Aanjager voor film- en beeldeducatie in Gelderland en Overijssel
Aanjager voor film- en beeldeducatie in Gelderland en Overijssel
Wie zijn wij?
Je eerste hulp bij filmeducatie!
Wij zijn een regionaal expertisecentrum op het gebied van film-en beeldeducatie. We adviseren, ondersteunen en inspireren organisaties en het onderwijs
in Gelderland en Overijssel bij het inzetten van film- en beeldeducatie. We wijzen je de weg naar kant-en-klare
filmlessen, lesactiviteiten, en geven advies en trainingen op maat. We werken samen met partners aan het verbinden van vraag en aanbod, en aan
deskundigheidsbevordering van aanbieders en leraren hoe ze film- en beeldeducatie in de volle breedte in het onderwijs kunnen verankeren.
Even
voorstellen
Sander Burger - De veroordeling, 2020
Producent: Joram Willink, Piet-Harm Sterk
Deze slide heeft geen instructies
FILMHUB OOST STREEFT
NAAR DE VERANKERING VAN FILMEDUCATIE IN HET CURRICULUM.
Leerlingen groeien op in een wereld waarin ze dagelijks geconfronteerd met bewegend beeld maar krijgen nog weinig handvatten hoe ze deze beelden moeten interpreteren. In 2019 heeft OCW daarom besloten om filmhub's op te richten die als doel hebben om filmeducatie te verankeren in het curriculum. Niet door een nieuw vak op te richten maar juist te kijken hoe filmeducatie kan aansluiten bij de al bestaande vakken.
Als ik aan filmeducatie denk,
denk ik aan...
Deze slide heeft geen instructies
Film is altijd en overal om ons heen. Van games tot vlogs en van documentaires tot series.
Mathijs de Jonge - Horizon Zero Dawn, 2017
Ontwikkelaar: Guerrilla Games
Wij zien filmeducatie als meer dan alleen speelfilms. Het is alle vormen van bewegend beeld: online content zoals tiktoks maar ook documentaires, series en games. Games zijn bijvoorbeeld steeds meer echte films waarin acteurs acteren voor een green screen.
Waarom film in de klas?
Jan Hulst en Tomas Kaan - De making of de jeugd van tegenwoordig, 2026
Producent: Nijnke van Willigenburg
Deze slide heeft geen instructies
Film is...
-Martijn Smits - SuperJuffie in de jungle, 2025
Producent: Tom de Mol Productions
Deze slide heeft geen instructies
Door filmeducatie leren leerlingen bewegend beeld te begrijpen, te ontleden en te plaatsen in een context.
Norbert ter Hall - De belofte van Pisa, 2019
Producent: Rolf Koot
Deze slide heeft geen instructies
Bewust film kijken én maken
Door te maken leer je ook weer anders kijken.
Will Koopman - Oogappels, 2019
Producent: BNNVARA
Filmeducatie bestaat uit bewust leren kijken naar film en het bewust leren maken van film.
Film als middel én als doel
actief & receptief
vakoverstijgend & vakondersteunend
Nathan Grossman - I Am Greta, 2020
Producent: B-Reel Films
Het inzetten van filmeducatie begint met deze keuze: is film een middel om bijvoorbeeld een (gevoelig) thema te bespreken of de lesstof op een andere manier aan te bieden? Of is het leren over film het doel? Wat zijn shots? Hoe werkt montage?
5 vaardigheden voor filmeducatie
In 2020 is er door het Landelijk Netwerk Filmeducatie een doorlopende leerlijn ontwikkeld. In deze leerlijn staan 5 vaardigheden centraal. Deze vaardigheden kan je door elkaar inzetten:
Beleven
Je kunt films op verschillende manieren beleven; een Tiktok-video thuis op je smartphone kijken, de nieuwste speelfilm in de bioscoop, of een documentaire in de klas op het
digibord. Als je een film kijkt thuis op de bank dan is de ervaring heel anders wanneer je dezelfde film in het donker in de bioscoop kijkt. Daarom is het belangrijk dat leerlingen deze
verschillen ervaren.
Verwoorden
Door samen een film te bespreken en te koppelen aan filmische begrippen leren leerlingen de taal van film kennen. Denk bijvoorbeeld aan termen als shots, camerastandpunten. Op deze manier ontdekken zij hoe ze wat ze zien op een bewuste manier kunnen verwoorden.
Onderzoeken
Door gericht te kijken en te luisteren, onderzoekt en analyseert een leerling de verschillende kanten van film, zoals de verhaalstructuur, de vormgeving en de context van een film. Je kunt een concept, verhaal, visie of boodschap op verschillende manieren vormgeven en versterken door middel van beeld en geluid.
Reflecteren
Door te reflecteren leert de leerling zijn/haar/dien eigen mening en filmsmaak te ontdekken. De leerling kan deze mening/smaak ook onder woorden brengen en onderbouwen door middel van filmische begrippen.
Creëren
Door film bewust te maken, kunnen leerlingen ‘de taal van film’ meester maken en er tegelijkertijd een eigen taal mee creëren. De leerling leert zo om bewust filmische elementen in te zetten om zijn/haar/diens boodschap over te brengen op de kijker. Door
leerlingen samen een film te laten maken, worden ook vaardigheden als samenwerken, plannen en communiceren ontwikkelt.
Swipe
Regisseur: Niels Bourgonje
Jaar: 2019
Producent: Steffie van Rhee
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=dTAAzLW4IGY
Onderzoeken
Niels Bourgonje- Swipe, 2019
Producent: Steffie van Rhee
Essentiële filmbegrippen deel 1
Shots
Veel leerlingen denken dat de camera aangaat, er van alles gebeurt, camera gaat uit en de film is gemaakt. Maar eigenlijk wordt een film opgenomen in allemaal korte stukjes die je later achter elkaar plakt. Deze stukjes noem je shots. Elk shot verteld een klein stukje van het verhaal. Een scène is meestal opgebouwd uit meerdere shots, zoals een muur bestaat uit meerdere stenen. De verschillende scènes vormen samen de film zoals muren samen een gebouw vormen.
Een hele leuke, simpele opdracht om leerlingen dit te laten ervaren is door te klappen wanneer er van shot wordt gewisseld. Zo voelen en zien ze hoeveel shots er eigenlijk in een scene zitten.
Deze opdracht sluit goed aan bij de vaardigheid onderzoeken.
Scène uit Swipe (0:59- 1:30) met 9 shotwisselingen.
Swipe
Regisseur: Niels Bourgonje
Jaar: 2019
Producent: Steffie van Rhee
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=dTAAzLW4IGY
Verwoorden
Niels Bourgonje- Swipe, 2019
Producent: Steffie van Rhee
Audiodescriptie opdracht
Een mooie opdracht om leerlingen te laten oefenen met verwoorden is om ze een audiodescriptie te laten schrijven bij een scène. Voor blinden en slechtzienden bestaat er audiodescriptie. Audiodescriptie is een ander woord voor beeldbeschrijving. Een stem beschrijft tussen de dialogen door wat er in beeld is te zien. Door deze extra uitleg is het verhaal voor mensen met een visuele beperking veel beter te volgen want wanneer zij Swipe zouden kijken dan hebben ze geen idee wat er nou eigenlijk gebeurt.
Gordon & Paddy (met audiodescriptie)
Regisseur: Linda Hambäck
Jaar: 2017
Producent: In The Air
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=JRCL9OeaheE
Verwoorden
minute
second
Niels Bourgonje- Swipe, 2019
Producent: Steffie van Rhee
Opdracht
Wat zou jij bij de tramscène uit Swipe als audiodescriptie vertellen? Laten we het eens uitproberen!
Bekijk opnieuw de scène in de tram. En schrijf hier de audiodescriptie voor. Denk goed na over welke informatie belangrijk is en welke niet. Je hebt 10 minuten de tijd.
Klaar? Wissel jouw audiodescriptie uit met je buurman/vrouw. Wat valt je op? Zijn er veel overeenkomsten?
Deze slide heeft geen instructies
Scène uit Swipe (0:59- 1:30) met 9 shotwisselingen.
Swipe
Regisseur: Niels Bourgonje
Jaar: 2019
Producent: Steffie van Rhee
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=dTAAzLW4IGY
Film bespreken aan de hand van Kijk en Vertel:
Wat zag je allemaal?
Wat hoorde je allemaal?
Wat voelde of dacht je allemaal?
Peix al Forn
Regisseur: Guillem Miró
Jaar: 2019
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=OlHdcs4v7-0
Guillem Miró- Peix al forn , 2019
minute
second
Opdracht
In de film Peix al forn krijgt de plastic fles een andere functie en context.
Maak groepjes van 3- 4 studenten en kijk om je heen in de ruimte: kies samen een voorwerp uit.
Bedenk nu 6 shots voor een filmscène van max 30 seconden waarin dit voorwerp een andere functie/rol krijgt. Bijvoorbeeld een waterfles wordt een raket.
teken de 6 shots op een storyboard. Je hebt 20 minuten de tijd.
Essentiële filmbegrippen deel 2
Filmkaders
Shots film je vanuit een filmkader. Dit kader bepaalt wat jij als kijker ziet, bijvoorbeeld de omgeving of alleen een paar ogen. Door filmkaders af te wisselen blijft de film interessant om naar te kijken:
Close-up: het onderwerp wordt van dichtbij gefilmd. Zo zie je details extra goed, bijvoorbeeld gezichtsuitdrukkingen. Een close-up kun je goed gebruiken wanneer je de emotie van een personage wilt laten zien.
Mediumshot: Het onderwerp is tot het middel in beeld. Perfect om te laten zien wat iemand doet (handeling).
Totaalshot: Het onderwerp is helemaal in beeld te zien. Dit shot kun je goed gebruiken om een overzicht te geven van een situatie.
Storyboard
Een storyboard is eigenlijk een soort stripverhaal dat laat zien welke shots in welke volgorde het verhaal van de film gaan vertellen. Een storyboard hoeft niet mooi getekend te zijn: stokpoptjes zijn perfect om te laten zien welk filmkaders je gaat gebruiken. Het tekenen van een storyboard kan leerlingen veel houvast geven. Leerlingen zijn enthousiast als ze gaan filmen en vergeten soms wat ze precies moeten filmen om hun verhaal te vertellen. Door vooraf een storyboard te maken, kan je leerlingen terugverwijzen naar wat hun idee was en hoe ze dit in beeld gaan brengen.
Aan de slag in de klas
Alex Holmes Felix Thompson - Brief voor de koning, 2020
Producent: Chris Clark, Netflix
Deze slide heeft geen instructies
www.lessonup.com/nl/channel/filmeducatie
www.avdt.vpro.nl (Archief van de Toekomst)
www.idfa.nl/onderwijs/films-in-de-klas
www.moviesthatmatter.nl/educatie/film-in-de-klas
Gratis lesmateriaal
Er is online veel lesmateriaal te vinden. Hieronder zetten we een kleine selectie neer met goed en gratis lesmateriaal:
LessonUP kanaal Netwerk Filmeducatie – hier vind je kant en klare lessen voor alle leeftijden en niveaus van verschillende aanbieders zoals het Nederlands Film Festival en Eye filmmuseum.
Schooltv, film in de klas – mooie Nederlandse films net lesmateriaal om in de klas te bekijken.
IDFA Docschool online – speciaal geselecteerde documentaires voor het onderwijs om in de klas te bekijken met lesmateriaal. Als docent moet je wel een gratis account aan maken.
Movies That Matter – speciale films om in de klas te bekijken met lesmateriaal. Als docent moet je wel een gratis account aan maken.
Op dit moment worden de eindexamenprogramma’s voor kunst en cultuur geactualiseerd. En film wordt een eindexamenvak net als bijvoorbeeld beeldend en theater. Dit betekent dat leerlingen straks alles leren over verhaal, licht, beeldcompositie, het kuleshov effect en nog veel meer.
Maar ook dat scholen behoefte gaan hebben aan goede lesopdrachten.
Opdracht
Bedenk een actieve filmopdracht voor leerlingen vmbo/havo/vwo die eindexamen gaan doen in film. Deze opdracht leg je uit op een leerlingenwerkblad.
Bekijk de vakpagina Film en Kunst van het landelijk netwerk: https://filmeducatie.nl/kunst
Kies een filmisch begrip en bedenkt een creatieve, activerende opdracht bij dit begrip.
Bedenk goed welke vaardigheden uit de doorlopende leerlijn filmeducatie je inzet.
Bedenk wat het leerdoel is van de opdracht.
Formuleer dit leerdoel SMART: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden.
Zorg dat de opdracht actief is: alle leerlingen zijn tegelijkertijd bezig en er wordt samengewerkt.
Maak met canva (een eerste opzet voor) een leerlingenwerkblad waarop je de opdracht uitlegt. Zorg dat je schrijft voor de doelgroep!
Essentiële filmbegrippen deel 2
Filmkaders
Shots film je vanuit een filmkader. Dit kader bepaalt wat jij als kijker ziet, bijvoorbeeld de omgeving of alleen een paar ogen. Door filmkaders af te wisselen blijft de film interessant om naar te kijken:
Close-up: het onderwerp wordt van dichtbij gefilmd. Zo zie je details extra goed, bijvoorbeeld gezichtsuitdrukkingen. Een close-up kun je goed gebruiken wanneer je de emotie van een personage wilt laten zien.
Mediumshot: Het onderwerp is tot het middel in beeld. Perfect om te laten zien wat iemand doet (handeling).
Totaalshot: Het onderwerp is helemaal in beeld te zien. Dit shot kun je goed gebruiken om een overzicht te geven van een situatie.
Storyboard
Een storyboard is eigenlijk een soort stripverhaal dat laat zien welke shots in welke volgorde het verhaal van de film gaan vertellen. Een storyboard hoeft niet mooi getekend te zijn: stokpoptjes zijn perfect om te laten zien welk filmkaders je gaat gebruiken. Het tekenen van een storyboard kan leerlingen veel houvast geven. Leerlingen zijn enthousiast als ze gaan filmen en vergeten soms wat ze precies moeten filmen om hun verhaal te vertellen. Door vooraf een storyboard te maken, kan je leerlingen terugverwijzen naar wat hun idee was en hoe ze dit in beeld gaan brengen.
Is je beeld van filmeducatie veranderd?
Deze slide heeft geen instructies
Wat kan Filmhub Oost betekenen?
Trainingen en workshops
We geven trainingen en workshops op maat. Van een eerste kennismaking met filmeducatie tijdens een studiemiddag tot een verdiepend traject waarin visieontwikkeling centraal staat.
Film Maak Set
Laat middelen geen drempel zijn! Met onze Film-maak-sets plus handleiding wordt filmen met je leerlingen heel eenvoudig. In deze leskisten zitten onder andere iPads, statieven en microfoons. Wij lenen de sets gratis uit aan scholen en cultuuraanbieders.
Film Wijze Waaier
Speciaal voor leraren in het primair onderwijs hebben we prachtige Film Wijze Waaiers ontwikkeld, boordevol leuke, eenvoudige filmopdrachten voor leerlingen. De opdrachten zijn laagdrempelig en makkelijk in te zetten in alle lessen. Je hebt er namelijk geen techniek voor nodig.
Meer informatie? Kijk op
www.filmhuboost.nl
www.filmhuboost.nl
info@filmhuboost.nl
Deze slide heeft geen instructies