LLN - P4 Middeleeuwen Presenteren en leesclub

De Middeleeuwen


1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 33 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De Middeleeuwen


Uitleg P4: Middeleeuwen - Presenteren en leesclub

Groepssamenwerking

  • Middeleeuwen algemeen -> groepsopdracht mindmap (inleveren wk 16: 13-16 april tijdens laatste les Ne)

  • Keuze uit een middeleeuws verhaal, iedereen in de groep leest hetzelfde gekozen verhaal in week, in de meivakantie lees je het verhaal uit als dit niet tijdens de lessen is gelukt.

  • Met je groep kies en lees je een modern boek uit hetzelfde thema: bestel/reserveer/leen direct!

  • Toetsing wk 23-24: Presentatie en literair gesprek

  • Inleveren: compleet literatuurdossier van heel jaar 4 (wk 22 tijdens laatste les Ne)

Memento mori

Kern HB18: Gedenk te sterven


Theocentrisch wereld- en mensbeeld

Standenmaatschappij: 1. geestelijkheid, 2. adel en 3. boeren

Hoofsheid – begin van westerse beschaving

Middelnederlands – begin van de Nederlandstalige literatuur

Zeer kostbare handschriften, nog geen drukkerijen, 

kopiisten (monnikenwerk)

Orale verhaalcultuur: ridderromans, geestelijke literatuur, dierenepiek, 

toneel, liederen en gedichten


Feodale maatschappij:

  • dienstrelatie van vrije mannen met hun adellijke heer;

  • beloning voor hun dienst: wapenuitrusting & leen (inkomsten);

  • leenman moest trouw en gehoorzaamheid beloven aan de leenheer en de leenheer met raad en daad bijstaan;

  • feodale plicht: leenheer neemt zonen van vazallen in huis en leidt ze op, geeft ze een ridderopleiding + wapenuitrusting. Zonen dienen in het leger tot ze vader opvolgen als vazal.


  • Ridders en adel leefden volgens een eercultuur -> gaat om behoud van eer, voorkomen van schande.

  • eer, roem, lof, drukt de waardering uit van andere ridders;

  • eer door: strijdlust, dapperheid in dienst van een hoger doel.


 De eerste stand, de geestelijken, zij die bidden

  • RK-kerk heeft veel macht en invloed;

  • geestelijkheid -> twee groepen, reguliere en seculiere geestelijkheid.

  • reguliere: monniken en nonnen, leven in kloosters

  • seculiere: -> paus, bisschoppen, pastoors, leven in 'de wereld'.

  • de kerk drukt een stempel op het doen en laten van de mensen

  • ongelovigen zijn ketters

  • triniteitsleer: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest;

  • Wat is erfzonde?

De tweede stand, de adel & ridders: zij die strijden

De derde stand, boeren & horigen: zij die werken

Een 'nieuwe stand' : de burgerij

De burgerij

  • Vanaf de 10e eeuw -> verstedelijking, door handelsverkeer;

  • economische basis van de stad: handel en goederen

  • burgerlijke mentaliteit is anders dan de ridderschap:-> voorwaarde voor handel is vrede, sluiten van compromissen.-> burgerlijke mentaliteit benadrukt: vlijt, leergierigheid, individualiteit, spaarzaamheid, slimheid, nuttigheid, streven naar winst. 

Dit is de grootste groep

  • zij zorgen voor de inkomsten, staan een groot deel of alles af aan de heer van wie ze het land bewerken

  • Wat is een horige?

  • Je werd in een bepaalde stand geboren: een boerenzoon werd zelf ook weer boer. Een zoon van een edelman werd edelman. Er was één stand waar de leden wel vanuit een andere stand kwamen: de geestelijkheid. Waarom is dat? 

Hoofse liefde

Wat weet je al?


Hoofs ≠ onhoofs


Hoofse liefde

  • traditionele rollenpatroon omgedraaid: man moet dienstbaar zijn aan  vrouw ;

  • hoofse liefde is zwaar, maar lonend;

  • man moet beproevingen doorstaan, om als beter mens te zegevieren;

  • hoofse liefde = trouw dienen als 'vazal' (=dienaar) (feodale dienstbaarheid)

  • vanaf de 12e eeuw is die hoofse liefde een belangrijk onderwerp in hoofse romans en liederen;

  • hoofse cultuur is onafhankelijk van de kerkelijke, christelijke cultuur. 

Theocentrisch

  • Het geloof in God speelt een belangrijke rol in de maatschappij.

  • Alleen geestelijken konden lezen en schrijven. 

  • Mensen moesten hard werken, goed leven en veel bidden om in de hemel te kunnen komen.  

Middeleeuwse literatuur

Tot het eind van de 11e eeuw: 

  • Schrijven in Latijn. 

  • Mondelinge overlevering volksverhalen.

  • Zeer kostbare handschriften, nog geen drukkerijen, kopiisten (monnikenwerk)


Teksten


  • Veel middeleeuwse teksten gaan terug op een Franse of Latijnse bron.

  • Een schrijver was vooral vertaler of bewerker van een bestaande tekst

  • Hij streefde niet naar originaliteit, maar stond in een literaire traditie

  • Teksten zijn niet 'zelf bedacht', maar grijpen terug op een brontekst.

  • Middeleeuwse teksten functioneren in een voorleescultuur.

  • Voordracht vond plaats voor een bepaald publiek.

  • Teksten zijn op rijm, omdat ze zo beter kunnen worden onthouden.

  • Een troubadour reisde van dorp naar dorp en zong of droeg de teksten voor.

Literaire genres

Ridderromans: 

- Karelromans (Karel ende Elegast)

- Arthurromans (Ferguut)

- Oosterse romans (Floris ende Blancefloer)

Geestelijke epiek/mystiek (Beatrijs)

Elegie (klaagzang) (Egidiuslied) 

Dierdicht (Van den vos Reynaerde)

Mirakelspel (Mariken van Nieumeghen)

Abele spelen (toneelstuk) (Lanceloet van Denemerken)


Tijdens de (mini-)presentatie geef je uitleg en kenmerken van ieder genre

Middeleeuwen mindmap

Inhoud:

- tekst en afbeeldingen

- algemene informatie en evt. voorbeelden over:

  • verschillende literaire genres

  • het geloof

  • hoofsheid

  • steden-dorpen

  • uitvindingen

  • standenmaatschappij

Zie voorbeelden op Canva