5. Persoonsvorm tegenwoordige tijd
5.Persoonsvorm in de tegenwoordige tijd
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
5.Persoonsvorm in de tegenwoordige tijd
Open de les met het onderwerp en benoem dat leerlingen vandaag gaan oefenen met de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij ik, jij, hij en wij.
Leerdoel
Ik schrijf de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij ik, jij, hij en wij correct.
Deze slide heeft geen instructies
Welk werkwoord ken jij al?
Gebruik de woorden uit de wolk om kort voorkennis op te halen. Vraag eventueel door: hoe schrijf je dat werkwoord bij ik of hij?
Wat weet je al?
Een werkwoord zegt wat iemand doet
De persoonsvorm is het werkwoord dat bij de zin past
In deze les kijken we naar de tegenwoordige tijd
We gebruiken voorkennis om nieuwe regels te begrijpen
Gebruik deze slide voor voorkennis ophalen. Laat leerlingen voorbeelden noemen van werkwoorden die zij al kennen, zoals lopen, maken, spelen.
Dagelijkse terugblik
Vorige les werkte je ook met werkwoorden
Kijk of je in een zin het werkwoord kunt vinden
Let op: vandaag gaat het vooral om de vorm bij ik, jij, hij en wij
Een goede basis helpt bij juist schrijven
Koppel dit aan het nakijken van eerder werk of huiswerk zonder daar specifieke opdrachten van te maken op de slide.
De hoofdregel
ik → ik-vorm
jij, u, hij, zij, het → ik-vorm + t
wij, jullie, zij → hele werkwoord
Model de regel hardop met een bekend werkwoord, bijvoorbeeld lopen: ik loop, jij loopt, hij loopt, wij lopen.
Zo ziet dat eruit
ik loop
jij loopt
hij loopt
wij lopen
Voorbeeld 1: lopen
Voorbeeld 2: pakken
ik pak
jij pakt
hij pakt
wij pakken
Benadruk dat leerlingen eerst het hele werkwoord herkennen en daarna de juiste vorm kiezen.
Stap voor stap
Zo schrijf je de persoonsvorm:
Zoek het werkwoord
Kijk bij welk woord het hoort: ik, jij, hij, wij
Kies de juiste vorm
Controleer of de zin goed klinkt
Dit is de instructie-slide. Doe één zin hardop voor, bijvoorbeeld: 'Wij lopen naar school.'
Welke regel klopt?
wij + t
ik + t
jij/hij + t
wij ik-vorm
Controle van de hoofdregel uit de instructie: ik = ik-vorm, jij/hij = ik-vorm + t, wij = hele werkwoord.
Vul de juiste vormen in
Ik loop naar school. Jij loopt naar huis. Hij pakt een tas. Wij werken samen.
Laat leerlingen de regel per onderwerp hardop noemen: ik-vorm, +t, hele werkwoord.
Let op bij jij
Staat jij vóór de persoonsvorm? Dan schrijf je + t
Jij loopt naar huis.
Staat jij áchter de persoonsvorm? Dan schrijf je de ik-vorm
Loop jij naar huis?
Benadruk het verschil tussen een gewone zin en een vraagzin. Dit is vaak een veelgemaakte fout.
Niet alleen hij of zij
Soms staat er geen hij of zij, maar een naam of ding
De hond loopt buiten
De verkoopster pakt de tas
Het blikje rolt weg
Leg uit dat leerlingen moeten denken: kan ik hier hij, zij of het voor zeggen? Dan gebruik je ook die vorm.
Samen oefenen
Ik ... naar school. → ik loop
Jij ... een boek. → jij pakt
Hij ... melk. → hij drinkt
Wij ... buiten. → wij spelen
Gebruik dit als begeleide inoefening. Bespreek per zin waarom de vorm goed is.
Controle van begrip
Ik maakt een som. → fout
Goed is: Ik maak een som.
Wij loopt naar buiten. → fout
Goed is: Wij lopen naar buiten.
Laat zien dat leerlingen fouten kunnen verbeteren door de hoofdregel opnieuw toe te passen.
Nog een korte check
Jij fietst naar huis.
Fiets jij naar huis?
Hij werkt vandaag.
Wij werken samen.
Lees de zinnen hardop. Laat leerlingen horen dat de vorm verandert bij de vraagzin met jij.
Welke zin is goed?
Loopt jij naar huis?
Jij loop naar huis.
Loop jij naar huis?
Hij loopt naar huis.
Toetst de uitzondering bij jij in een vraagzin. Als jij achter de persoonsvorm staat, gebruik je de ik-vorm.
Let op bij jij en hij
Jij fietst naar huis. Fiets jij naar huis? De hond loopt buiten. Wij werken samen.
Hier komen twee punten samen: vraagzin met jij en naam/ding als hij/het-vorm.
Samenwerkingsopdracht
Werk in een tweetal of drietal.
Kies een werkwoord, bijvoorbeeld lopen, maken, spelen
Schrijf vier zinnen met ik, jij, hij, wij
Controleer samen of de persoonsvorm goed staat
Verbeter fouten samen
Gebruik deze opdracht voor differentiatie. Sterkere leerlingen kunnen zelf werkwoorden kiezen; andere leerlingen gebruiken voorbeelden van de slide.
Hoe ging het samenwerken?
heel goed
goed
een beetje
moeilijk
Deze slide heeft geen instructies
Zelfstandig aan het werk
Schrijf de juiste persoonsvorm in elke zin
Let extra op ik, jij, hij, wij
Controleer na elke zin de hoofdregel
Werk netjes en rustig
Doel is een hoge succeskans. Verwijs leerlingen terug naar de regelkaart: ik-vorm, +t, hele werkwoord.
Periodieke terugblik
Onthoud deze korte regel:
ik → ik-vorm
jij / hij → ik-vorm + t
wij → hele werkwoord
Bij loop jij? geen t
Gebruik dit als korte herhaling na de zelfstandige verwerking of tussendoor.
Welke zin is fout?
Ik maak een som.
Wij lopen naar buiten.
Hij werkt vandaag.
Wij loopt samen.
Snelle controle na de samenwerkingsopdracht en vóór/na zelfstandige verwerking.
Korte herhaling
Ik werk in mijn schrift. Jij werkt netjes. Hij werkt snel. Wij werken samen.
Sluit aan op de periodieke terugblik en de voorbeelden richting leerdoel.
Korte samenvatting
Wat heb je geleerd?
Kijk goed naar het woord ervoor
Let op bij vragen met jij
Namen en dingen kunnen ook hij/zij/het zijn
Controleer je zin altijd nog een keer
Belangrijk om te onthouden
De persoonsvorm past bij het onderwerp
Bij ik gebruik je de ik-vorm
Bij jij en hij vaak + t
Bij wij gebruik je het hele werkwoord
Deze slide heeft geen instructies
Terug naar het leerdoel
Controleer met deze voorbeelden:
Ik werk in mijn schrift.
Jij werkt netjes.
Hij werkt snel.
Wij werken samen.
Koppel expliciet terug naar het leerdoel: correct schrijven van de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij ik, jij, hij en wij.
Heb je het leerdoel behaald?
Ik schrijf de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij ik, jij, hij en wij correct.
Voorbeeld:
ik maak
jij maakt
hij maakt
wij maken
Laat leerlingen aan de voorbeelden zien wat ze nu moeten kunnen. Houd de koppeling aan het leerdoel duidelijk en concreet.
Zijn er nog vragen?
Denk nog eens aan:
ik
jij / hij
wij
loop jij?
Eindig rustig en geef ruimte voor verduidelijking. Herhaal alleen de kernwoorden.
Wat heb jij geleerd?
Laat leerlingen kort noemen wat zij nu begrijpen van de regel, bijvoorbeeld: ik-vorm, + t bij jij/hij, hele werkwoord bij wij, geen t in 'loop jij?'.
Wat vond jij nog moeilijk?
Mogelijke antwoorden: vraagzin met jij, kiezen tussen ik-vorm en +t, of weten wanneer je het hele werkwoord gebruikt.
Woordenlijst
werkwoord - woord dat zegt wat iemand doet
persoonsvorm - het werkwoord in de zin dat verandert bij ik, jij, hij of wij
tegenwoordige tijd - iets gebeurt nu
ik-vorm - de vorm van het werkwoord bij ik
onderwerp - wie of wat iets doet
hele werkwoord - de basisvorm, zoals lopen of maken
vraagzin - een zin waarin je iets vraagt
Deze slide heeft geen instructies
