Hoofdstuk 2: een luxer leven

Cultureel-mentale ontwikkelingen in 
Nederland na 1945


1. Hard werken en zuinig leven
1 / 34
volgende
Slide 1: Tekstslide
GeschiedenisMiddelbare schoolmavoLeerjaar 3

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 2 videos.

time-iconLesduur is: 45 min

Onderdelen in deze les

Cultureel-mentale ontwikkelingen in 
Nederland na 1945


1. Hard werken en zuinig leven

Slide 1 - Tekstslide

Inhoud les

De rolverdelingen in het gezin
De verzuiling
Taboes
Welvaart komt naar Nederland

Slide 2 - Tekstslide

Wederopbouw en industrialisatie
  • Wederopbouw: Man werkte buitenshuis, vrouw werkte binnenshuis
  • Kinderen beschermd opgevoed
  • Eerst trouwen, dan kinderen

Slide 3 - Tekstslide

A) Wederopbouw en industrialisatie
  • 1956: explosieve groei economie

  • Stijging van lonen: vakanties, luxe goederen, auto 

Slide 4 - Tekstslide

Bevolkingsgroei
  • Groei van economie: groei van banen, voedsel/goederen en geld.
  • Gevolg: Toename van de bevolking: Babyboom (1946-1949)
  • 250.000 kinderen extra!!
  • Tekort aan huizen! Hoe dit op te vangen?
-Emigratie naar VS, Canada, Australië, Nieuw- Zeeland.
-Bouw goedkope woningen

Slide 5 - Tekstslide

Slide 6 - Tekstslide


Het gezin

  • Het leven van de meeste mensen speelde zich af in het gezin.
  • De rollen waren duidelijk: vader, moeder en (veel) kinderen
  • Vader was de baas, moeder de huisvrouw, kinderen gehoorzaam
  • Echtscheidingen kwamen maar weinig voor (vrouwen hadden vaak geen eigen inkomen)
  • Het leven was zuinig en vrije tijd werd thuis doorgebracht


    Slide 7 - Tekstslide

    Rolverdelingen
    Groot gezin met veel kinderen

    Slide 8 - Tekstslide

    Wat is verzuiling?

    Slide 9 - Open vraag


    Verzuiling

    • De verdeling van de Nederlandse samenleving in 4 groepen (zuilen): protestanten, katholieken, liberalen, socialisten
    • Eigenlijk werd het van je verwacht dat je alleen omging met mensen binnen je eigen zuil
    • Er was veel sociale controle: familie, vrienden en de buurt controleerden of je je wel aan de 'regels' van de zuil hield.

    Slide 10 - Tekstslide

    Verzuiling

    Slide 11 - Tekstslide

    Slide 12 - Video

    Hoe verdween verzuiling langzamerhand denk je?

    Slide 13 - Open vraag


    Seks? Bah!
    • Tot ver in de jaren 60 werd er bijna niet over seksualiteit gesproken
    • Seks was bedoeld om kinderen te krijgen en 'bestond' niet buiten het huwelijk
    • Er was weinig kennis over geboortebeperking
    • Voorbehoedsmiddelen waren bijna niet te koop  
    • Homoseksualiteit was taboe: het 'mocht niet', dus je trouwde maar gewoon met iemand van het andere geslacht.
    De vrouw wordt door een agent aangesproken omdat zij 'te bloot' over straat loopt. Deze foto is uit 1960.

    Slide 14 - Tekstslide

    Jongens en meisjes moesten ook op dansles fatsoenlijk met elkaar omgaan

    Slide 15 - Tekstslide

    Alles moet kunnen...
    Jaren 50: Jongeren beschermd opgevoed binnen zuilen --> Respect en acceptatie van gezag/opvoeding van ouders/kerk/vereniging
    Jaren 60: verandering mentaliteit --> Jongeren accepteren gezag niet meer (andere waarden/normen), toename van welvaartsgroei, cultuurovername uit VS = ontstaan van jongerencultuur.  

    Slide 16 - Tekstslide

    Cultureel-mentale ontwikkelingen in 
    Nederland na 1945


    2. een luxer leven

    Slide 17 - Tekstslide

    Inhoud les
    Welvaart 
    Televisie
    Mobiliteit
    Gastarbeiders

    Slide 18 - Tekstslide

    Wat betekent voor jou
    eigenlijk 'een luxer leven'?

    Slide 19 - Woordweb


    De welvaart stijgt

    • Geleide loonpolitiek wordt losgelaten (eerst deels, daarna volledig in 1963)
    • Er komt een loongolf: een stijging van lonen, soms wel met 10%
    • Uitkeringen zijn gekoppeld aan lonen, dus ook deze stijgen mee.
    • Door de ontdekking gasveld in Slochteren (1959) kunnen de hogere lonen makkelijker worden gefinancierd: het gas wordt aan het buitenland verkocht.
    • Nederland wordt een consumptiemaatschappij


      Slide 20 - Tekstslide


      Met z'n allen voor de buis

      • Televisies bestaan al voor de oorlog, maar pas na de oorlog worden ze betaalbaar en komen ze ook steeds vaker voor in Nederland
      • Met de televisie kunnen mensen zien wat er in andere delen van de wereld gebeuren.
      • Uiteraard mocht je alleen kijken naar de programma's die bij de omroep van je eigen zuil hoorde....(VARA socialistisch en KRO katholiek)

      De eerste televisie-uitzendingen waren in zwartwit. Ook werd er maar een paar uur per dag uitgezonden, en niet zoals nu, 24 per dag.

      Als je de programma's van toen bekijkt zal je vooral merken dat alles veel minder flitsend en snel was. Vermoedelijk zou je het zelfs vreselijk traag vinden!

      In de achtergrond van deze slide zie je het jeugdprogramma Dappere Dodo (1955-1964). Dit was de eerste kinderserie op de Nederlandse televisie en werd uitgezonden door de KRO.

      Slide 21 - Tekstslide

      Wat denk je?
      Keken mensen alleen naar televisie zenders van hun eigen zuil?

      Slide 22 - Open vraag


      Mobiliteit en vrije tijd

      • Door de toenemende welvaart krijgen steeds meer gezinnen in de jaren 50 en 60 een auto
      • Hierdoor neemt de mobiliteit toe
      • Mensen trekken er vaker op uit en kunnen op vakantie gaan.
      • Meestal is dat kamperen in het eigen land, maar ook steeds meer mensen gaan met het vliegtuig op vakantie.


        Slide 23 - Tekstslide

        Wat is bermtoerisme?

        Slide 24 - Open vraag

        Slide 25 - Video

        Een auto, vakantie en een sigaar...
        ...wat een luxe!

        Slide 26 - Tekstslide


        Lege kerken

        • Doordat mensen mobieler werden gingen ze hun vrije tijd anders besteden: op zondag kon je ook andere dingen doen dan naar de kerk gaan.
        • Door de televisie hoorden en zagen mensen ook andere denkbeelden die in de wereld speelden. Ze werden hierdoor ook kritischer op wat bijvoorbeeld de kerk zei.
        • Meer mensen gaan in de stad wonen, waar ze minder naar de kerk gaan.

        Slide 27 - Tekstslide


        Amerikanisering


        • De invloed van Amerika in Europa neemt niet alleen politiek toe: na de oorlog komen ook bedrijven als Coca Cola en Levi Strauss naar Nederland. 
        • Hierdoor nemen ook in het dagelijks leven, zoals bijvoorbeeld in de kleding of de muziek, veel Nederlanders Amerikaanse gebruiken over.
        • Dit heeft amerikanisering.
        De Amerikaanse acteur James Dean wordt vaak genoemd als rolmodel voor de opstandige tiener: vetkuif, spijkerbroek en roken. Niet alleen de Amerikaanse jeugd nam zijn uiterlijk (en gedrag) over. Ook de Nederlandse jongeren, die zijn films in kleur in de bioscoop konden bekijken, vonden hem 'stoer'. De ouders spraken er, uiteraard, schande van! Lang heeft James Dean niet van zijn succes kunnen genieten: op 24-jarige leeftijd kwam hij bij een auto-ongeluk om het leven.

        Slide 28 - Tekstslide


        Gastarbeiders

        • Door de stijgende welvaart is er in Nederland zoveel werk dat mensen uit andere landen worden gehaald om hier te werken. 
        • Deze gastarbeiders (uit Marokko, Turkije, Spanje en Italië) doen hier ongeschoold werk
        • Kennis van de Nederlandse taal of cultuur was niet nodig om het werk te kunnen doen: de mensen waren te gast en zouden weer teruggaan.

        Slide 29 - Tekstslide

        Begrippen uit deze les

        • loongolf
        • consumptiemaatschappij
        • mobiliteit
        • Amerikanisering
        • gastarbeiders







        Slide 30 - Tekstslide

        Maak de opgaven:
        Maak de opdrachten 1, 3, 5 en 8  van hoofdstuk 3 in je boek.
        Afmaken in de les betekent geen huiswerk thuis!

        Slide 31 - Tekstslide

        Opdracht voor morgen
        Ga opzoek naar bronnen voor het project
        • Geboortekaartjes
        • Trouwinformatie
        • Mondelinge bronnen
        • Ingevulde familie bladen
        Op deze manier kan je in de les meer doen en thuis minder.

        Slide 32 - Tekstslide

        Planning 
        • Provo en de jaren zestig 
        • Opdracht 
        • Uitleg familiegeschiedenis

        Slide 33 - Tekstslide

        Slide 34 - Link