H5 Rechtsstaat
H5 Rechtsstaat
PROGRAMMA
DOELEN
Quiz en filmpje
MAKEN §5.4 zelfstandig of samen met buurvrouw/ buurman
DOELEN
Wat weet je nog?
verschil is tussen een democratie en een dictatuur en dit uit kunnen leggen.
Kenmerken van een rechtstaat, democratie en dictatuur kunnen benoemen.
Weten wat Trias Politica is en dit uit kunnen leggen.
Wat weet je nog?
§5.1 vrijheid en onvrijheid
§5.2 grondwet en grondrechten
§5.3 Scheiding van machten
§5.5 Opgepakt.......en dan?
§5.6 Straffen of voorkomen?
In een rechtsstaat:
hebben burgers rechten en plichten en de overheid niet.
hebben burgers en overheid allebei rechten en plichten.
hebben burgers rechten en de overheid plichten.
hebben burgers plichten en de overheid rechten.
Tijs en Jelle hebben grondrechten.
Stefan heeft vrijheid
van meningsuiting (grondrecht)
Mark Rutte heeft alle macht in Nederland
Niemand heeft alle macht in Nederland. Er is sprake van een machtenscheiding.
WEL kenmerken rechtsstaat
Sergio de rechter is partijdig. Burgers die op de VVD stemmen krijgen minder straf.
GEEN kernmerken rechtsstaat
Wat is géén grondrecht?
recht op vrijheid van meningsuiting
recht op gelijke behandeling
stemrecht
recht op geluk
de Scheiding der Machten: Trias Politica
de rechtbanken
parlement
regering: premier + ministers
rechtsstaat
Iedere handeling van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet
Scheiding van politieke macht in 3 onderdelen
Het gedrag van anderen beïnvloeden
Beoordeeld of wetten goed worden nageleefd
Ministers vertellen hun ambtenaren wat ze moeten doen
Neemt wetten aan waaraan burgers en overheid zich moeten houden
legaliteitsbeginsel
Autoritaire staat
Macht
Rechtsprekende macht
Trias politica
Uitvoerende macht
Wetgevende macht
Rechters zijn verplicht de regering te steunen
Wat zijn mensenrechten?
Rechten die door regeringen worden gegeven
Rechten die alleen in sommige landen gelden
Rechten die alleen voor sommige mensen gelden
Rechten die iedereen heeft vanwege zijn of haar menselijke waardigheid
Wat is GEEN kenmerk van de rechtsstaat?
Er is geen sprake van machtenscheiding: de rechter is afhankelijk
Alle burgers zijn voor de wet gelijk. Er is rechtsgelijkheid.
Het handelen van de overheid moet gebaseerd zijn op de wet
Er zijn grondrechten
Wat zijn grondrechten?
Grondrechten zijn wetten voor iedereen.
Grondrechten zijn de rechten van burgers die staan vastgelegd in de grondwet.
Plichten voor alle Nederlanders.
Grondrechten zijn regels voor alle Nederlanders.
Wat is het legaliteitsbeginsel?
Naast rechten hebben we ook plichten.
Je kan niet twee keer worden vervolgd.
Iedere handeling van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet.
De overheid kan ook strafbaar zijn.
Parlementaire democratie of dictatuur?
Parlementaire democratie
Dictatuur
Grondrechten
Persvrijheid
Leger heeft veel invloed
geen grondrechten
1 persoon heeft alle macht
vrije en geheime verkiezingen
Scheiding der machten
censuur
Wat betekent censuur?
Het expres weglaten of veranderen van bepaalde informatie
Het voortdurend opdringen van een bepaalde mening
Aan negatieve beeldvorming doen
Dat er geen persvrijheid is in een land
De minister moet ervoor zorgen dat de politiechef op de hoogte is van de nieuwe wet. Dit past bij de?
Rechterlijke macht
Wetgevende macht
Uitvoerende macht
§5.4 Criminaliteit
PROGRAMMA
DOELEN
UITLEG
QUIZ
AFMAKEN §5.4
Filmpje Grondwet
LEERDOELEN
• Je kunt uitleggen wat criminaliteit is.
• Je kunt het verschil uitleggen tussen overtredingen en misdrijven en hiervan voorbeelden geven.
• Je kunt uitleggen dat criminaliteit tijdgebonden en plaatsgebonden is en hiervan voorbeelden geven
Wat is het verschil tussen asociaal en strafbaar gedrag?
Op strafbaar gedrag staat een celstraf
Op strafbaar gedrag staat een boete
Als je strafbaar bent ga je tegen de wet in
Als je strafbaar bent ga je tegen de maatschappij in
Terugblik; verschil tussen overtreding & misdrijf
Overtreding
Misdrijf
Door rood fietsen
Moord
Strafblad
Rijden zonder helm
Wildplassen
Inbraak
Handel in drugs
In welk voorbeeld is er sprake van strafbaar gedrag?
Voordringen bij de kassa
Door rood rijden
Hardop muziek luisteren in de bus
Niet opstaan voor een invalide persoon.
tijdgebonden criminaliteit
plaatsgebonden criminaliteit
Te klein geboren kinderen weggooien
Pistool bij je hebben
internet
fraude
overspel
abortus
Welke risicofactor zie overduidelijk terug in het vorige filmpje?
Een verdachte
heeft altijd iets strafbaars gedaan
heeft geen rechten
wordt altijd veroordeeld
is misschien schuldig
Politie
Officier van justitie
Maakt een proces-verbaal.
Kan kiezen voor vervolging
Arresteert de verdachte.
Te weinig bewijs dus, seponeren
Officier
van
justitie
Rechter
Verdachte
Advocaat
Ik word verdacht van mishandeling.
Ik vertel waar de verdachte van wordt beschuldigd.
Ik verdedig de verdachte zo goed mogelijk.
Ik beslis of de verdachte schuldig is.
Zet het verloop van een rechtszaak in de goede volgorde
Uitspraak/ Vonnis
Advocaat houdt toespraak
Verhoor getuigen
Aanklacht
Opening
Verhoor verdachte
Officier van Justitie aan het woord
Laatste woord verdachte
Verdachte
Rechters
Advocaat
OvJ
Geef bij de volgende situaties aan of het gaat om repressie of preventie. Sleep het juiste antwoord naar de bijbehorende situatie.
Sommige mensen vinden dat kinderlokkers levenslang moeten krijgen.
Vaak kondigt de politie snelheidscontroles van tevoren al aan.
Preventie
Repressie
bijkomende straf
maatregel
hoofdstraf
celstraf
taakstraf
inleveren rijbenwijs
geldboete
TBS
Ondertoezicht
stelling
Wat is criminaliteit?
Als je geen rekening met anderen houdt ben je asociaal bezig. Maar als je daarmee ook een wetsregel overtreedt ben je strafbaar. Je pleegt dan een delict, een strafbaar feit.
Weet je het nog? Omdat we een rechtsstaat zijn moet iedereen zich aan de wet houden, ook de overheid.
Misdrijf
Ernstige strafbare feiten.
Bijv. Stelen, mishandeling, drugshandel: Je wordt verhoord, krijgt vaak een zwaardere straf en een strafblad.
Overtreding
Strafbare feiten die minder erg zijn.
Bijv. Zonder helm rijden: je krijgt wel een boete, maar hoeft niet naar de rechter en geen strafblad.
Criminaliteit: alle misdrijven zoals die in de wet staan.
Plaatsgebonden
Wat in Nederland is toegstaan kan in een ander land strafbaar zijn.
Bijv. wapenbezit is in de VS legaal, in Nederland niet.
Tijdgebonden
Wat strafbaar is en wat niet verandert door de tijd heen.
Bijv. Vroeger was overspel strafbaar, nu niet meer.
Criminaliteit is afhankelijk van tijd en plaats
Gevolgen criminaliteit
Materiële gevolgen: schade die je kunt berekenen in geld. Bijvoorbeeld een vernielde winkelruit.
Niet-materiële gevolgen: gevolgen die niet in geld zijn uit te drukken. Bijv. angst voor een nieuwe inbraak.
Oorzaken van criminaliteit
Er is vaak niet één bepaalde reden waarom mensen crimineel worden. Er zijn wel aangewezen risicofactoren.
Slechte opvoeding
Groepsdruk
Alcohol of drugsgebruik
Spijbelen/schooluitval
Biologische factoren
Let op: je kunt met al deze factoren te maken hebben, zonder de criminaliteit in te gaan!