Bevolking en ruimte.pptx



Hoofdstuk 2

Bevolking en ruimte

1 / 91
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 91 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Hoofdstuk 2

Bevolking en ruimte



De brug 1

de bevolking verandert

Aan het einde van de les

  • Weet je hoe je de natuurlijke bevolkingsgroei kunt bepalen

  • Begrijp je waarom de bevolkingsdichtheid niet overal even groot is

  • Kun je een leeftijdsdiagram aflezen



bevolkingsgroei


Natuurlijke bevolkingsgroei

Geboorte en sterfte

Worden er meer kinderen geboren dan dat er mensen sterven spreken we over een geboorteoverschot, als er meer mensen sterven dan dat er worden geboren sterfteoverschot

Geboortecijfer

= aantal geboorten per 1000 inwoners in een jaar


Sterftecijfer

= aantal sterfgevallen per 1000 inwoners in een jaar

bevolkingsgroei


De bevolkingssamenstelling geeft aan hoe de leeftijdsopbouw van de bevolking is

Dit is af te lezen aan een leeftijdsdiagram/bevolkingspiramide

Ouderen (65+)

Economisch actieven (18-65)

Kinderen (18-)

Bevolkingsdichting en spreiding


Bevolkingsdichtheid

= het aantal mensen per km2

Bevolkingsspreiding

= de manier waarop de bevolking over een land of gebied is verdeeld

Dichtbevolkt = er wonen veel mensen op elkaar

Dunbevolkt = er wonen weinig mensen op elkaar

Gelijk

Ongelijk

Bevolkingsdichting en spreiding


Noem nog een andere demografische oorzaak waardoor de bevolking groeit in sommige Nederlandse gemeenten.

In sommige Nederlandse gemeenten is er bevolkingsgroei door een geboorteoverschot



De brug 2

bevolking in beweging

Aan het einde van de les

  • Weet je dat de bevolking niet alleen verandert door natuurlijke, maar ook door sociale bevolkingsgroei

  • Begrijp je waarom binnenlandse migratiestromen door de tijd heen veranderen

  • Kun je aan de bevolkingssamenstelling zien of een gebied een vestigings- of een vertrek gebeid is



migratie


Sociale bevolkingsgroei

Emigratie en Immigratie

Vertrekken uit je land om in een ander land te gaan wonen

Waarom willen mensen verhuizen?

Migratiemotieven

Mensen uit het buitenland komen in een land wonen

  • Aantrekkingsfactoren

(werk, veiligheid)

  • afstotingsfactoren

(oorlog, werkloosheid)

migratie


Sociale bevolkingsgroei

Emigratie en Immigratie

Vestigen zich meer mensen in een gebied dan dat er vertrekken, heeft dat gebied een vestigingsoverschot. Andersom is het een vertrek overschot

Dit gebeurd voornamelijk binnen een land tussen de stad en het platteland

Bij het platteland is er sprake van vergrijzing, dat is de toename van het aandeel ouderen

Vormen van migratie


Er zijn verschillende vormen van migratie

- Binnenlandse migratie

Als mensen binnen een land verhuizen

- Buitenlandse migratie

Als mensen van het ene land naar het andere land verhuizen

Amsterdam

Noordwijk

Italië

Brazilië

Binnenlandse migratie


De meeste mensen wonen tegenwoordig in de stad, maar dat was 100 jaar geleden nog anders

In de 20ste eeuw vind er veel urbanisatie plaats, dat is de trek van platteland naar stad

Tussen 1960 en 1970 vind er veel suburbanisatie plaats, dat is de trek van stad naar platteland

Buitenlandse migratie


Er zijn verschillende redenen om te verhuizen naar een ander land, een belangrijke is werk

Deze mensen noem je arbeidsmigranten

Ook zijn de groepen kenniswerkers en vluchtelingen groot

Beredeneer in welk deel van Nederland de bevolking zal afnemen.

– Kies eerst of de bevolking afneemt in de Randstad of langs de randen van Nederland.

– Geef daarna aan waardoor de bevolking daar afneemt



De brug 3

wonen in de grote stad

Aan het einde van de les

  • Je weet hoe wat de begrippen leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit inhouden

  • Je begrijpt waarom infrastructuur belangrijk is voor de bereikbaarheid

  • Je kunt uitleggen dat de kenmerken van een wijk bepalen of de leefbaarheid goed is


Leefbaarheid


Leefbaarheid is de geschiktheid om ergens te leven

- ruimtelijke kwaliteit

- veiligheid

- sociale contacten

- onderhoud

Dit wordt bepaald door

Ruimtelijke kwaliteit

De kwaliteit van de woonomgeving, is er bijvoorbeeld genoeg ruimte?

Veiligheid

Afwezigheid van gevaar

Sociale contacten

Mensen in de buurt halen elkaar een beetje in de gaten en letten op elkaar, sociale controle

Onderhoud

Tijdig opruimen en herstellen van de openbare ruimte

Gemengd of apart


in een prettige woonwijk zijn ook goede sociale verhoudingen

De relaties tussen mensen in een wijk

Segregatie

Als verschillende bevolkingsgroepen ieder in hun eigen buurt wonen en er weinig contact is met andere

Integratie

Migranten nemen cultuurelementen over van het land waarin zij wonen en passen dit toe op hun eigen cultuur

Gemengd of apart


Sociale ongelijkheid betekend dat er veel verschillen in inkomens zijn tussen mensen

Infrastructuur


Als je in een grote stad woont in je bereikbaarheid met het ov goed

De mate waarin je binnen korte tijd en zonder moeite kunt komen waar je wilt

Goede infrastructuur, dat zijn alle voorzieningen die nodig zijn om transport mogelijk te maken

Een autovrije binnenstad is een stuk veiliger voor fietsers en wandelaars. Noem nog een verbetering voor de leefbaarheid wanneer de Berlijnse binnenstad autovrij wordt

Zonder auto kun je goed reizen in de Berlijnse binnenstad

Geef met behulp van de bron een aanwijzing waaruit dit blijkt

Geef een mogelijke oplossing voor forenzen en dagjesmensen zodat ze de stad kunnen bezoeken



3.1 bevolkingssamenstelling en bevolkingsgroei

Aan het einde van de les

  • Je weet hoe de bevolkingssamenstelling en bevolkingsgroei van een land kunnen veranderen

  • Je begrijpt waarom de bevolkingsgroei van Nederland anders is dan die van Duitsland

  • Je kunt een bevolkingsgrafiek en een demografisch transitiemodel lezen


Leeftijdsopbouw en bevolkingsgroei in Nederland


Vergrijzing is de toename van het aandeel ouderen in de bevolking

1. Geboortegolf na de oorlog (babyboom)

2. Stijgende levensverwachting

3. Er worden minder kinderen geboren

Leeftijdsopbouw en bevolkingsgroei in Nederland


Ontgroening is de afname van het aandeel jonge mensen in de bevolking

Er worden minder kinderen geboren


Leeftijdsopbouw en bevolkingsgroei in Duitsland


- Geboortegolf in Duitsland kwam pas in de jaren 60

- Hoog sterftecijfer en ontgroening

- Bevolking groeit door de komst van migranten

Demografisch transitiemodel


Het demografisch transitiemodel is een model dat laat zien hoe geboortecijfers en sterftecijfers veranderen i de loop van tijd

Bij welvaart daalt het geboorte- en sterftecijfer.

Het sterftecijfer daalt eerst daarna volgt het geboortecijfer


transitiemodel




3.2 migratie

Aan het einde van de les

  • Je weet uit welke landen migranten naar Nederland en Duitsland zijn gekomen

  • Je begrijpt wat hun migratiemotieven zijn

  • Je kunt de belangrijke binnenlandse migratiestromen in Nederland en Duitsland op
    een kaart aangeven


Buitenlandse Migratie in Nederland


Er komen meer mensen in Nederland dan er vertrekken

Nederland heeft dus een vestigingsoverschot en een positieve sociale bevolkingsgroei

Buitenlandse Migratie in Nederland


De afgelopen 80 jaar zijn er verschillen migratiegolven geweest in Nederland

  1. 1940: Indonesiërs uit
    voormalige kolonie

  2. 1950: emigratie naar de VS, Canada en Australië, gebrek aan ruimte in NL

  3. 1970: Surinamers uit
    voormalige kolonie

  4. 1960/1970: Arbeiders rond het Middellandse zeegebied

  5. vanaf 2010: Oost Europeanen vooral Polen


Migratie in Nederland


Sinds 1980 is er ook sprake van een nieuwe golf immigranten, vluchtelingen

Deze vluchtelingen komen voornamelijk uit conflictgebied zoals Syrië en Afghanistan

Na een tijdje proberen mensen te integreren, integratie is als migranten cultuurelementen overnemen van het land waar zij wonen

Dit gaat alleen lastig dus zoeken vluchtelingen elkaar op, er is sprake van segregatie, dat is als verschillende bevolkingsgroepen gescheiden in aparte wijken wonen

Migratie in Duitsland


Duitsland is een belangrijk migratie land

Na de hereniging van Oost- en West-Duitsland in 1990 verhuisden veel mensen van het oosten naar het westen.

Het oosten werd een krimpregio

Het westen werd een groeiregio



3.3 Steden worden groter

Aan het einde van de les

  • Weet je hoe de groei van steden plaatsvindt en hoe daardoor agglomeratie
    ontstaat

  • Begrijp je waarom welvaart gevolgen heeft voor de inrichting van een gebied

  • Kun je uitleggen waarom herinrichting van steden de congestie kan verminderen


Urbanisatie en suburbanisatie


In de jaren 50 trokken mensen vanuit het plattenland naar de stad

Urbanisatie

Er was hier veel werk en door de urbanisatie groeide steden enorm

Urbanisatie

Urbanisatie en suburbanisatie


na de jaren 70 trokken mensen vanuit de stad naar het platteland

Suburbanisatie

Er was hier veel ruimte en rust, gezinnen vonden de stad niet meer aantrekkelijk

Suburbanisatie

Urbanisatie en suburbanisatie


Om ruimte te maken werden bedrijven verplaatst naar bedrijventerreinen

Eind jaren 90 trekken weer veel mensen naar de randstad toe

Sinds 2017 vertrekken jonge gezinnen weer door een tekort aan geschikte woningen

Groei van steden


De oudste gebouwen vindt je in de binnenstad

Historische stadskern

- smalle en kronkelige straten

- niks is afgestemd op auto’s

Om dit centrum zijn telkens nieuwe wijken gebouwd, hoe verder hoe nieuwer

Stratenpatroon

Groei van steden


Ook wordt door herinrichting de functie van sommige stadsdelen verandert

Ook verbetert de overheid de mobiliteit

Alle verplaatsingen door mensen en goederen

Het forensisme en congestie neemt af

Forensisme is het op en neer reizen tussen je huis en je werk en congestie is het verstopt raken van de infrastructuur

Agglomeratie en stedelijke zone


Stad en dorp breidden zich steeds meer uit, zo veel zelfs dat ze aan elkaar groeiden

Agglomeratievorming

Soms groeien agglomeraties aan elkaar vast

Een agglomeratie bestaat uit een grote stad met eraan vastgegroeide dorpen

Stedelijke zone zoals de Randstad en het Ruhrgebied



3.4 inrichting van steden

Aan het einde van de les

  • Weet je op welke manier in Nederland de inrichting van een stad tot stand komt

  • Begrijp je wat de begrippen reikwijdte en verzorgingsgebied met elkaar te maken
    hebben

  • Kun je voorbeelden geven van herinrichting in een gebied


Voorzieningen


In grote steden vindt je veel verschillende voorzieningen

Dagelijkse en niet-dagelijkse voorzieningen

De afstand die je wilt afleggen voor een voorziening noem je reikwijdte

Verzorgingsgebied is het gebied waarvoor de stad allerlei voorzieningen aanbied

Inrichting van gebied


De overheid bepaald hoe een stad wordt ingericht

Dit wordt vastgelegd in een bestemmingsplan

Inwoners mogen hun mening geven, meedenken en reageren, dit noem je inspraak

Herinrichting Duitsland


Na de hereniging in 1990 verhuisde veel mensen van Oost naar West Duitsland

Om iets aan de krimp van dit gebied te doen werden er plannen gemaakt om mensen te houden

- Grauwe woonblokken vervangen door
parken

  • Oude fabrieksgebouwen gebruiken voor culturele activiteiten

- Openbaar vervoer en bereikbaarheid
verbeterd

- Nieuwe werkgelegenheid

Welke diagram hoort bij 1980 en welke bij 2020? Leg uit waarom je hiervoor kiest

Voeg hier je vraag toe



4.1 Groei en spreading van de bevolking

Aan het einde van de les

  • Weet je waarom China bevolkingspolitiek gebruikt

  • Begrijp je de gevolgen van de bevolkingspolitiek die China gevoerd heeft

  • Kun je verklaren waarom sommige gebieden in China dichtbevolkt en andere
    dunbevolkt zijn



Bevolkingsomvang


Tussen 1960 en 1970 verbeterde de gezondheidszorg in China

Het sterftecijfer daalde

Geboortecijfer bleef wel hoog dus de bevolking groeide enorm

(snelle natuurlijke bevolkingsgroei)

Er was geen genoeg werk op het platteland en mensen wilde naar de stad, de overheid wilde dit niet

  • Teveel zelfbouwwijken

  • Te weinig voedsel

Bevolkingsomvang


Als maatregel stelde de Chinese overheid in 1979 de eenkindspolitiek in

Echtparen mochten maar 1 kind krijgen

Het liefst een jongen, die zijn over het algemeen sterker dus beter zwaar werk

Meisjes werden afgestaan en er werd abortus gepleegd, er is dus een groot mannenoverschot

Om de bevolkingsgroei af te remmen, ging de overheid aan bevolkingspolitiek doen

Maatregelen nemen die de omvang van de bevolking beïnvloeden

bevolkingssamenstelling


De eenkindpolitiek had succes maar had ook een aantal nadelen

  1. Vergrijzing

(wat slecht is voor de Chinese economie)

2. 4,2,1 probleem

(1 volwassen Chinees moet zorgen

voor 2 ouders en 4 grootouders)

Sinds 2015 mogen ouders weer 2 kinderen krijgen en 2021 3, dit om genoeg werkende mensen te houden zodat de economie kan blijven groeien

Geen succes

Minder Chinezen willen kinderen

  • Levensonderhoud kosten zijn hoog

  • Zijn gewend aan kleine gezinnen

  • Moeilijk combineren met werk

bevolkingsspreiding


De Chinese bevolkingsspreiding is ongelijk

  1. Natuurlijke omstandigheden

  2. De ligging

Natuurlijke opstandigheden

Westen van China: dunbevolkt

Hooggebergte en woestijnen

Oosten van China: dichtbevolkt

Weinig reliëf en een gematigd klimaat


De ligging

Oosten van China heeft een gunstige ligging aan zee en veel rivieren monden hier uit

  • Gunstig voor de handel

  • Goede verbinding met het binnenland en gebieden overzee





4.2 Migratie

Aan het einde van de les

  • Weet je wat een hukou is en wat de gevolgen daarvan zijn voor arbeidsmigranten

  • Begrijp je waarom mensen steeds meer naar steden in het binnenland migreren

  • Kun je de belangrijkste migratiestromen aanwijzen op de kaart


Hukou


Een hukou is een persoonlijk registratie dat aangeeft of je op het platteland of in de stad geboren bent

Je mag alleen gebruik maken van voorzieningen in de plaats waar je bent geboren

De overheid wil hiermee de trek van platteland naar stad controleren

Tegenwoordig versoepelt de overheid dit door de economische groei te bevorderen, is er minder werk wordt het weer strenger

Economische groei


Vanaf 1970 ging China zich richten op de economische groei

Aan de oostkust vestigde zich buitenlandse bedrijven en Chinese fabrieken

Op het platteland was weinig werk dus trokken miljoenen arbeidsmigranten richting het oosten

Mensen met onder andere een hoge opleiding vetrokken, dit noem je braindrain

Door kennisvlucht bleef er minder kennis achter op het platteland

Ook is er veel braindrain naar het buiteland door de beperkte vrijheid in China

Economische groei


Eerst migreerden jonge mensen, later ook ouders van gezinnen

Enorme sociale bevolkingsgroei in de grote steden aan de oostkust

(1 op de 5 is migrant)

Veel welvaartsverschillen tussen oost en west, de overheid probeert dit te verminderen

  • Aanleg infrastructuur om de bereikbaarheid te verbeteren

  • Gratis ov


Steden breiden uit


Door de groei van steden worden hutongs afgebroken en vervangen door flats en fabrieken

Ook komen steeds meer buitenlandse bedrijven naar het midden van China

De lonen zijn hier laag en voor arbeidsmigranten is het fijn want ze hoeven minder ver te reizen



4.3 de gevolgen van de verstedelijking

Aan het einde van de les

  • Weet je welke gevolgen de groei van de steden heeft voor de ruimtelijke kwaliteit

  • Begrijp je waarom de Chinese overheid op een bepaald moment maatregelen ging
    nemen

  • Kun je de problemen bij de groei van steden verbinden met maatregelen


Wonen en werken


Het verschil in welvaart tussen stad en platteland neemt toe

Toch beginnen bedrijven zich rond het platteland te vestigen omdat de lonen daar laag liggen

Nadelen van de groei van Steden


De groei van steden heeft gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit

- Hutongs worden vervangen door torenflats

- Luchtvervuiling door de toename van auto’s en files

- Smog door de uitstoot van co2 in fabrieken

- Watervervuiling door het dumpen van afvalstoffen
in de rivier

maatregelen


China wil verduurzamen, het milieu gaan ze belangrijk vinden

- Groene energie

- Elektrisch rijden wordt gestimuleerd

- Uitbreiding van het ov om zo de congestie te
verminderen

- Hogesnelheidstreinen i.p.v. vliegtuigen



4.4 de groei van Guangzhou en Shanghai

Aan het einde van de les

  • Weet je welke ontwikkelingen Guangzhou en Shanghai hebben doorgemaakt

  • Begrijp je waarom de steden konden uitgroeien tot megasteden

  • Kun je de verschillen tussen beide steden opnoemen


Guangzhou


Guangzhou is een megastad met 15 miljoen inwoners in de monding van de Xi Jiang (parelrivier)

Veel megasteden zijn hier aan elkaar gegroeid, met 70 miljoen inwoners het grootste stedelijke gebied te wereld!

De stad is door de rivier verbonden met het grote Chinese achterland

Guangzhou


De stad is uitgebreid met nieuwe woonwijken voor arbeidsmigranten en bedrijventerreinen

Ook worden er gated communities gebouwd, dat zijn beveiligde wijken met veel voorzieningen

- Oude fabrieken moeten plaats
maken voor hightech industrie

- Veel moderne projecten
mogelijk door eenpartijstelsel

Verdwijnen naar de rand van de stad en naar het binnenland

Shanghai


Shanghai heeft 30 miljoen inwoners en is een belangrijke economische stad, met de zakenwijk Pudong

De stad trekt zich uit over de Chang Jiang Delta

- Gunstige ligging (aan zee en monding
Chang Jiang)

- Internationaal georiënteerd door
handel met het westen

- Hoogopgeleide bevolking

- Goede bereikbaarheid door grote
containerhaven



4.5 de gevolgen van de groei van Guangzhou en Shanghai

Aan het einde van de les

  • Weet je welke problemen Guangzhou en Shanghai hebben

  • Begrijp je dat het oplossen van die problemen eenvoudig is

  • Kun je een aantal maatregelen opnoemen die de steden nemen om de ruimtelijke
    kwaliteit te verbeteren


Guangzhou


Door de groeiende economie en migrantenstroom veranderde er veel in Guangzhou

- Oude wijken werden afgebroken voor
wegen en woontorens

- Lage sociale cohesie

- Luchtvervuiling en een vervuilde
Xi Jiang (parelrivier)

Maatregelen

  • Hightech in de stad en vervuilende industrie buiten de stad

  • Aandacht voor groen

- Het ov wordt uitgebreid en zoveel
mogelijk elektrisch

Shanghai


Shanghai ervaart dezelfde problemen als Guangzhou

Maatregelen

- Waterwegen schoonmaken en vervuiling beboeten

- Groenvoorzieningen aanleggen

- Behoud en restauratie historische huizen

- Uitbreiding openbaar vervoer en inzet leenfietsen

- Verbod kolencentrales in en rond de stad