Signaalwoorden en tekstverbanden

Signaalwoorden en tekstverbanden

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Signaalwoorden en tekstverbanden

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan signaalwoorden herkennen en daarmee het tekstverband in een tekst vinden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn signaalwoorden?

Signaalwoorden helpen je bij het lezen.


Ze laten zien hoe zinnen en alinea’s met elkaar verbonden zijn. Zo begrijp je sneller wat de schrijver bedoelt.

Benadruk dat signaalwoorden niet het doel zijn, maar een hulpmiddel om verbanden in een tekst te zien.

Waarom zijn ze belangrijk?

  • Je ziet sneller hoe een tekst is opgebouwd

  • Je begrijpt beter wat de schrijver wil zeggen

  • Je kunt makkelijker hoofd- en bijzaken vinden

  • Je kunt vragen over de tekst beter beantwoorden

Deze slide heeft geen instructies

Van signaalwoord naar verband

Een signaalwoord wijst vaak op een tekstverband.


Een tekstverband is de relatie tussen stukjes tekst, bijvoorbeeld een reden, een tegenstelling of een voorbeeld.

Leg uit dat één signaalwoord soms bij meer dan één verband kan passen. De betekenis in de zin blijft altijd belangrijk.

Niet elke zin heeft er één

Soms staat een tekstverband duidelijk in de tekst.


Soms is er geen signaalwoord, maar kun je het verband toch begrijpen door goed te lezen.

Voorkom de misvatting dat elk tekstverband altijd met een zichtbaar signaalwoord wordt aangegeven.

Wat zijn tekstverbanden?

Tekstverbanden laten zien hoe informatie bij elkaar hoort.


Veelvoorkomende verbanden zijn:

  • opsomming

  • tegenstelling

  • oorzaak en gevolg

  • uitleg of toelichting

  • voorbeeld

  • conclusie

Deze slide heeft geen instructies

Wat laat een tekstverband zien?

A

hoe tekst past

B

hoe lang tekst is

C

wie de tekst leest

D

waar de tekst staat

Correct: een tekstverband laat zien hoe informatie of delen van een tekst bij elkaar horen.

Vul de woorden in

Signaalwoorden helpen je bij het . Ze laten zien hoe zinnen en alinea’s met elkaar zijn verbonden. Een signaalwoord wijst vaak op een . Soms is er geen signaalwoord, maar begrijp je het toch door goed te lezen.

Signaalwoorden helpen je bij het
. Ze laten zien hoe zinnen en alinea’s met elkaar zijn verbonden. Een signaalwoord wijst vaak op een
. Soms is er geen signaalwoord, maar begrijp je het
schrijven
onderwerp
voorbeeld
plaatje

Correcte invulling: lezen, tekstverband, verband.

Opsomming

Bij een opsomming worden dingen achter elkaar genoemd.


Signaalwoorden die vaak passen:

  • en

  • ook

  • daarnaast

  • verder

  • ten eerste, ten tweede

Geef mondeling een kort voorbeeld, zoals een lijst met redenen of kenmerken.

Tegenstelling

Bij een tegenstelling worden twee dingen met elkaar vergeleken die anders zijn.


Signaalwoorden die vaak passen:

  • maar

  • toch

  • echter

  • aan de ene kant ... aan de andere kant

Deze slide heeft geen instructies

Oorzaak en gevolg

Bij oorzaak en gevolg zorgt het ene voor het andere.


Signaalwoorden die vaak passen:

  • doordat

  • daardoor

  • daarom

  • zodat

  • als gevolg van

Wijs op het verschil: een oorzaak legt uit waardoor iets komt, een gevolg laat zien wat er daarna gebeurt.

Uitleg, voorbeeld en conclusie

Andere veelvoorkomende tekstverbanden zijn:


  • uitleg/toelichting: dat wil zeggen, namelijk, bijvoorbeeld

  • voorbeeld: zoals, bijvoorbeeld, zo

  • conclusie: dus, kortom, conclusie

Bespreek dat 'bijvoorbeeld' soms echt een voorbeeld inleidt, maar ook als extra toelichting kan voelen. De zin bepaalt het best passende verband.

Zo vind je het verband

  1. Lees de zin of alinea goed.

  2. Zoek een signaalwoord.

  3. Kijk wat dat woord aangeeft.

  4. Bepaal daarna het tekstverband.

Benadruk de volgorde: eerst begrijpen wat er staat, daarna pas het label van het tekstverband kiezen.

Welk signaalwoord past vaak bij tegenstelling?

A

doordat

B

maar

C

dus

D

en

De andere opties horen vaker bij oorzaak en gevolg, conclusie of opsomming.

Maak de tekst compleet

Lees eerst de goed. Zoek daarna een . Kijk wat dat woord aangeeft en bepaal dan het .

Lees eerst de
goed. Zoek daarna een
. Kijk wat dat woord aangeeft en bepaal dan het
foto
onderwerp
antwoord
verschil

Correcte invulling: zin, signaalwoord, tekstverband.

Waarom lees je altijd de hele zin?

Bespreek dat je niet alleen naar het woord kijkt, maar naar de hele zin of alinea. Goede elementen: hele zin lezen, betekenis bekijken, verband controleren.

Kijk naar de hele zin

Let niet alleen op het losse woord.


Hetzelfde woord kan in een andere zin iets anders betekenen. Daarom moet je altijd de hele zin of alinea lezen.

Een nuttige vergelijking: een verkeersbord snap je ook pas goed als je naar de situatie op de weg kijkt.

Voorbeeld: tegenstelling

Sam wilde naar buiten, maar het regende hard.


Het signaalwoord maar laat een verschil zien.

Daarom is het tekstverband tegenstelling.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld: oorzaak en gevolg

Nora was te laat, doordat haar fiets kapot was.


Het signaalwoord doordat noemt de reden.

Daarom is het tekstverband oorzaak en gevolg.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld: opsomming

Voor de toets heb je een pen, een potlood en een gum nodig.


Het signaalwoord en voegt dingen toe.

Daarom is het tekstverband opsomming.

Deze slide heeft geen instructies

Veelgemaakte fout

Kies niet te snel op basis van één woord.


  • Kijk wat er precies in de zin staat

  • Vraag jezelf af: is dit een reden, verschil, voorbeeld of lijst?

  • Controleer of het verband past bij de hele zin

Sterke lezers herkennen vaak snel een woord; zwakkere lezers hebben steun aan het hardop verwoorden van de relatie tussen de zinsdelen.

Welk tekstverband past bij: Sam wilde weg, maar het regende?

A

voorbeeld

B

opsomming

C

tegenstelling

D

conclusie

Het woord 'maar' laat een verschil zien tussen willen weggaan en regen.

Kies de juiste woorden

Nora was te laat, doordat haar fiets kapot was. Dat is een en gevolg. Voor de toets heb je een pen, een potlood en een gum nodig. Dat is een opsomming.

doordat
haar fiets kapot was. Dat is een
en
maar
dus
voorbeeld
conclusie

Correcte invulling: doordat, oorzaak, en.

Wat ga jij doen om minder snel fouten te maken?

Bespreek antwoorden zoals: eerst de zin lezen, niet gokken op één woord, kijken of het een reden/verschil/lijst/voorbeeld is.

Eén woord: wat onthoud jij van deze les?

Laat leerlingen kort toelichten waarom zij juist dat woord kiezen.

Begrippenlijst

signaalwoord - woord dat laat zien hoe delen van een tekst met elkaar verbonden zijn

tekstverband - relatie tussen zinnen of alinea’s in een tekst

opsomming - meerdere dingen worden achter elkaar genoemd

tegenstelling - twee dingen worden als verschillend naast elkaar gezet

oorzaak en gevolg - het ene zorgt voor het andere

uitleg/toelichting - extra uitleg bij iets dat genoemd wordt

conclusie - afronding of uitkomst aan het einde van een redenering

Deze slide heeft geen instructies