1. Het ontstaan van de aarde

Het ontstaan van de aarde

1 / 57
volgende
Slide 1: Slide
newEditorPAVSecundair onderwijsBeroepssecundair onderwijsLeerjaar 6

In deze les zitten 57 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Het ontstaan van de aarde

Inleiding

Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van de aarde. Zo schiep God de aarde volgens de Christelijke traditie in zeven dagen of schiep Eros, de God van de liefde en schoonheid, volgens het Oude Griekse geloof planten en dieren in alle soorten en maten met geheel eigen bijzondere eigenschappen. 

Inleiding

De moderne wetenschap bedacht echter een eigen theorie die door de meeste Westerse landen als waarheid gezien wordt...

Over welke theorie hebben we het hier?

A

De Hoyle- theorie

B

De Einstein- theorie

C

De Big Bang- theorie

D

De Darwin- theorie

Hoeveel jaar geleden vond de oerknal plaats?

A

13,7 duizend jaar

B

13,7 miljoen jaar

C

13,7 miljard jaar

D

13,7 honderd jaar

Hoeveel jaar later ontstaan de eerste hemellichamen?

A

400 miljoen jaar

B

400 duizend jaar

C

400 jaar

D

400 miljard jaar

Uit alle materiedeeltjes van de oerknal worden de eerste sterren en planeten gevormd.

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Welke professor is de grondlegger van de big bang theorie?

A

Georges Lemaître

B

Fred Hoyle

C

Charles Darwin

D

Stephen Hawking

Bij welke universiteit was hij professor?

A

Cambridge

B

Leuven

C

Harvard

D

Oxford

Het eerste leven

Na miljoenen jaren smolten de uit de oerknal vrijgekomen stoffen en gassen samen tot sterren, planten en kometen en ontstonden de sterrenstelsels. De aarde zelf ontstond 4,6 miljard jaar geleden. Toen was het nog één grote bol lava met in de lucht alleen maar giftige stoffen. Het was dus geen ideale leefomgeving voor mensen en dieren. Voor een teken van leven moest de aarde eerst afkoelen...

Hoe lang duurde het voor de aarde is afgekoeld?

A

1 miljard jaar

B

1 miljoen jaar

C

100 jaar

D

1000 jaar

Waar ontstaat het eerste leven?

A

In de lucht

B

In de zee

C

Op het land

D


Hoe heet dit eerste leven?

A

Oerwezens

B

Oerlichamen

C

Oerdieren

D

Oerbacteriën

Welke levende wezens (die vandaag nog steeds bestaan!) bestonden al voor de dinosaurussen?

A

Koralen

B

Zee-egels

C

Degenkrabben

D

Vlinders

Wat ontwikkelen vissen zodat ze steeds groter kunnen worden?

A

Longen

B

Ruggengraat

C

Vinnen

D

Schubben

Er is nog steeds geen leven op het vasteland. Hoe komt dit?

A

UV-straling

B

Te warm

C

Er was nog geen land

D

Te koud

Wat gaat de aarde ontwikkelen om leven op het vasteland mogelijk te maken?

A

De keerkring

B

De ozonlaag

C

De evenaar

D

De schildlaag

Het leven op het vasteland begint klein. Over welke levende wezens hebben we het hier?

A

Kreeften

B

Dinosaurussen

C

Hagedissen

D

Mossen en varens

Hoe komt het dat het ontstaan van planten verder leven op het vasteland mogelijk maken?

A

Planten zorgen voor zuurstof

B

Planten zorgen voor voedsel

C

Planten zorgen voor een beter klimaat

D


Uit welke diersoort zijn de dinosauriërs ontstaan?

A

Reptielen

B

Zoogdieren

C

Insecten

D


Waarom kwam er 250 miljoen jaar geleden een einde aan het tijdperk van de dinosauriërs?

A

Vulkaanuitbarstingen

B

Temperatuurs-verandering

C

Asteroïde

D

Reeks natuurrampen

De evolutietheorie

Het eerste leven op aarde waren oerbacteriën in de zee. Uit deze oerbacteriën hebben geleidelijk aan alle planten- en diersoorten zich ontwikkeld. Ze zijn dus niet afzonderlijk ontstaan, maar hebben in de loop der jaren miljoenen veranderingen ondergaan. Alle planten en dieren stammen af van een beperkt aantal oervormen en evolueerden door toevallige variaties tot verschillende soorten. 

Wie is de grondlegger van deze evolutietheorie?

A

Thomas More

B

Stephen Hawkings

C

Charles Darwin

D

Albert Einstein

De evolutietheorie

Darwin kwam tot zijn evolutietheorie omdat hij vinken bestudeerde op verschillende plaatsen tijdens zijn wereldreis. Hij merkte dat afhankelijk van de omgeving waarin de vink leefde, de snavel anders was. De snavel van de vink past zich dus aan aan de omgeving en het voedsel dat ter beschikking is.

De evolutietheorie

Volgens de evolutietheorie veranderen de erfelijke eigenschappen binnen een soort als gevolg van natuurlijke selectie en genetische variatie:

  • Natuurlijke selectie: overleven van de soorten die het best aangepast zijn aan de heersende omstandigheden (klimaat, voedsel, vijanden,...)

  • Genetische variatie: het genetisch materiaal van twee wezens wordt gecombineerd bij de voortplanting. Hierdoor vinden er veranderingen in het erfelijk materiaal van de nakomelingen plaats. Het leidt ertoe dat er binnen een populatie van een soort verschillen voorkomen (gevlekte huid of niet, lange of korte haren,...)

In de habitat van de giraffe vond er een steeds wederkerende droogte plaats. Hierdoor verminderde de groei van groene bladeren aan de onderste delen van de bomen. Als gevolg konden alleen de giraffen met een lange(re) nek aan voedsel geraken, waardoor de giraffen met een minder lange nek (uit)sterven.

A

Natuurlijke selectie

B

Genetische variatie

C


D


De labradoodle, een kruising tussen een poedel en een labrador retriever, is een populaire hond. Ze zijn er in drie varianten als het gaat om de afmeting, en in veel verschillende kleuren. Ze staan bekend om hun vriendelijke uiterlijk en worden beschouwd als de teddybeer onder de honden.

A

Natuurlijke selectie

B

Genetische variatie

C


D


Konijnen beschermen zich tegen de vos door holletjes te graven in de grond. De konijnen met de sterkste poten zullen de beste holletjes graven en zich het best weten te beschermen. Het konijn met een kreupel pootje zal dan ook als eerste door de vos worden opgegeten. Als gevolg zullen alleen de konijnen met sterke poten zich voortplanten.

A

Natuurlijke selectie

B

Genetische variatie

C


D


Een fysieke aanpassing die in het intergetijdengebied wordt gevonden, is de harde schaal van een krab. Het beschermt de krab tegen roofdieren, tegen uitdroging en voornamelijk ook tegen verplettering door golven. Uit onderzoek blijkt immers dat verplettering door golven een belangrijke doodsoorzaak is voor de krab.

A

Natuurlijke selectie

B

Genetische variatie

C


D


De witte en zwarte neushoorn lijken van een afstand erg op elkaar. Beide soorten hebben immers een grote hoorn op hun neus. Toch zijn ze te onderscheiden van elkaar door een paar verschillen. Neem bijvoorbeeld de lippen. De witte neushoorn wordt ook wel breedlipneushoorn genoemd omdat hij hele brede lippen heeft. De lippen van de zwarte neushoorn zijn juist veel puntiger. Ook de grootte verschilt. Witte neushoorns zijn groter dan zwarte neushoorns. Een mannelijke witte neushoorn tikt makkelijk 2500 kilo aan, terwijl de zwarte neushoorn ‘slechts’ 1200 kilo wordt.

A

Natuurlijke selectie

B

Genetische variatie

C


D


De evolutietheorie

Het proces van evolutie gaat altijd door. Dieren en planten blijven zich aanpassen aan nieuwe situaties. Zelfs in België, dicht bij huis in de grote stad, zien we daar voorbeelden van.

Evolutiebioloog Menno Schilthuizen schreef er een boek over: Darwin in de stad. Dieren en planten kunnen daar overleven, terwijl ze er helemaal niet thuishoren. Een van de bekendste voorbeelden is de stadsduif, die in het verre verleden leefde in rotsachtig gebied. Inmiddels kennen we ook de metromug, de parkmuis en de stadsmerel. 

De evolutietheorie

Omdat er zoveel verschillende dieren bestaan, heeft men ze opgedeeld in categorieën. Iedere categorie heeft zijn eigen kenmerken en specifieke eigenschappen:

  • Amfibieën: kunnen zowel in het water als op het land overleven, maar leven grotendeels in het water. Hebben een gladde huid en leggen kleine larven (denk maar aan kikkerdril).

  • Weekdieren: dieren met een week lichaam en in de regel een uitwendig kalkskelet (schelp).

  • Geleedpotigen: dier heeft verschillende delen die onderling verbonden zijn met gewrichten. Ook de poten bestaan uit meerdere stukken.

  • Holtedieren: leeft uitsluitend in het water en bestaan voornamelijk uit doorzichtige, geleiachtige substantie.

De evolutietheorie

  • Reptielen: kunnen zowel overleven in het water als op het land, maar leven voornamelijk op het land. Ze hebben meestal een geschubde huid en leggen eieren met een harde schaal. 

  • Zoogdieren: dieren die bevallen van hun jongen en hun jongen zogen: de moederdieren produceren melk en voeden hiermee hun jongen. 

  • Vissen

  • Vogels

Mossel

A

Reptiel

B

Weekdier

C

Zoogdier

D

Amfibie

Krab

A

Reptiel

B

Weekdier

C

Zoogdier

D

Amfibie

Spin

A

Reptiel

B

Holtedier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Kikker

A

Reptiel

B

Holtedier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Kwal

A

Reptiel

B

Holtedier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Slang

A

Reptiel

B

Holtedier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Kip

A

Vogel

B

Zoogdier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Leeuw

A

Reptiel

B

Zoogdier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Hagedis

A

Reptiel

B

Zoogdier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Mens

A

Reptiel

B

Zoogdier

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

Salamander

A

Reptiel

B

Vis

C

Geleedpotigen

D

Amfibie

De evolutie van de mens

Ook de moderne mens is ontstaan uit eerder levende primaten. Hoe verder we teruggaan in de tijd, hoe dierlijker de mens er uit zag. 




Wist je dat?

De mens afstamt van aapachtigen en vroeger een staart had om zich gemakkelijk voort te bewegen bij het klimmen in bomen? Na verdere evolutie verdween de staart, maar de moderne mens heeft nog steeds een overblijfsel van de staart, namelijk het staartbeentje. Vandaag zorgt het staartbeentje voor extra stabiliteit en balans. 


Hoeveel jaar geleden ontstaan de eerste mensapen?

A

20 miljoen jaar

B

10 miljoen jaar

C

40 miljoen jaar

D

30 miljoen jaar

Welke mensaap is onze direct voorouder?

A

Homo erectus

B

Homo sapiens

C

Homo universalis

D

Homo vandictus

In welk contintent zijn de eerste mensen ontstaan?

A

Europa

B

Azië

C

Afrika

D

Amerika

Hoe noemen we onze soort "de moderne mens" nog?

A

Homo erectus

B

Homo sapiens

C

Homo universalis

D

Homo vandictus

Wat is het grootste verschil tussen de moderne mens en de homo erectus?

Naar welk continent trekken de eerste moderne mensen?

A

Europa

B

Azië

C

Afrika

D

Amerika

Geef een voorbeeld van de homo sapiens die zich steeds verder ontwikkelt.

In Europa stoten we op een nieuwe mensensoort. Hoe heet deze mensensoort?