ga ik vraag voor vraag de anrwoorden langs. Ik ga niet tussentijds in discussie of wel of geen punten als je denk volgensmij si dit unt waard of hier gaat wat mis zet je bovenaan je toetspapiertje welke vraag en dan kijk ik na de les nog naar en als ik denk klopt pas ik je cijfer aan en anders niet. Ik neem serieus!
Na het bespreken oke iedereen hier voorin klas papier toets en eigen blaadje terug als je denkt punten mag je bij mij inleveren.
Let op vragen;
vraag 1: Bij vraag 1 misssen veel het stukje dat hoeveel ze afbreken
Jodium antwoord alleen goed verkleuring
Vraag 4: Voorkomen van vraat/chemische afweer niet aantrekken!!
- Tekeningen
Celwanden vormen eigenlijk 1 samen (voordoen) snel dan goed
veel tweede detailtekening maar je maakt schematische tekning (dus dan titel fout)
Vraag 13 vaak mis dan 14 ook
Als na de tijd nog veel tijd 41 samen doen
BENOEMEN TOETS STOFWISELIG PAS LAAT WANT EERST EXCURSIE, vkaantie en dan bevrijdingsdag
Planning Les 1
Uitleg B4 (deel 2
Opdracht
Uitleg B5
Huiswerk
(als tijd so bespreken)
Oke vorige keer B4 gebleven aangeleerd en supranormale ens eltuelrpiekkel nu verder B4
Leerprocessen
Aangeleerd gedrag ontstaat door ervaringen en leerprocessen
--> leidt tot adequaat gedrag
Er bestaan verschillende typen leerprocessen. Belangrijke leerprocessen zijn:
• gewenning
• inprenting
• imitatie
• conditionering
• inzicht
Aangeleerd gedrag komt tot stand door leerprocessen.
Een leerproces verandert het gedrag van een dier langdurig. Op basis van ervaringen kan een dier adequaat gedrag ontwikkelen door leerprocessen. (wat bedoel ik hiermee? ookalweer?) Gedrag watoverleving vergoot dus goed past bij prikkel.
Er bestaan verschillende typen leerprocessen. Belangrijke leerprocessen zijn:
• gewenning
• inprenting
• imitatie
• conditionering
• inzicht
We gaan ze allemaal langslopen schrijf ook mee leerprocessen: en dan eerst is gewenning
Leerproces: Gewenning
Als de kans op een reactie op een prikkel afneemt bij herhaaldelijk toedienen van een prikkel, spreek je van gewenning. Bij gewenning gaat het om het afleren van reacties op bepaalde prikkels uit het milieu.
Voorbeeld neit mer treinien goren als je nastwoont
duiven in de stad die niet meer wegvliegen
je horloge die je niet meer voelt
Je reageert dus niet meer op dez prikkels dus geen gedrag meer
Leerproces: Inprenting
Slide tekst
Je spreekt van inprenting wanneer dieren iets alleen leren in een bepaalde, korte periode in hun leven (gevoelige periode). Het leren herkennen van ouders of soortgenoten berust bij veel diersoorten op inprenting. Voorbeeld filmnpje
Leren volgens skinner
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Leren volgens pavlov
Slide tekst
Vershcil tussen de twee: Het verschil tussen klassieke en operante conditionering - Peggy Andover - YouTube
Deze slide heeft geen instructies
Kluger hans
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Trail en error
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Samenwerken
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Slide titel
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
conditionering
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Imponeer gedrag
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
