Het ontstaan van de aarde
Het ontstaan van de aarde
Inleiding
Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van de aarde. Zo schiep God de aarde volgens de Christelijke traditie in zeven dagen of schiep Eros, de God van de liefde en schoonheid, volgens het Oude Griekse geloof planten en dieren in alle soorten en maten met geheel eigen bijzondere eigenschappen.
Inleiding
De moderne wetenschap bedacht echter een eigen theorie die door de meeste Westerse landen als waarheid gezien wordt...
Over welke theorie hebben we het hier?
De Hoyle- theorie
De Einstein- theorie
De Big Bang- theorie
De Darwin- theorie
Hoeveel jaar geleden vond de oerknal plaats?
13,7 duizend jaar
13,7 miljoen jaar
13,7 miljard jaar
13,7 honderd jaar
Hoeveel jaar later ontstaan de eerste hemellichamen?
400 miljoen jaar
400 duizend jaar
400 jaar
400 miljard jaar
Uit alle materiedeeltjes van de oerknal worden de eerste sterren en planeten gevormd.
Waar
Niet waar
Welke professor is de grondlegger van de big bang theorie?
Georges Lemaître
Fred Hoyle
Charles Darwin
Stephen Hawking
Bij welke universiteit was hij professor?
Cambridge
Leuven
Harvard
Oxford
Het eerste leven
Na miljoenen jaren smolten de uit de oerknal vrijgekomen stoffen en gassen samen tot sterren, planten en kometen en ontstonden de sterrenstelsels. De aarde zelf ontstond 4,6 miljard jaar geleden. Toen was het nog één grote bol lava met in de lucht alleen maar giftige stoffen. Het was dus geen ideale leefomgeving voor mensen en dieren. Voor een teken van leven moest de aarde eerst afkoelen...
Hoe lang duurde het voor de aarde is afgekoeld?
1 miljard jaar
1 miljoen jaar
100 jaar
1000 jaar
Waar ontstaat het eerste leven?
In de lucht
In de zee
Op het land
Hoe heet dit eerste leven?
Oerwezens
Oerlichamen
Oerdieren
Oerbacteriën
Welke levende wezens (die vandaag nog steeds bestaan!) bestonden al voor de dinosaurussen?
Koralen
Zee-egels
Degenkrabben
Vlinders
Wat ontwikkelen vissen zodat ze steeds groter kunnen worden?
Longen
Ruggengraat
Vinnen
Schubben
Er is nog steeds geen leven op het vasteland. Hoe komt dit?
UV-straling
Te warm
Er was nog geen land
Te koud
Wat gaat de aarde ontwikkelen om leven op het vasteland mogelijk te maken?
De keerkring
De ozonlaag
De evenaar
De schildlaag
Het leven op het vasteland begint klein. Over welke levende wezens hebben we het hier?
Kreeften
Dinosaurussen
Hagedissen
Mossen en varens
Hoe komt het dat het ontstaan van planten verder leven op het vasteland mogelijk maken?
Planten zorgen voor zuurstof
Planten zorgen voor voedsel
Planten zorgen voor een beter klimaat
Uit welke diersoort zijn de dinosauriërs ontstaan?
Reptielen
Zoogdieren
Insecten
Waarom kwam er 250 miljoen jaar geleden een einde aan het tijdperk van de dinosauriërs?
Vulkaanuitbarstingen
Temperatuurs-verandering
Asteroïde
Reeks natuurrampen
De evolutietheorie
Het eerste leven op aarde waren oerbacteriën in de zee. Uit deze oerbacteriën hebben geleidelijk aan alle planten- en diersoorten zich ontwikkeld. Ze zijn dus niet afzonderlijk ontstaan, maar hebben in de loop der jaren miljoenen veranderingen ondergaan. Alle planten en dieren stammen af van een beperkt aantal oervormen en evolueerden door toevallige variaties tot verschillende soorten.
Wie is de grondlegger van deze evolutietheorie?
Thomas More
Stephen Hawkings
Charles Darwin
Albert Einstein
De evolutietheorie
Darwin kwam tot zijn evolutietheorie omdat hij vinken bestudeerde op verschillende plaatsen tijdens zijn wereldreis. Hij merkte dat afhankelijk van de omgeving waarin de vink leefde, de snavel anders was. De snavel van de vink past zich dus aan aan de omgeving en het voedsel dat ter beschikking is.
De evolutietheorie
Volgens de evolutietheorie veranderen de erfelijke eigenschappen binnen een soort als gevolg van natuurlijke selectie en genetische variatie:
Natuurlijke selectie: overleven van de soorten die het best aangepast zijn aan de heersende omstandigheden (klimaat, voedsel, vijanden,...)
Genetische variatie: het genetisch materiaal van twee wezens wordt gecombineerd bij de voortplanting. Hierdoor vinden er veranderingen in het erfelijk materiaal van de nakomelingen plaats. Het leidt ertoe dat er binnen een populatie van een soort verschillen voorkomen (gevlekte huid of niet, lange of korte haren,...)
In de habitat van de giraffe vond er een steeds wederkerende droogte plaats. Hierdoor verminderde de groei van groene bladeren aan de onderste delen van de bomen. Als gevolg konden alleen de giraffen met een lange(re) nek aan voedsel geraken, waardoor de giraffen met een minder lange nek (uit)sterven.
Natuurlijke selectie
Genetische variatie
De labradoodle, een kruising tussen een poedel en een labrador retriever, is een populaire hond. Ze zijn er in drie varianten als het gaat om de afmeting, en in veel verschillende kleuren. Ze staan bekend om hun vriendelijke uiterlijk en worden beschouwd als de teddybeer onder de honden.
Natuurlijke selectie
Genetische variatie
Konijnen beschermen zich tegen de vos door holletjes te graven in de grond. De konijnen met de sterkste poten zullen de beste holletjes graven en zich het best weten te beschermen. Het konijn met een kreupel pootje zal dan ook als eerste door de vos worden opgegeten. Als gevolg zullen alleen de konijnen met sterke poten zich voortplanten.
Natuurlijke selectie
Genetische variatie
Een fysieke aanpassing die in het intergetijdengebied wordt gevonden, is de harde schaal van een krab. Het beschermt de krab tegen roofdieren, tegen uitdroging en voornamelijk ook tegen verplettering door golven. Uit onderzoek blijkt immers dat verplettering door golven een belangrijke doodsoorzaak is voor de krab.
Natuurlijke selectie
Genetische variatie
De witte en zwarte neushoorn lijken van een afstand erg op elkaar. Beide soorten hebben immers een grote hoorn op hun neus. Toch zijn ze te onderscheiden van elkaar door een paar verschillen. Neem bijvoorbeeld de lippen. De witte neushoorn wordt ook wel breedlipneushoorn genoemd omdat hij hele brede lippen heeft. De lippen van de zwarte neushoorn zijn juist veel puntiger. Ook de grootte verschilt. Witte neushoorns zijn groter dan zwarte neushoorns. Een mannelijke witte neushoorn tikt makkelijk 2500 kilo aan, terwijl de zwarte neushoorn ‘slechts’ 1200 kilo wordt.
Natuurlijke selectie
Genetische variatie
De evolutietheorie
Het proces van evolutie gaat altijd door. Dieren en planten blijven zich aanpassen aan nieuwe situaties. Zelfs in België, dicht bij huis in de grote stad, zien we daar voorbeelden van.
Evolutiebioloog Menno Schilthuizen schreef er een boek over: Darwin in de stad. Dieren en planten kunnen daar overleven, terwijl ze er helemaal niet thuishoren. Een van de bekendste voorbeelden is de stadsduif, die in het verre verleden leefde in rotsachtig gebied. Inmiddels kennen we ook de metromug, de parkmuis en de stadsmerel.
De evolutietheorie
Omdat er zoveel verschillende dieren bestaan, heeft men ze opgedeeld in categorieën. Iedere categorie heeft zijn eigen kenmerken en specifieke eigenschappen:
Amfibieën: kunnen zowel in het water als op het land overleven, maar leven grotendeels in het water. Hebben een gladde huid en leggen kleine larven (denk maar aan kikkerdril).
Weekdieren: dieren met een week lichaam en in de regel een uitwendig kalkskelet (schelp).
Geleedpotigen: dier heeft verschillende delen die onderling verbonden zijn met gewrichten. Ook de poten bestaan uit meerdere stukken.
Holtedieren: leeft uitsluitend in het water en bestaan voornamelijk uit doorzichtige, geleiachtige substantie.
De evolutietheorie
Reptielen: kunnen zowel overleven in het water als op het land, maar leven voornamelijk op het land. Ze hebben meestal een geschubde huid en leggen eieren met een harde schaal.
Zoogdieren: dieren die bevallen van hun jongen en hun jongen zogen: de moederdieren produceren melk en voeden hiermee hun jongen.
Vissen
Vogels
Mossel
Reptiel
Weekdier
Zoogdier
Amfibie
Krab
Reptiel
Weekdier
Zoogdier
Amfibie
Spin
Reptiel
Holtedier
Geleedpotigen
Amfibie
Kikker
Reptiel
Holtedier
Geleedpotigen
Amfibie
Kwal
Reptiel
Holtedier
Geleedpotigen
Amfibie
Slang
Reptiel
Holtedier
Geleedpotigen
Amfibie
Kip
Vogel
Zoogdier
Geleedpotigen
Amfibie
Leeuw
Reptiel
Zoogdier
Geleedpotigen
Amfibie
Hagedis
Reptiel
Zoogdier
Geleedpotigen
Amfibie
Mens
Reptiel
Zoogdier
Geleedpotigen
Amfibie
Salamander
Reptiel
Vis
Geleedpotigen
Amfibie
De evolutie van de mens
Ook de moderne mens is ontstaan uit eerder levende primaten. Hoe verder we teruggaan in de tijd, hoe dierlijker de mens er uit zag.
Wist je dat?
De mens afstamt van aapachtigen en vroeger een staart had om zich gemakkelijk voort te bewegen bij het klimmen in bomen? Na verdere evolutie verdween de staart, maar de moderne mens heeft nog steeds een overblijfsel van de staart, namelijk het staartbeentje. Vandaag zorgt het staartbeentje voor extra stabiliteit en balans.
Hoeveel jaar geleden ontstaan de eerste mensapen?
20 miljoen jaar
10 miljoen jaar
40 miljoen jaar
30 miljoen jaar
Welke mensaap is onze direct voorouder?
Homo erectus
Homo sapiens
Homo universalis
Homo vandictus
In welk contintent zijn de eerste mensen ontstaan?
Europa
Azië
Afrika
Amerika
Hoe noemen we onze soort "de moderne mens" nog?
Homo erectus
Homo sapiens
Homo universalis
Homo vandictus
Wat is het grootste verschil tussen de moderne mens en de homo erectus?
Naar welk continent trekken de eerste moderne mensen?
Europa
Azië
Afrika
Amerika
Geef een voorbeeld van de homo sapiens die zich steeds verder ontwikkelt.
In Europa stoten we op een nieuwe mensensoort. Hoe heet deze mensensoort?