les 4 zaadcellen/eicellen zwangerschap

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

              Startopdracht 

Les 4 – Zaad- en eicellen, bevruchting, zwangerschap, prenataal onderzoek

Voorspellen: Wat denk je dat er in het lichaam gebeurt vlak na bevruchting?

Stelling: “Prenataal onderzoek is altijd een goede keuze.” → eens of oneens?

Tekenen: Teken hoe jij denkt dat een baby in de buik groeit (schets met labels).

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

zaadcellen en eicellen,  bevruchting bij de mens zwangerschap, prenataal 

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Overzicht Periode 1

Checklist:

• Bepaal welke voorkennis relevant is voor de nieuwe lesstof.
• Ontwerp een terugblik-opdracht die deze voorkennis activeert.
•  Overweeg of en hoe thuistalen ingezet kunnen worden om de voorkennis te activeren.

wat gebeurt er in de puberteit

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

      Leerdoelen

1. Je kunt de kenmerken van zaadcellen en eicellen noemen.
   
2. Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij de mens verloopt
   
3. Je kunt beschrijven hoe een zwangerschap verloopt.
   
4. Je kunt uitleggen wat prenataal onderzoek is en hiervan voorbeelden noemen.
   

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Lichamelijke verandering

Geestelijke verandering

Puistjes

Verliefd worden

Eigenwijzer worden

Groeispurt

Je onzeker voelen

Wat is de naam van nummer 7?

1. Urineblaas
2. Eierstok
3. Baarmoeder
4. Vagina

Welk nummer geeft de eierstok weer

1. 6
2. 11
3. 5
4. 8

Vorming zaadcellen

Vanaf de puberteit

Door geslachtshormonen

Teelballen: miljoenen per dag

Opgeslagen in de bijballen

Tot hoge leeftijd

Vorming zaadcellen

Zaadblaasjes en prostaat voegen vocht toe aan zaadcellen

-> Sperma

Vocht bevat voedingsstoffen voor de zaadcellen

Rijping eicellen

Vanaf geboorte eicellen in eierstok

Vanaf puberteit elke maand eentje rijp

Ovulatie/eisprong: rijpe eicel komt in eileider (24 uur in leven)

Endometriose

10% van meisje

Weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies aan de buitenkant

Reageert op hormonen, kan erg pijnlijk zijn.

Menstruatie

1 x per +- 28 dagen

Duurt 3-5 dagen

Baarmoederslijmvlies laat los

Ook wat bloed

Door samentrekking van spierlaag wordt het afgevoerd

Menstruatiecyclus: +- 28 dagen

Duurt +- 28 dagen

Wanneer is een vrouw vruchtbaar?

1. Tijdens de menstruatie
2. tijdens de ovulatie
3. Vlak na de menstruatie
4. Vlak voor de menstruatie

Wat gebeurt er op dag 14 in de menstruatie cyclus?

1. Ongesteld zijn
2. Ovulatie
3. Innesteling
4. Menstruatie

Dit proces heet?

1. Eisprong
2. Ovulatie
3. Menstruatie
4. Oestrogenatie

Wat verlaat tijdens de menstruatie de baarmoeder

1. Baarmoederslijmvlies
2. De eicel
3. De zaadcellen

waar

niet waar

Meisjes worden geboren met al hun eicellen

Menstruatiebloed bevat een eicel 

Duur van menstruatiecyclus wisselt per persoon

Na de overgang wordt een vrouw nog steeds elke maand ongesteld. 

Baarmoederslijmvlies 

Eileider 

Vagina 

Eierstok 

penis

bijbal

teelbal

balzak

eikel

Zwanger worden

De eicel moet bevrucht worden door de zaadcel

Kern zaadcel moet samen smelten met kerneicel

Vruchtvliezen 

Vruchtwater

Zwangerschap

0-8 weken: Embryo

8 weken tot geboorte: Foetus

Voeding voor embryo

- Baarmoederslijmvlies

- Placenta 

Navelstreng

Wanneer is een vrouw vruchtbaar?

1. Tijdens de menstruatie
2. tijdens de ovulatie
3. Vlak na de menstruatie
4. Vlak voor de menstruatie

Wat gebeurt er op dag 14 in de menstruatie cyclus?

1. Ongesteld zijn
2. Ovulatie
3. Innesteling
4. Menstruatie

Dit proces heet?

1. Eisprong
2. Ovulatie
3. Menstruatie
4. Oestrogenatie

Waar vindt bevruchting plaats?

1. Eierstok
2. Eileider
3. Baarmoeder
4. Vagina

Waar vindt de innesteling plaats?

1. Eierstok
2. Eileider
3. Baarmoeder
4. Vagina

Vindt bij een zwangere vrouw menstruatie plaats? En ovulatie?

1. Zowel menstruatie als ovulatie
2. Wel menstruatie maar geen ovulatie.
3. Wel ovulatie maar geen menstruatie.
4. Geen menstruatie en geen ovulatie.

Sonja is in verwachting. De eerste dag van haar laatste menstruatie was op 12 januari.
Bepaal op welke dag ze ‘is uitgerekend’.

1. 18 oktober
2. 14 september
3. 12 november
4. 1 oktober

Een vrouw bij wie de eileiders zijn afgesloten, heeft geen menstruatie

1. Juist
2. Onjuist

Wat voor een oorzaken van aangeboren afwijkingen ken je?

Prenataal onderzoek

Onderzoek voorafgaand aan de geboorte (prenataal)

• Echoscopie
• Vlokkentest
• Vruchtwaterpunctie
• NIPT
  

Echo

Prenataal onderzoek

Vlokkentest en vruchtwaterpunctie

NIPT

Fouten bij de vorming van geslachtscellen

• Trisomie 21: syndroom van Down
• X: syndroom van Turner: meisje
  
• XXY: syndroom van Klinefelter: jongen
  

Mutaties

Mutaties: veranderingen in basenvolgorde van DNA.

Varianten:

Puntmutatie (genmutatie) -->

chromosoommutatie

genoommutatie

Hoe kun je genmutaties eigenlijk vinden met een prenatale test?

Thalassemie

Thalassemie is een ziekte die veroorzaakt wordt door afwijkende rode bloedcellen. Patiënten met deze ziekte voelen zich lusteloos en vermoeid. 

Het is een erfelijke ziekte die alleen voorkomt bij mensen die homozygoot zijn voor het betreffende, afwijkende gen.

In de afbeelding zie je een stamboom van een familie waarin deze ziekte voorkomt. Van het jonge kind in de derde generatie (III) is nog niet bekend of het aan deze ziekte gaat lijden.

Hoe groot is de kans dat dit kind alpha-thalassemie heeft?

aantekeningen maken

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Welke   organen  behoren tot het voortplantingsstelsel 

Mannen: teelballen, bijballen, zaadleiders, prostaat en zaadblaasjes, penis. 

vrouwen: eierstokken, eileiders, baarmoeder, vagina . 

Geslachtskenmerken

Kenmerken van geslacht (sekse)

Primaire geslachtskenmerken +  Secundaire geslachtskenmerken 

Intersekse - uitzonderlijk. Beide geslachtskenmerken of verschillen van de norm. 

Secundaire geslachtskenmerken

Vanaf de puberteit zichtbaar (secundair = als tweede)

Gemaakt door extra hormonen

lezen-Actualiteit 

scientias.nl/waarom-blozen-we-en-hoe-komt-het-eigenlijk-tot-stand-hersenscans-onthullen-dat-het-anders-zit-dan-gedacht

puberteit en hormonen artikel 

Opdracht:

• maak een korte samenvatting van het gelezen artikel.
• klassikale discussie over hoe deze actuele onderwerpen de puberteit beïnvloeden: invloed van sociale media op tieners

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

praktische opdracht

In tweetalen: 

• maak een poster over de belangrijkste veranderingen in de puberteit. Gebruik zowel tekst als afbeeldingen. (materiaal ligt klaar). 
• geef een korte presentatie over de poster. 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Afsluiting

Plannen is complex voor pubers. Om een doel te bereiken moet je je aandacht erbij houden, prioriteiten stellen en afleiding weerstaan. Vaak begrijp je wel dat een bepaalde aanpak niet werkt, maar lukt het je niet goed om je gedrag aan te passen (blz 16 van je boek ). 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

    Begrippen uit deze les

zweepstaart, reservevoedsel

geslachtsgemeenschap, erectie, zaadlozing, sperma in vagina, bevruchting in eileider, celkernen versmelten

innesteling, embryo, foetus, placenta, navelstreng, vruchtvliezen, vruchtwater, mitose

prenataal onderzoek, geslacht en aangeboren afwijkingen, echo, NIPT

Terugkijken 

op de leerdoelen

1. Je kunt de kenmerken van zaadcellen en eicellen noemen.
   
2. Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij de mens verloopt
   
3. Je kunt beschrijven hoe een zwangerschap verloopt.
   
4. Je kunt uitleggen wat prenataal onderzoek is en hiervan voorbeelden noemen.

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

maak een tabel:

 geslacht: organen, producten

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

antwoord  tabel:

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Eindslide

Ruimte voor een afsluitend woord.