Een groentewinkel met veel soorten fruit en groente
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Retail en styling
Examenstof economie en ondernemen vmbo · CSPE
Een groentewinkel met veel soorten fruit en groente
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Retail en styling
Examenstof economie en ondernemen vmbo · CSPE
Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/EO/1 (1.1 en 1.2). Image credit: Acabashi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Wat ga je kunnen?
Ik kan een winkel inrichten, artikelen prijzen en presenteren en een etalage maken, en ik kies wat past bij de doelgroep en de huisstijl.
Deze slide heeft geen instructies
Waar let je op als je een winkel binnenstapt?
Verwachte woorden: etalage, schappen, prijs, geur, muziek, licht, kassa, aanbieding, merk, personeel. Groepeer ze in de vijf delen van de les: formule en assortiment, marketing en prijs, inrichting en promotie, verkoopklaar maken, presenteren en etaleren. Dit is de module Retail en styling van het CSPE (syllabus P/EO/1). BB, KB en GL doen deze les samen; stof die alleen voor KB en GL geldt staat op een eigen dia of in de notes.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
De retailformule
Een retailformule is de manier waarop een winkel werkt. Er zijn drie delen.
Doelgroep: de klanten voor wie de winkel is, bijvoorbeeld jongeren of gezinnen.
Assortiment: alle artikelen die de winkel verkoopt.
Marktpositie: de plek van de winkel tussen de concurrenten, bijvoorbeeld goedkoop of luxe.
Syllabus P/EO/1.1.1.1 (de elementen uit de retailformule beschrijven: doelgroep, assortiment, marktpositie; BB, KB en GL). Concurrenten zijn winkels die dezelfde klanten willen. Kernprogramma B6: werken volgens een bedrijfsconcept. Veelgemaakte fout: de retailformule verwarren met de marketinginstrumenten (de P's, die komen later in de les).
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Imago, huisstijl en sfeer
Marktconcept: het plan van de winkel. Strategie: hoe je dat plan uitvoert.
Identiteit: wie de winkel is. Imago: het beeld dat klanten van de winkel hebben.
Huisstijl: vaste kleuren, logo en lettertype. Sfeer: het gevoel in de winkel.
Klantenbinding: klanten laten terugkomen, bijvoorbeeld met een spaarkaart.
Syllabus P/EO/1.1.2.1 (aandachtspunten bij het ontwikkelen en uitvoeren van een retailformule: marktconcept en -strategie, imago, huisstijl, identiteit, sfeer, klantenbinding; BB, KB en GL) en P/EO/1.1.2.2 (doelgroepen benoemen). Doelgroepen kun je indelen op bijvoorbeeld leeftijd, interesse of inkomen. Veelgemaakte fout: imago (wat klanten denken) en identiteit (wat de winkel zelf wil zijn) door elkaar halen. Voorbeeld klantenbinding: een klantenkaart waarmee je punten spaart.
Een sportwinkel is bedoeld voor sporters van 15 tot 25 jaar. Welk deel van de retailformule is dit?
De doelgroep
Het assortiment
De marktpositie
De huisstijl
Syllabus P/EO/1.1.1.1. De doelgroep zijn de klanten voor wie de winkel is. Verwachte fout: marktpositie kiezen. Dat gaat over de plek tussen de concurrenten.
Een groentewinkel met veel soorten fruit en groente
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Breedte, lengte en diepte
Breedte: het aantal productgroepen, bijvoorbeeld fruit, brood en zuivel.
Lengte: het totaal aantal artikelen in de winkel.
Diepte: het aantal soorten of varianten van één artikel, zoals maten of kleuren.
Syllabus P/EO/1.1.2.3: BB en KB omschrijven de dimensies breedte, lengte en diepte. Alleen GL: de dimensies analyseren en ook de consistentie, dat is hoe goed de artikelen bij elkaar passen. Een groentewinkel heeft weinig productgroepen (smalle breedte) maar veel soorten appels (grote diepte). Veelgemaakte fout: breedte en diepte omdraaien. Image credit: Acabashi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Kern en rand, soorten artikelen
Kernassortiment: de artikelen waarvoor klanten komen. Randassortiment: de aanvulling.
Complementaire artikelen horen erbij, zoals batterijen bij een speaker.
Follow-up artikelen koop je later opnieuw, zoals een navulling.
Rage-artikelen zijn heel even razend populair. Impulsartikelen koop je zonder plan.
Syllabus P/EO/1.1.2.4: BB en KB leggen de samenstelling uit, GL analyseert die (kern- en randassortiment, complementaire, follow-up, rage-, concurrerende en impulsartikelen). Concurrerende artikelen: artikelen die elkaar vervangen, zoals twee soorten pasta. Alleen GL: de samenstelling van een assortiment analyseren, dus bij een casus zeggen wat er ontbreekt of te veel is. Veelgemaakte fout: complementair en follow-up door elkaar halen. Complementair gebruik je samen met het artikel, follow-up koop je daarna opnieuw.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Merken en merkbeleid
A-merk: bekend merk met veel reclame, meestal duurder.
B-merk: minder bekend dan een A-merk en meestal goedkoper.
C-merk: weinig bekend en vaak het goedkoopst.
Huismerk: een merk van de winkel zelf. Merkbeleid: je kiest welke merken je verkoopt.
Syllabus P/EO/1.1.2.5 (merken uitleggen: A-, B- en C-merk, huismerk) en 1.1.2.6 (het belang van merkbeleid voor de detaillist uitleggen; BB, KB en GL). De omschrijvingen zijn gangbare winkelpraktijk. Een detaillist is een winkelier die aan consumenten verkoopt. Met merkbeleid laat een winkel zien wie hij is: alleen A-merken past bij een luxe imago, een huismerk trekt prijsbewuste klanten. Geen merknamen noemen in de les.
Wat is een B-merk?
Een merk dat alleen in de winkels van één winkelier te koop is
Het merk met de meeste reclame op televisie
Een merk dat minder bekend en goedkoper is dan een A-merk
Het minst bekende en goedkoopste merk
Syllabus P/EO/1.1.2.5. Verwachte fout: de eerste afleider kiezen. Dat is een huismerk, dat staat in de laatste bullet van de dia. Het minst bekende en goedkoopste merk is een C-merk.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
De zes P's
Plaats, product, prijs, promotie, personeel en presentatie.
Dit zijn de marketinginstrumenten: hiermee win je klanten.
Prijs-kwaliteitsverhouding: krijgt de klant voor de prijs de kwaliteit die past?
De P's moeten bij elkaar passen: veel A-merken past bij hogere prijzen.
Syllabus P/EO/1.1.3.1 (de marketinginstrumenten plaats, product, prijs, promotie, personeel en presentatie toepassen; BB, KB en GL). Kernprogramma B1 (klant- en servicegerichte houding) en B2 (inspelen op trends). Veelgemaakte fout: de zesde P vergeten (presentatie) of personeel overslaan. Syllabus P/EO/1.1.3.2 (samenhang). BB en KB leggen de samenhang tussen de marketinginstrumenten uit (zoals prijs-kwaliteitsverhouding en merkbeleid). Alleen GL: de samenhang analyseren, dus in een casus aanwijzen welk instrument niet past bij de rest. Veelgemaakte fout: denken dat een lage prijs altijd goed is: bij een luxe imago past een lage prijs juist niet.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
De consumentenprijs berekenen
Inkoopprijs: wat de winkel betaalt aan de leverancier.
Brutowinstopslag: de opslag voor kosten en winst. Inkoopprijs plus opslag is de prijs zonder btw.
Dan komt de btw erbij. Dat is de consumentenprijs: wat de klant betaalt.
Voorbeeld: inkoop 20,00 plus opslag 10,00 is 30,00. Plus 21% btw (6,30) is 36,30.
Syllabus P/EO/1.1.3.3 (de consumentenprijs van een artikel berekenen met behulp van inkoopprijs, brutowinstopslag en btw; BB, KB en GL). Voorbeeld nagerekend: 20,00 + 10,00 = 30,00; 21% van 30,00 = 6,30; 30,00 + 6,30 = 36,30 (ook: 30,00 x 1,21 = 36,30). In de oefenvragen staat het btw-percentage steeds in de vraag. Veelgemaakte fout: de btw over de inkoopprijs berekenen in plaats van over inkoopprijs plus opslag, of de percentages bij elkaar optellen.
Vul in
Inkoopprijs plus brutowinstopslag is de prijs zonder btw. Daarbij komt btw, en dan heb je de consumentenprijs.
Syllabus P/EO/1.1.3.3. De volgorde van de stappen: eerst opslag, dan btw. Verwachte fout: promotie of korting invullen.
Een etalage met feestjurken op paspoppen
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Het vooraanzicht
Open etalage: geen achterwand, je kijkt de winkel in.
Halfopen etalage: de achterwand is deels open.
Gesloten etalage: een dichte achterwand. Inloopwinkel: zonder deur, je loopt zo naar binnen.
Syllabus P/EO/1.1.4.1 (de vooraanzichten van een winkelpand omschrijven: open, halfopen en gesloten etalage, inloopwinkel; BB, KB en GL). De winkelruit op de foto heeft een etalage waar je de winkel in kunt kijken. Veelgemaakte fout: open en halfopen etalage verwisselen. Image credit: FuriousYogi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Een winkel met een looproute tussen twee tafels
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Indeling en looproute
Winkelindeling: waar staat welke afdeling. Routing: de looproute van de klant.
Verkoopsterke zone: veel klanten komen en kijken. Verkoopzwakke zone: weinig.
Eyecatcher: een blikvanger die aandacht trekt. Attentiewaarde: hoe sterk iets opvalt.
Syllabus P/EO/1.1.4.2 (aspecten van de winkelinrichting: winkelindeling, verkoopsterke en verkoopzwakke zones, routing, attentiewaarde, hotspots, eyecatchers, schappenplan, schapindeling). BB en KB passen dit toe, alleen GL analyseert dit. Een hotspot is een plek waar veel klanten komen of kijken. Een eyecatcher bij de ingang of op een hotspot trekt klanten de winkel in. Veelgemaakte fout: denken dat verkoopzwakke zones niets opleveren: je zet er artikelen die klanten gericht zoeken. Image credit: Steffen Mokosch / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Schapindeling
Reikhoogte: het hoogste schap, je moet reiken. Ooghoogte: het beste schap om te verkopen.
Grijphoogte: ongeveer op handhoogte, pakken is makkelijk. Bukhoogte: onderste schap.
Een schappenplan is een tekening die laat zien welk artikel waar staat.
Syllabus P/EO/1.1.4.2 (schappenplan, schapindeling: reikhoogte, ooghoogte, grijphoogte, bukhoogte). Van boven naar beneden: reikhoogte, ooghoogte, grijphoogte, bukhoogte. Artikelen op ooghoogte vallen het meest op en worden vaak als eerste gepakt. Zware of goedkope artikelen staan vaak onderin. Veelgemaakte fout: grijphoogte en reikhoogte verwarren.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Derving, sfeer en promotie
Derving: verlies door diefstal, breuk of bederf. Hou kleine dure artikelen in zicht.
Sfeer maak je met licht, geluid, kleur en geur, passend bij de huisstijl.
Promotiemateriaal gebruikt de huisstijl: posters, folders, stoepborden, tassen en vlaggen.
Syllabus P/EO/1.1.4.3 (maatregelen om derving te voorkomen), 1.1.4.4 (winkelsfeer met licht, geluid, kleur en geur passend bij de huisstijl), 1.1.4.5 (het belang van artikelpresentatie), 1.1.5.1 (promotiematerialen op basis van een huisstijl: presentaties, tekstkaarten, posters, folders, borden, stoepborden, tassen, verpakkingen, vlaggen, visitekaartjes). Maatregelen tegen derving: overzichtelijke gangpaden, kleine dure artikelen bij de kassa of in een afgesloten vitrine, een goed zichtbare kassa. Een goede presentatie laat artikelen opvallen en zorgt dat klanten ze eerder kopen. Veelgemaakte fout: promotiemateriaal in een andere stijl maken dan de rest van de winkel.
Een etalage heeft een achterwand die voor de helft open is. Wat is dit?
Een open etalage
Een halfopen etalage
Een gesloten etalage
Een inloopwinkel
Syllabus P/EO/1.1.4.1. Verwachte fout: open etalage kiezen. Dan is er helemaal geen achterwand.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Houdbaar en aanvullen
Spiegelen: artikelen naar voren schuiven, zodat het schap vol en netjes is.
Fifo: het oudste artikel gaat eerst weg. Lifo: het laatst binnengekomen artikel gaat eerst weg.
Uiterste verkoopdatum: daarna verkoop je het niet meer. Ten minste houdbaar tot: de kwaliteit is tot dan goed.
Syllabus P/EO/1.2.1.1 (begrippen en technieken bij het in stand houden en aanvullen van een presentatie: spiegelen, fifo en lifo, uiterste verkoopdatum, ten minste houdbaar tot; BB, KB en GL). Bron voor de datums: Voedingscentrum, Twee houdbaarheidsdatums. Ten minste houdbaar tot gaat over kwaliteit: het product is er vaak ook daarna nog goed voor en mag volgens het Voedingscentrum worden verkocht. Te gebruiken tot gaat over veiligheid, bijvoorbeeld bij vers vlees: na die datum mag je het niet meer verkopen. Bij producten met een datum werk je met fifo. Veelgemaakte fout: fifo en lifo omdraaien.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Netjes en inpakken
Maak de verkoopomgeving schoon, zet producten recht en terug en ruim rommel op.
Inpakken: een artikel voor de klant netjes en veilig in papier of een tas doen.
Ompakken: artikelen in een andere verpakking doen. Verpakken: een artikel in een verpakking doen.
Syllabus P/EO/1.2.1.2 (inpakken, ompakken en verpakken toepassen) en 1.2.1.3 (verzorging en netheid: schoonmaken, producten recht- en terugzetten, rommel opruimen). De syllabus geeft de begrippen zonder definitie; de omschrijvingen zijn gangbare winkelpraktijk. Producten die een klant heeft laten liggen zet je terug op de juiste plek, vers- en koelproducten zo snel mogelijk. Kernprogramma A12 en A15: veilig en hygiënisch werken.
Paprika's met een duidelijk prijskaartje
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Artikelen prijzen
Elk artikel heeft een prijs die je goed kunt lezen, bij het artikel zelf.
Controleer of de prijs op het kaartje klopt met de prijs in het systeem.
Een prijskaartje in de huisstijl ziet er verzorgd uit.
Syllabus P/EO/1.2.1.4 (artikelen prijzen; BB, KB en GL). Prijzen met een prijskaartje, schapkaartje of sticker. De foto toont een duidelijk prijskaartje bij de paprika's. Kernprogramma B4: winkelautomatisering, bijvoorbeeld een prijslabelprinter of het kassasysteem. Veelgemaakte fout: prijs op het kaartje en in de kassa niet gelijk laten. Image credit: Dietmar Rabich / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Wat betekent fifo bij het aanvullen van een schap?
Het nieuwste product gaat eerst weg
Het duurste product gaat eerst weg
Het product met de mooiste verpakking gaat eerst weg
Het oudste product gaat eerst weg
Syllabus P/EO/1.2.1.1. Fifo is first in, first out. Verwachte fout: de eerste afleider, dat is lifo.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Artikelen presenteren
Tweedimensionaal: vlak, zoals posters aan de wand. Driedimensionaal: met diepte, zoals een stapel.
Gebruik promotiemateriaal, prijskaartjes en decoratie bij het thema.
Eilanddisplay: vrijstaand, je loopt eromheen. Kassadisplay: bij de kassa. Toonbankdisplay: op de toonbank.
Syllabus P/EO/1.2.2.1 (twee- en driedimensionale composities toepassen), 1.2.2.2 (artikelen presenteren met promotiemateriaal, prijskaartjes en decoratiemateriaal), 1.2.2.3 (ondersteunende hulpmiddelen en opbouwmaterialen, zoals kratten, sokkels en standaards) en 1.2.2.4 (displays: eiland-, kassa- en toonbankdisplay). Een compositie is de manier waarop je artikelen neerzet, bijvoorbeeld symmetrisch of in een driehoek. Bij de kassa staan vaak impulsartikelen. Veelgemaakte fout: te veel artikelen door elkaar zetten, zodat niets opvalt.
Een paspop op een verhoging in een etalage
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Etaleren
Een etalage moet opvallen en aandacht trekken.
Hij moet tot kopen inspireren en informatie geven.
Kies een thema, bouw een compositie en houd het glas schoon.
Syllabus P/EO/1.2.3.1 (een etalage realiseren met rekening voor de functies opvallen, aandacht trekken, tot kopen inspireren en informatie geven), 1.2.3.2 (etaleertechnieken), 1.2.3.3 en 1.2.3.4 (promotiemateriaal, prijskaartjes, decoratie, hulpmiddelen en opbouwmaterialen). Kernprogramma B2: inspelen op trends, bijvoorbeeld een thema voor de seizoenen. Veelgemaakte fout: een etalage te vol zetten, zodat niets meer opvalt. Image credit: Ввласенко / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Nevenactiviteiten
Een nevenactiviteit is een activiteit naast de gewone verkoop.
Het doel: meer omzet, dat is het geld dat de winkel ontvangt.
Voorbeelden: een proeverij, een modeshow of een actieweek.
Syllabus P/EO/1.2.4.1 (een nevenactiviteit realiseren met als doel het stimuleren van de omzet; BB en KB). Alleen GL: een nevenactiviteit organiseren, dus ook plannen en regelen. Kernprogramma B5: ondernemersvaardigheden (creatief zijn, risico nemen). Een nevenactiviteit past bij de huisstijl en de doelgroep. Veelgemaakte fout: denken dat een nevenactiviteit alleen kosten oplevert.
Welk display staat vrij in de winkel, zodat je er omheen kunt lopen?
Een kassadisplay
Een toonbankdisplay
Een gesloten etalage
Een eilanddisplay
Syllabus P/EO/1.2.2.4. Verwachte fout: kassadisplay kiezen. Die staat bij de kassa.
Welk deel vond je het lastigst?
Assortiment en merken
De consumentenprijs berekenen
Winkelinrichting
Presenteren en etaleren
Gebruik de uitkomst om te kiezen welk deel je nog een keer oefent met de examentraining.
Wat ga jij nog herhalen voor het examen?
Verwacht: een onderdeel plus een reden. Vraag door naar hoe de leerling dat gaat doen.
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Begrippen (1/2)
Retailformule: Doelgroep, assortiment en marktpositie van een winkel.
Assortiment: Alle artikelen die een winkel verkoopt.
Marktpositie: De plek van de winkel tussen de concurrenten.
Huisstijl: Vaste kleuren, logo en lettertype van de winkel.
Brutowinstopslag: De opslag op de inkoopprijs voor kosten en winst.
Deze slide heeft geen instructies
RETAIL EN STYLING · WINKEL
Begrippen (2/2)
Derving: Verlies door diefstal, breuk of bederf.
Routing: De looproute van de klant door de winkel.
Eyecatcher: Een blikvanger die aandacht trekt.
Fifo: Het oudste artikel gaat eerst weg.
Nevenactiviteit: Een activiteit naast de verkoop om de omzet te stimuleren.
Deze slide heeft geen instructies