Hoofdstuk 7: Emotionele en gedragsproblemen

• Nieuwe lesbewerker
• Pedagogiek
• Secundair onderwijs
• Technisch secundair onderwijs
• Leerjaar 6

Hoofdstuk 7: Emotionele en gedragsproblemen

6 OPBc - Pedagogiek

Mevrouw van Loon

2025-2026

Opdracht

Welke feiten heeft Haytham gepleegd?

Wat is een VOS/POS en MOF (jeugddelict)?

Wat is De Grubbe (Everberg)?

Hoe verklaart Haytham zijn feiten?

Wat vind je van de aanpak van jeugdrechter Dossche?

Inleiding

Emotionele problemen en gedragsproblemen hebben betrekking op problemen in het gedrag. 

Deze problemen vinden hun oorsprong in hoe een persoon omgaat met problemen en de onderliggende emoties die hij daarbij ervaart.

Er is sprake van een gedragsprobleem als het storende gedrag een uiting is van een onderliggend probleem.

Inleiding

Afwijkend emotioneel gedrag bij kleine kinderen:

✓ Het kind kan reageren op problemen thuis.

✓ Er kan sprake zijn van een probleem met het leggen van sociale contacten.

✓ Er kan een intelligentieprobleem zijn.

✓ Er kan een ontwikkelingsstoornis aan de basis liggen

Gedragsproblemen

- externaliserend 

- sterke ongeremdheid 

- naar de buitenwereld gericht

Voorbeelden: agressie, hyperactiviteit, ongehoorzaamheid, impulsiviteit, liegen, stelen, vandalisme en weglopen

Emotionele problemen:

- internaliserend

- sterk geremd karakter 

- op het innerlijke gericht

Voorbeelden: angstig, teruggetrokken gedrag, verlegenheid, depressie, gevoelens van eenzaamheid, bijzondere angsten en huilen

Invloed op de zorgvrager

1. Gevoel van afwijzing

Vaak is hun gedrag gericht tegen anderen, wat zorgt voor reacties uit de omgeving: mensen willen het conflict uit de weg gaan of geven het op om toenadering te zoeken (afwijzing voelen om wie hij is)

Invloed op de zorgvrager

2. Sociaal contact

Moeilijk contact maken of het verstoren van sociale contacten zorgt ervoor dat de persoon met een gedragsprobleem geïsoleerd raakt (dus ook minder kansen om sociale vaardigheden te oefenen)

Invloed op de zorgvrager

3. School

Door de gedragsproblemen heeft het kind moeite om schoolse vaardigheden op te nemen. geen concentratie, vaak uit de les gezet worden, schorsing (komt niet tot leren)

Invloed op het gezin

1. Conflicten

Vaak conflicten wanneer iemand met een gedragsprobleem zijn/haar zin niet krijgt (eisen). Aanhoudende conflicten kunnen ervoor zorgen dat de omgeving eindelijk toegeeft (te vermoeiend om strijd aan te gaan). 

Invloed op het gezin

2. Machteloosheid

Het gedrag roept ergernis op, wat vaak verwijten en straffen uit machteloosheid tot gevolg heeft. De persoon met een gedragsprobleem ziet dit als een afwijzing en zet zich nog meer af of trekt zich nog meer terug in zijn eigen wereldje (vicieuze cirkel).

Hulpmiddelen

1. Zorgverlening

Bijv. oudertherapie, gezinstherapie, cognitieve gedragstherapie

2. Medicatie

Medicatie staat nooit op zichzelf als behandeling, maar gaat vaak samen met therapie.

Orthopedagogisch handelen 

• Patterson

• Visie ontwikkeld om opvoeders meer inzicht te geven in gedragsproblemen

• Beschrijft strategieën en technieken die opvoeders kunnen helpen om escalaties te vermijden

• Monitoring = toezicht houden en interesse tonen

Orthopedagogisch handelen 

Tips bij het omgaan met personen met een gedragsprobleem: 

• Overleg regelmatig met alle partijen en stel een plan van aanpak op 

• Zet in op positieve feedback. Maak gebruik van beloningskaarten, complimenten …

• Zorg voor inspraak, zodat er niet automatisch verzet komt bij een opdracht of taak.

• Bouw de mogelijkheid tot een time-out in. Laat het kind gebruikmaken van een kaartje of pictogram om aan te geven dat hij het even moeilijk krijgt en de klas mag verlaten.

 Organiseer herstelgesprekken. met de leerkracht, klasgenoten, andere kinderen …

 Bij (verbale) agressie: blijf kalm en geef duidelijk aan dat dit gedrag moet stoppen. Benoem ook welk gedrag je liever wilt zien en ga niet in discussie.

 Zorg dat de straf evenredig is met het probleemgedrag dat gesteld werd.

Orthopedagogisch handelen 

Tips bij het omgaan met personen met een gedragsprobleem (vervolg): 

• Organiseer herstelgesprekken. met de leerkracht, klasgenoten, andere kinderen …

• Bij (verbale) agressie: blijf kalm en geef duidelijk aan dat dit gedrag moet stoppen. Benoem ook welk gedrag je liever wilt zien en ga niet in discussie

• Zorg dat de straf evenredig is met het probleemgedrag dat gesteld werd

Opdracht

Zoek op wat een herstelgesprek is (geen ChatGPT of andere genAI)

Simuleer een gesprek met genAI

Vraag om feedback

Schrijf een reflectie

Planning

vr 6/3: geen les (zie 17/3)

wo 11/3: probleemgedrag

vr 13/3: toets emotionele problemen (H7)

Hoofdstuk 7: Emotionele en gedragsproblemen

6 OPBc - Pedagogiek

Mevrouw van Loon

2025-2026