§4.2 Tussenletters + §4.3 Aan elkaar of los?

• newEditor
• Nederlands
• MBO
• Studiejaar 1

Spelling §5 en 6

Tussenletters in samenstellingen

Aan elkaar of los?

Leerdoelen

• Je leert samenstellingen met en zonder tussenletter spellen.

• Je leert bepalen welke woorden je los of aan elkaar moet schrijven.

Startvraag: Wat is de juiste spelling? Wij hebben vanochtend ......

A

gestofzuigd

B

stofgezuigd

C

gestofzogen

D

stofgezogen

Grammatica §4.2 Tussenletters

Een samenstelling is een combinatie van twee of meer woorden: bijv. benzinepomp, takenlijst, stadsverwarming

Vaak staan er tussen de woorden tussenletters.

§4.2 Tussenletters: -en-

Schrijf -en- in een samenstelling als het eerste woord een zelfstandig naamwoord is met alleen een meervoud op -en:

• band + spanning = bandenspanning

• Gevaar + zone = gevarenzone

Uitzonderingen tussenletters (deel 1)

• Als het eerste woord in eindigt op -en én -s:
    groenten en groentes, dus: groentesoep
    gemeenten en gemeentes, dus: gemeenteraad
    perioden en periodes, dus: periodeplanner

• Als het eerste woord geen meervoud heeft:

      tarwe, dus: tarwebrood
      rijst, dus: rijstepap

Uitzonderingen tussenletters (deel 2)

• als het eerste woord iets is waarvan er maar één is:
  de zon, dus: zonneschijn, zonnebank, zonnestelsel
  de maan, dus: maneschijn
  

• is een bijvoeglijk naamwoord of een werkwoord: platteland, hebbeding

Uitzonderingen tussenletters (deel 3)

• als het eerste woord het tweede woord versterkt:
           reuzeleuk (heeft niets met reuzen te maken)
           apetrots
           beresterk

Welke spelling is juist? Ik hoef geen geld, want dit is een ......

A

vrienddienst

B

vriendendienst

C

vriendedienst

erwt + soep =

hoogte + verschil =

Spelling: wat zijn deze dingen op het dak? (in meervoud)

§4.2 Tussenletters: -s-

Schrijf -s-, als je die klank in andere samenstellingen ook hoort: 

• bedrijfsleven, dus ook: bedrijfssfeer, bedrijfsfeest, enz.

• geluidsinstallatie, dus ook: geluidssterkte, geluidsbox, enz.

Maar examenvrees, dus ook: examenstof, examenstress, enz.

Welke spelling is goed?

A

de Stationstraat

B

de Stationsstraat

Aan elkaar of los?

Grammatica §4.3

Aan elkaar of los? (1 van 3)

In het Nederlands schrijf je de volgende woorden aan elkaar:

• samenstellingen (ook al wordt het nieuwe woord erg lang)

• woorden met er-, hier-, daar- en waar- plus een voorzetsel: erop, hierin, daarmee, waarvan

Aan elkaar of los? (2 van 3)

Samenstellingen zijn twee woorden die samen één woord vormen:

garage + houder / = garagehouder

gemeente + gids / gids van de gemeente = gemeentegids

En ook:

ziektekostenverzekeringspolis

arbeidsovereenkomst

(ook al wordt het nieuwe woord erg lang): garagehouder, arbeidsovereenkomst, vermogensaanwasdeling, .

woorden met er-, hier-, daar- en waar- plus een voorzetsel: erop, hierin, daarmee, waarvan.

getallen tot en met het woord duizend. De woorden duizend, miljoen en miljard schrijf je dus los: 750 = zevenhonderdvijftig; 3.510 = drieduizend vijfhonderdtien.

Aan elkaar of los?  (3 van 3)

werkwoorden die beginnen met voorzetsels

binnenlaten, opmerken, uitvinden, en dus ook: 
binnengelaten, opgemerkt, uitgevonden.

opzoeken / opgezocht (= informatie bekijken in een boek)

op zoek naar ...     (= Ik ben op zoek naar een stageplaats)

Welk woord is juist gespeld?

A

topsportcarrière

B

topsport carrière

C

top sport carrière

A

zin A

B

zin B

A

zin A

B

zin B

C

zin C

Wat ga je doen?

De opdrachten staan klaar in je online planning. Volgende week moet dit af zijn. Kijk goed in je studiewijzer welke opdrachten je moet maken!

De volgende les bespreken we de toets.