Open met kijken: nog geen uitleg geven, maar leerlingen laten benoemen wat ze herkennen aan buizen, richtingen en aansluitingen.
Lesdoel
Waarom en wanneer je een waterleiding afknelt
Hoe je een leiding tijdelijk afdicht
Welke koppelingen er zijn
Welke koppeling geschikt is voor kunststof, koper en staal
Waar je op moet letten bij het maken van een verbinding
Deze slide heeft geen instructies
Vertel wat je weet over afdichten of afknellen van waterleidingen.
Gebruik deze woordwolk als voorkennis-activatie na het lesdoel. Vraag daarna kort door op woorden als afvoer, sifon, PVC, stank, dak, lucht of afschot.
Vroeger
IJzeren leidingen: Hennep & Menie
Schroefdraad werd omwikkeld met wietpluis (hennep) en ingesmeerd met pasta.
Werking: De hennep zet uit zodra er water bij komt, wat zorgt voor een natuurlijke, 100% waterdichte afsluiting.
Loden leidingen: "Vegen" & Smelten
Verbindingen werden handmatig afgedicht door vloeibaar soldeertin met een doek rond de naad te "vegen".
Afdoppen: Het uiteinde van de loden buis werd simpelweg platgeslagen en dichtgesmolten met een brander.
Benadruk het verschil tussen verticaal afvoeren en horizontaal verzamelen.
Hennep
Benadruk het verschil tussen verticaal afvoeren en horizontaal verzamelen.
Loodgiet verbinding
Benadruk het verschil tussen verticaal afvoeren en horizontaal verzamelen.
Vroeger
Houten leidingen: Natuurlijke zwelling
Uitgeholde boomstammen werden conisch in elkaar geschoven.
Werking: Geen lijm of metaal nodig; het hout zoog zich vol water, zwol op en dichte zichzelf zo perfect af.
Gietijzeren hoofdleidingen: Touw & Gegoten lood
Ondergrondse buizen werden in elkaar geschoven (mofverbinding).
Werking: De kier werd eerst dichtgestampt met geteerd touw en daarna volgegoten met vloeibaar lood dat na het stollen werd klem geslagen.
Benadruk het verschil tussen verticaal afvoeren en horizontaal verzamelen.
Romeinse waterleiding
Benadruk het verschil tussen verticaal afvoeren en horizontaal verzamelen.
Tegenwoordig
Kunststof leidingen (Meerlagenbuis / PEX)
Perskoppelingen: Met een speciale elektrische perstang wordt een metalen huls muurvast om de buis geknepen. Dit is de huidige standaard in de bouw (sneller en betrouwbaar).
Steekkoppelingen: De buis wordt simpelweg in de koppeling geduwd en klikt vast met een rubberen ring (O-ring) en grijpring. Ideaal voor doe-het-zelvers.
Leg kort uit dat door deze leiding geen afvalwater stroomt, maar lucht.
Tegenwoordig
Koperen en metalen leidingen
Knelkoppelingen (fittingen): Een messing ring (de 'ton' of 'knelring') wordt met een moer strak om de koperen buis geknepen. Dit sluit de verbinding mechanisch en waterdicht af zonder hitte.
Solderen: De buis en fitting worden verhit met een gasbrander, waarna vloeibaar soldeertin in de naad vloeit. Dit wordt nog steeds gebruikt, vooral op plekken waar weinig ruimte is.
Leg kort uit dat door deze leiding geen afvalwater stroomt, maar lucht.
Tegenwoordig
Schroefdraadverbindingen (messing/gegalvaniseerd)
Teflontape (PTFE): Dunne, witte tape die strak met de draad mee wordt gewikkeld. Het vult de ruimte tussen de schroefdraad op en zorgt voor een gladde, waterdichte afsluiting.
Afdichtingsdraad (bijv. Loctite 55): Een modern alternatief voor hennep. Het is een gecoate nylondraad die om de schroefdraad wordt gewikkeld en waarbij de buis achteraf nog iets teruggedraaid mag worden zonder dat het gaat lekken.
Leg kort uit dat door deze leiding geen afvalwater stroomt, maar lucht.
Knelkoppeling monteren
Nog niet meteen het antwoord geven. Laat leerlingen eerst voorspellen: blijft de sifon vol of niet?
Nu aan de slag!
Ga naar ELOdigitaal.
Lees de drie hoofdstukken.
Maak de bijbehorende vragen.
Bestudeer de theorie.
Maak daarna de D-toets.
De LessonUp was de start. In ELOdigitaal ga je de diepte in.
Sluit af door te benadrukken dat deze les een activerende introductie was en dat de volledige theorie in ELOdigitaal staat.