§5.2 De Nederlandse Opstand

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• Voortgezet speciaal onderwijs
• vmbo k, g, t
• Leerroute VK
• Leerroute VG
• Leerroute VT
• Leerjaar 1

Introductie

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen waarom tijdens de Nederlandse Opstand de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ontstond.

§5.2 De Nederlandse Opstand

§ 5.2 De Nederlandse Opstand

• Je kunt uitleggen waarom Nederlanders in de 16de eeuw ontevreden werden over hun vorst

• Je kunt beschrijven hoe Nederlanders in opstand kwamen tegen Filips II

• Je kunt beschrijven hoe de Nederlanden zelfstandig werden

• Je kunt uitleggen waarom groepen mensen naar de Republiek verhuisden.

De Nederlanden

• Rond 1555 werd Filips II koning van Spanje en heer van de Nederlanden.

• De Nederlanden bestonden uit 17 gewesten.

• Filips II wilde alles centraal besturen vanuit Brussel.

• Hij stelde stadhouders aan, zoals Willem van Oranje.

• Edelen kregen minder macht en werden ontevreden.

• Filips II liet ambtenaren belangrijke taken uitvoeren.

• Hij vervolgde protestanten, wat voor extra onrust zorgde.

Beeldenstorm

Rijk Karel V

Karel V

Rijk van Karel V

De Nederlanden

• Karel V en zijn opvolger Filips II werkten aan staatsvorming en centralisatie in de Nederlanden. Zij wilden meer belastingen en wetten die overal golden.
  

• Edelen en burgers waren ontevreden over de gevolgen van deze politiek voor hun rechten en welvaart.
  

• Karel V en Filips II vervolgden ook protestanten. Veel Nederlanders vonden de manier waarop dit ging meedogenloos.
  

staatsinrichting 1559

Deze piramide geeft het bestuur van de Nederlanden in de tijd van Filips II weer. Aan de linkerkant van de piramide staan de bestuurders. Zij werden door of namens de landsheer aangesteld. Aan de rechterkant zie je de samenstelling van de vertegenwoordigingen.

Voor contacten met Gewesten benoemede de vorst een hoge edelman als vertegenwoordiger: Stadhouder

Als Karel V niet in Brussel was liet hij zich vervangen door landvoogdes

Vervolging van ketters

Het begin van de Opstand

• In 1559 ging Filips II in Spanje wonen.

• Margaretha van Parma werd landvoogdes in de Nederlanden.

• Filips II bleef zelf de belangrijkste beslissingen nemen.

• Protestanten waren boos omdat ze vervolgd werden.

• In 1566 vernielden zij katholieke beelden → de Beeldenstorm.

• Filips II stuurde de hertog van Alva om te straffen.

• Veel mensen werden gedood of vluchtten, zoals Willem van Oranje.

• In 1568 begon Willem van Oranje de strijd tegen Spanje.

• Dit was het begin van de Nederlandse Opstand (Tachtigjarige Oorlog).

De Nederlandse Leeuw in een drukpers aangedraaid door Alva, Granvelle en Margaretha van Parma terwijl Don Frederik de leeuw vasthoudt. Onder de omstanders die toekijken bevinden zich de paus en de koning van Spanje

Filips II, de koning van Spanje

De Paus

Margaretha van Parma

Don Frederik, Spaanse legeraanvoerder en zoon van Alva

De Nederlandse Leeuw

De 'Pers van Verdrukking'

De hertog van Alva

De verscheurde privileges (rechten) van het land

De kapotte kroon van de leeuw

De 'gebroken vrijheid'

Kardinaal Granvelle, een belangrijke adviseur van Filips II

De Opstand

De Noordelijke Nederlanden worden zelfstandig

• De opstandelingen tegen Filips II heetten geuzen.

• Willem van Oranje was hun leider.

• In 1572 veroverden de watergeuzen Den Briel.

• Veel steden kozen daarna de kant van de opstandelingen.

• Spaanse soldaten traden hard op → meer haat tegen Spanje.

• In 1576 wilden alle gewesten samenwerken tegen Spanje.

• Dat mislukte, dus gingen 7 noordelijke gewesten alleen verder.

• In 1588 werden zij een onafhankelijke republiek.

• Dit heette de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

• Willem van Oranje werd in 1584 vermoord.

De onthoofding van Egmont en Horne vond plaats op 5 juni 1568 op de Grote Markt van Brussel. De executie van deze twee vooraanstaande edellieden wordt vaak beschouwd als het definitieve sein voor de gewapende Nederlandse Opstand (Tachtigjarige Oorlog).

uitleg wikipedia

Moord!

10 juli 1584

• Filips II had Willem van Oranje in 1580 vogelvrij verklaard: iedereen mocht hem ongestraft vermoorden en zou daarvoor goed worden beloond.

• Na een mislukte aanslag door Jean Jaureguy (1582), lukte het de Fransman Balthasar Gerards wél om Willem van Oranje te vermoorden.

Balthasar begaf zich op dinsdag 10 juli 1584 rond het middaguur naar het Prinsenhof met de mededeling dat hij Willem wilde spreken. Willems vrouw Louise van Coligny schijnt nog bezorgd te hebben gevraagd wie dat ongure type wel was, maar werd gerustgesteld. 

Willem meldde Balthasar dat hij hem na het middageten te woord zou staan. Balthasar keerde terug naar herberg De Diamant om zijn pistolen te halen.

Rond half twee verliet het gezelschap de eetzaal. Toen Willem van Oranje zijn voet op de eerste trede van de trap zette schoot Balthasar hem van dichtbij in de borst en de zij. De prins zakte in elkaar en sprak - volgens het officiële verslag - zijn beroemde laatste woorden: "Mon Dieu, ayez pitié de mon âme, et de ce pauvre peuple!", vertaald als: "Mijn God, heb medelijden met mij en mijn arme volk!". 

Volgens recente onderzoeken zou hij op slag dood moeten zijn geweest en heeft hij deze woorden niet gezegd.

Verhuizen naar Nederland

• Calvinisme was de staatsgodsdienst.

• Alleen calvinisten mochten besturen.

• Andere geloven werden niet vervolgd.

• Er was gewetensvrijheid: je mocht geloven wat je wilde.

• Niet iedereen mocht zijn geloof openlijk tonen.

• Katholieken mochten geen kerken bouwen.

• Joden mochten niet overal wonen (wel in Amsterdam).

• Veel vluchtelingen kwamen naar de Republiek.

• Door nieuwe mensen groeiden handel en economie sterk.

En nu zelf onderzoeken