v1B - H5.1

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

Welkom v1B

03-03-2026

Wat gaan we doen?

• Oriëntatie H5

• Leerdoelen

• Uitleg H5.1

• Leren voor herkansing

• Middeleeuwse krant

Oriëntatie H5

• Tijd van steden en staten

• Middeleeuwen

• Vroege en late middeleeuwen

• Middeleeuwse stad

• Christelijke geloof en de kerk

• Pest

• Kruistochten

Leerdoelen

Aan het einde van de les kunnen de leerlingen:

• Uitleggen waardoor er nieuwe steden ontstonden

• Verklaren wie de baas waren in deze steden

H5.1: Nieuwe steden

Handel neemt toe

• Na het jaar 1000: beter met landbouw

• Betere werktuigen --> betere oogsten

• Verkopen

• Kopen producten

• Handel neemt toe

• Veiliger in Europa

Een goede plek

• Goederen opslaan en wonen

• Handelsroute

• Kruispunt

• Veiligheid

• Kasteel of klooster

• Bescherming

• Nieuwe steden

• Burgers

(1) 1 Handelaren hadden een plek nodig om goederen op te slaan en er te wonen. Dit moest langs een kruispunt van wegen en rivieren zijn.

• Leg uit waarom handelaren juist daar wilde wonen voor een tijdje

Eigen baas zijn

• Edelman of bisschop

• Steden rijker en machtiger

• Burgers willen eigen baas zijn

• Stadsrechten: recht van een stad op eigen bestuur

• Belasting betalen & helpen bij een oorlog

Schout, schepenen & burgemeester

• Eigen bestuur

• Hoe zag deze eruit?

• Schout: liet misdadigers opsporen en klaagde ze aan bij schepenen

• Schepenen: zij bepalen de straf voor een misdaad

• Burgemeester: voorzitter van de adviesraad

• Rijke families

'Ik, Willem, Graaf van Holland, maak aan iedereen bekend dat ik aan mijn trouwe burgers van Delft de volgende rechten heb verleend.

• De burgers hoeven geen tol te betalen over goederen die zij hun stad in- en uitvoeren.

• Wie burger van Delft wil worden, zal mij en mijn erfgenamen trouw zweren en aan de stad zal hij geven vijf schelling, de schout vier penning en de bode twee schelling.

• Iedere burger die door de schepenen schuldig bevonden wordt, zal worden gestraft.'

Naar: het Stadsrecht van Delft in 1246

Gebruik de bron.

(2) 2 In de bron heeft Graaf Willem de burgers in Delft stadsrechten gegeven. De stad werd bestuurd door een schout, schepen en burgemeesters.

• Verklaar met welk beroep in het heden je de schepenen kan vergelijken. Doe dit door een zin uit de bron over te nemen.

Hoe gaat dat nu?

• Gemeenteraad: gekozen groep mensen die besluiten neemt over wat er in de gemeente moet gebeuren

• Plannen maken, regels stellen, wethouders kiezen

• Wethouders: voert besluiten van de gemeenteraad uit

• Burgemeester: voorzitter van de gemeenteraad en hooft van de politie

Leren voor herkansing

• Gebruik deze minuten om je voor te bereiden op de herkansing van vandaag

• Ik kom dubbel huiswerk controleren.

Afsluiting

Volgende week:

H5 Paragraaf 2 + 3

Huiswerk voor 10-03:

H5 Paragraaf 1 --> opdracht 2 t/m 6