H1.4 Nederland als parlementaire democratie

§1.4 Nederland als parlementaire democratie

H1 Staatsinrichting van Nederland

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmboLeerjaar 4

In deze les zitten 37 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 70 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

§1.4 Nederland als parlementaire democratie

H1 Staatsinrichting van Nederland

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

Het vormen van een bestuur

Leerdoel:

Je kan beschrijven hoe na verkiezingen in Nederland een regering wordt gevormd.

Begrippen:

referendum

coalitie

oppositie

B

Rechten en taken van het parlement

Leerdoel:

Je kan uitleggen welke rechten en taken de Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben.

Begrippen:

recht van budget

recht van interpellatie

recht van enquete

C

Rechten in de democratie

Leerdoel:

Je kan drie manieren noemen waarop de Nederlandse burger wordt beschermd tegen machtsmisbruik door de overheid.

Begrippen:

klassieke grondrechten

sociale grondrechten

rechtsstaat


 

recht van initiatief

recht van amendement

 

wetgevende macht

uitvoerende macht

rechterlijke macht

Invloed uitoefenen op bestuur:

  • Directe verkiezingen
    - Gemeenteraad
    - Provinciale Staten
    - Tweede Kamer

  • Indirecte verkiezingen
    - Eerste Kamer

  • Referendum (sinds 2018 niet meer landelijk)
    - stemmen over een wet of maatregel
    - uitslag is een advies voor de minister

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

De Tweede Kamer:

  • 150 zetels. De verkiezingen bepalen hoeveel zetels (stoelen) een partij krijgt

  • Om beslissingen te nemen moet er een meerderheid voor een wetsvoorstel stemmen (de helft + 1)

  • Daarom moeten partijen samenwerken: de coalitiepartijen

  • Zij leveren ministers voor de regering.

  • De partijen die niet in de regering zitten zijn oppositiepartijen

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

  • Regering:


De ministers en de koning 


De ministers zijn het dagelijks bestuur: zij moeten problemen oplossen die tijdens hun bestuur ontstaan.

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Willem 1

Willem 2

Willem 3

Wilhelmina

Juliana

Beatrix

Willem-Alexander

Staatshoofden NL vanaf 1813

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

Het vormen van een bestuur

Leerdoel:

Je kan beschrijven hoe na verkiezingen in Nederland een regering wordt gevormd.

Begrippen:

referendum

coalitie

oppositie

B

Rechten en taken van het parlement

Leerdoel:

Je kan uitleggen welke rechten en taken de Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben.

Begrippen:

recht van budget

recht van interpellatie

recht van enquete

C

Rechten in de democratie

Leerdoel:

Je kan drie manieren noemen waarop de Nederlandse burger wordt beschermd tegen machtsmisbruik door de overheid.

Begrippen:

klassieke grondrechten

sociale grondrechten

rechtsstaat


 

recht van initiatief

recht van amendement

 

wetgevende macht

uitvoerende macht

rechterlijke macht

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Willem 1

Willem 2

Willem 3

Wilhelmina

Juliana

Beatrix

Willem-Alexander

Staatshoofden NL vanaf 1813

De rechten van de ministers (regering) en de Eerste en Tweede Kamer 


Rood = wetgevende bevoegdheden


Blauw = controlerende bevoegdheden (= ze controleren de regering)


Paars = een controlerende als een wetgevende bevoegdheid




§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Rechten van het parlement:



Controlerende bevoegdheid

  • Het recht van interpellatie: Het recht een minister te ondervragen over een besluit of uitspraak

  • Het recht van enquête: Het recht om een zaak tot op de bodem uit te zoeken (een onderzoek instellen)


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Rechten van het parlement:


controlerende/wetgevende bevoegdheid


  • Het recht van budget: Het recht om de begroting te controleren en deze als wet goed- of af te keuren
     controlerende be

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Rechten van het parlement:

wetgevende bevoegdheid

  • Het recht van initiatief: wetsvoorstellen indienen

  • Het recht van amendement: wetsvoorstellen wijzigen
     


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Rechten van het parlement:


  • Het recht van initiatief: wetsvoorstellen indienen

  • Het recht van amendement: wetsvoorstellen wijzigen
     

  • Het recht van budget: Het recht om de begroting te controleren en deze als wet goed- of af te keuren
     

  • Het recht van interpellatie: Het recht een minister te ondervragen over een besluit of uitspraak

  • Het recht van enquête: Het recht om een zaak tot op de bodem uit te zoeken (een onderzoek instellen)


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Alleen de
Tweede Kamer

Eerste - en
Tweede Kamer 

Rechten van het parlement:


  • Het recht van initiatief: wetsvoorstellen indienen

  • Het recht van amendement: wetsvoorstellen wijzigen
     

  • Het recht van budget: Het recht om de begroting te controleren en deze als wet goed- of af te keuren
     

  • Het recht van interpellatie: Het recht een minister te ondervragen over een besluit of uitspraak

  • Het recht van enquête: Het recht om een zaak tot op de bodem uit te zoeken (een onderzoek instellen)


Samenvatting 

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Wetgevende bevoegdheid

Wetgevende en controlerende

bevoegdheid

Controlerende bevoegdheid

Rechten van ministers


  • Het recht van initiatief: wetsvoorstellen indienen

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Wetgevende bevoegdheid

Rechten van ministers


  • Het recht van initiatief: wetsvoorstellen indienen

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

B

DeBoze burgers

Het vormen van een bestuur

Wetgevende bevoegdheid

Hoe komt een wet tot stand?

  1. Een minister of Tweede Kamerlid komt met een wetsvoorstel (recht van initiatief) ->

  2. De Tweede Kamer stemt over het voorstel en/of kan veranderingen aanbrengen (recht van amendement) ->

  3. De Eerste Kamer stemt over het voorstel ->

  4. De minister en het Staatshoofd ondertekenen het voorstel ->

  5. Na publicatie in het Staatsblad is het een wet.


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

A

Het vormen van een bestuur

Leerdoel:

Je kan beschrijven hoe na verkiezingen in Nederland een regering wordt gevormd.

Begrippen:

referendum

coalitie

oppositie

B

Rechten en taken van het parlement

Leerdoel:

Je kan uitleggen welke rechten en taken de Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben.

Begrippen:

recht van budget

recht van interpellatie

recht van enquete

C

Rechten in de democratie

Leerdoel:

Je kan drie manieren noemen waarop de Nederlandse burger wordt beschermd tegen machtsmisbruik door de overheid.

Begrippen:

klassieke grondrechten

sociale grondrechten

rechtsstaat


 

recht van initiatief

recht van amendement

 

wetgevende macht

uitvoerende macht

rechterlijke macht

Ook NL'se burgers hebben rechten.

De belangrijkste staan in grondwet: grondrechten.


Twee soorten:


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

Klassieke grondrechten 
 grondwet van 1848.

-> NL democratisch en vrij:
 

Vrijheid van... 

  • godsdienst

  • onderwijs

  • meningsuiting

  • drukpers: je mag je mening laten horen via internet, kranten of andere media

  • vereniging en vergadering (bijv. eigen partij oprichten)


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

De sociale grondrechten.In 1983 aan grondwet toegevoegd.  Beschermen burgers tegen slechte leefomstandigheden:


Recht op...

  • bestaanszekerheid

  • onderwijs

  • woongelegenheid

  • werk

  • medische zorg

  • bewoonbaarheid van het land

  • rechtsbijstand

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

NL is een rechtsstaat. :

  • alle burgers voorde wet gelijk

  • bestuurders en rechters moeten zich ook aan de wet houden

  • burgers en bestuurders krijgen dezelfde straffen

  • rechters zijn onafhankelijk. De overheid kan ze niet zomaar ontslaan.

  • Niemand mag zomaar opgepakt of veroordeeld worden.  

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

De verschillende machten in ons land zijn gescheiden:

  • Wetgevende macht

  • Uitvoerende macht

  • Rechterlijke macht 


= trias politica / scheiding der machten
 

Hierdoor kan de macht niet bij één instantie liggen


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

  • Wetgevende macht  - 1e en 2e kamer
    - Provinciale Staten
    - Gemeenteraad 

  • Uitvoerende macht- Ministers (regering)

  • Rechterlijke macht - Rechters 




§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

  • Bij klachten over de overheid: nationale ombudsman.

  • aangesteld door parlement voor 6 jaar. 

  • Taak: burgers beschermen tegen fouten overheid.

  • Brengt advies uit (kan geen straffen uitdelen/ de overheid dwingen iets te doen)




§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

Wetgevende macht:

  • Dit is het recht om wetten te maken, te wijzigen en goed- of af te keuren.

  • In NL ligt deze macht voor het grootste deel bij het parlement.

  • Ministers mogen ook wetsvoorstellen indienen (recht van initiatief), maar dit moet wel goedgekeurd worden door het parlement.


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

Uitvoerende macht:

  • Dit is het recht om aangenomen wetten uit te voeren. Dit recht ligt bij de ministers. Zij vormen samen met de koning de regering


§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie

Rechterlijke macht:

  • Dit is het recht om te beslissen of iemand schuldig is en welke straf er wordt gegeven.

  • Alleen rechters hebben in Nederland dit recht

§1.4

Nederland als parlementaire democratie

C

DeBoze burgers

Rechten in de democratie