Keti Koti
en de koloniale geschiedenis van Dordrecht
Keti Koti
en de koloniale geschiedenis van Dordrecht
In deze les leren de leerlingen over het strijden voor vrijheid. We staan uitgebreid stil bij Keti Koti en de koloniale geschiedenis van Dordrecht, dat ook suikerstad genoemd werd.
Ja
Nee
Heb jij wel eens Keti Koti gevierd?
Bespreek met de leerlingen de antwoorden.
Filmfragment vanaf 2:00
Wat heb je net gezien/gehoord?
Wat wil de verteller ons zeggen?
Bespreek het filmfragment.
Een niet zo gezellig rondje door Dordrecht centrum...
Klik op de hotspots om meer te leren over hoe slavernij zichtbaar is in de stad.
Je kunt - afhankelijk van de voorkennis vooraf of achteraf - de volgende informatie geven aan de leerlingen.
Ook in de 17e en 18e eeuw vinden Nederlanders vrijheid belangrijk, maar de betekenis is anders dan nu. Veel burgers vinden het vooral belangrijk dat het land bestuurd wordt door medeburgers - regenten - en niet door een vorst.
Deze vrijheid geldt niet voor iedereen. In het begin van de 17e eeuw worden er twee handelsbedrijven opgericht: de VOC en de WIC. De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) haalt specerijen en andere producten uit Azië. De West-Indische Compagnie (WIC) handelde in goederen en tot slaaf gemaakte mensen in het Caribisch Gebied. Op plantages worden vooral suiker en koffie verbouwd. Een kleine groep Nederlanders profiteert van de enorme winsten die gemaakt worden. Dordrecht groeit vanaf het einde van de 17e eeuw uit tot de derde ‘suikerstad’ van de Republiek der Nederlanden. Hier wordt suiker afkomstig uit de koloniën verwerkt en verhandeld. De stad wordt er steenrijk mee. De sporen van slavernij zijn nog steeds zichtbaar in - met name - het centrum.
Wat is de functie hiervan, denk je?
(Denk terug aan het filmpje en aan de kaart van Dordrecht.)
Hier werd brood in gebakken.
Het is een kogel.
Warme vloeibare suiker werd in deze vorm gegoten en afgekoeld.
Het is een kegel van een kegelspel.
Dordrecht verhandelt veel producten. In de 17e en de 18e eeuw groeit de stad uit tot de derde suikerstad van de Republiek. Slaafgemaakte mensen verbouwen de suiker op plantages in Suriname en het Caraïbisch gebied. De gekookte rietsuiker wordt daarin dit soort kegels gegoten, waarin het kristalliseert tot een vaste vorm: een ‘suikerbrood’. De kegels gaan per schip naar de Republiek, waar de ‘broden’ in suikerraffinaderijen worden verwerkt tot gekristalliseerde suiker, stroop en melasse.
Filmfragment 10:39-12:08
Link naar het fragment: https://schooltv.nl/video-item/nos-jeugdjournaal-special-keti-koti
Tijdens Keti Koti, wat in het Sranantongo ‘verbroken ketenen’ betekent, wordt stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij: eerst door de slachtoffers te herdenken op 30 juni en daarna door de vrijheid te vieren op 1 juli.
Bedenk zoveel mogelijk manieren waarop je als tot slaaf gemaakte in opstand kon komen.
(Tip: denk aan het filmpje.)
In het fragment wordt benoemd: expres het eten van hun meester heel zout maakten, stiekem geld of goederen meenemen om die te kunnen worden verkopen, vluchten van plantages de jungle in, plantages aanvallen, een grote opstand organiseren, in opstand komen tegen de eigenaar.
Bekijk deze prent en beantwoord de vraag op de volgende slide erover.
Vraag de leerlingen Wat zie je? en Wat zie je waarom je dat denkt? Deze vragen kun je steeds herhalen totdat je denkt dat de prent uitgebreid genoeg besproken is en begrepen wordt.
Indien nodig kun je aan wat besproken is toevoegen: er is altijd verzet geweest door tot slaafgemaakte mensen tegen het systeem van slavernij. Aan de Afrikaanse kust, op de schepen en in de voormalige koloniën. Een voorbeeld is de opstand in de Nederlandse kolonie Berbice, vlakbij Suriname. Onder leiding van Kofi ontvluchten circa 1500 slaafgemaakte mensen plantages en steken die in brand. De circa 300 witte Nederlanders in de kolonie krijgen versterking van soldaten uit onder meer Suriname, Sint Eustatius (een Caribisch eiland) en Nederland. De opstand wordt met grof geweld neergeslagen en de leiders worden ter dood gebracht. Deze prent moet een afschrikkend voorbeeld geven.
Door wie is deze prent denk je gemaakt, en met welk doel?
Beknopt: de witte makers beelden de tot slaaf gemaakte mensen die in opstand tegen hun 'eigenaren' kwamen af als bloeddorstige racistische stereotypes. Deze prent moet een afschrikwekkend voorbeeld geven. De tot slaaf gemaakte mensen moeten na deze opstand nog een eeuw wachten voordat ze hun vrijheid krijgen.
Nog meer context: er is altijd verzet geweest door tot slaafgemaakte mensen tegen het systeem van slavernij. Aan de Afrikaanse kust, op de schepen en in de voormalige koloniën. Een voorbeeld is de opstand in de Nederlandse kolonie Berbice, vlakbij Suriname [hier afgebeeld]. Onder leiding van Kofi ontvluchten circa 1500 slaafgemaakte mensen plantages en steken die in brand. De circa 300 witte Nederlanders in de kolonie krijgen versterking van soldaten uit onder meer Suriname, Sint Eustatius en Nederland. De opstand wordt met grof geweld neergeslagen en de leiders worden geëxecuteerd.
Bedenk zoveel mogelijk vrijheden waar tot slaaf gemaakte mensen voor streden.
Probeer de leerlingen te stimuleren om door te denken en ook met out of the box antwoorden te komen.
Filmfragment 14:20-15:55
Link naar het fragment: https://schooltv.nl/video-item/nos-jeugdjournaal-special-keti-koti
Welke bewering is juist?
De slavernij werd afgeschaft in 1873, vanaf toen waren alle tot slaaf gemaakte mensen vrij om de plantages te verlaten.
De slavernij werd afgeschaft in 1863, maar de tot slaaf gemaakte mensen moesten gedwongen nog 10 jaar doorwerken.
De tot slaaf gemaakte mensen werkten vrijwillig door tot 1863.
De tot slaaf gemaakte mensen spraken af met hun slavenhouder om nog 10 jaar door te werken.
Het juiste antwoord is B. De slavernij werd in 1863 afgeschaft, maar tot slaaf gemaakten moesten gedwongen nog 10 jaar doorwerken. Daarnaast kregen slavenhandelaren in tegenstelling tot de tot slaaf gemaakte mensen compensatie van de overheid.
Filmfragment
Link naar de video: https://schooltv.nl/video-item/wat-is-keti-koti-herdenken-van-slavernij-en-vieren-van-de-afschaffing
Keti Koti, wat in het Sranantongo ‘verbroken ketenen’ betekent, wordt stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij: eerst door de slachtoffers te herdenken op 30 juni en daarna door de vrijheid te vieren op 1 juli.
Zet de volgende woorden in het vak 'suikerstad' of 'keti koti':
Suikerstad
Keti Koti
1 juli
West-Indische Compagnie
vieren van vrijheid
Dordrecht
1873
'suikerbrood'
plantages
afschaffing slavernij
De juiste antwoorden zijn:
Suikerstad: WIC + Dordrecht + ‘suikerbrood’ + plantages.
Keti Koti: 1 juli + afschaffing slavernij + vieren vrijheid + 1863 -> 1873.
Bedenk wat voor gevolgen de slavernij heeft gehad op…
Draai aan het rad om een willekeurige persoon te kiezen, en bespreek met de leerlingen wat de gevolgen voor diegene waren.
originalType.poll
Tijdens Keti Koti (1 juli) vieren mensen dus de afschaffing
van de slavernij. Hoe zou jij Keti Koti willen vieren?
Bespreek de antwoorden met de leerlingen.