Deelvraag
Wat zijn de belangrijkste veranderingen in China tussen de economie van
voor 1980 en die van nu?
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
Deelvraag
Wat zijn de belangrijkste veranderingen in China tussen de economie van
voor 1980 en die van nu?
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
. Je kunt verschillen benoemen tussen de economische systemen in een communistisch land en een kapitalistisch land.
Je kunt beschrijven welke kenmerken de Chinese economie voor 1980 had.
Je kunt uitleggen hoe de opendeurpolitiek heeft geleid tot veranderingen in de Chinese economie.
Je kunt beschrijven welke kenmerken de Chinese economie nu heeft.
Je kunt met drie redenen uitleggen waarom de Chinese overheid haast heeft met
het doorvoeren van de economische veranderingen.
Je kunt de schaalniveaus gebruiken bij de economische veranderingen van China.
Je kunt met voorbeelden aantonen dat China economisch tot de wereldtop behoort.
1.2
Leerdoelen
Deze slide heeft geen instructies
1.2
Arm en afgesloten van de wereld
► China tot 1980:
- arm en afgesloten van de wereld
- communistisch land
- verbod van CCP op buitenlandse bedrijven en hun producten.
● Voor 1980 had China een planeconomie: de CCP bepaalde wat en
hoeveel bedrijven moesten maken.
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
Twee economische systemen
Veel particuliere bedrijven
Markteconomie
Vraag en aanbod belangrijk
Meer concurrentie
Meer keuze voor consumenten
Communistisch land
Veel bedrijven van de staat
Planeconomie
Productie centraal bepaald
Minder concurrentie
Minder keuze voor consumenten
Kapitalistisch land
Benadruk dat dit ideaaltypen zijn; in werkelijkheid mengen landen vaak kenmerken van beide systemen.
China vóór 1980
China was een arm en achtergebleven land.
Het land was sterk afgesloten van de rest van de wereld.
Buitenlandse bedrijven en producten waren verboden.
Veel mensen leefden in armoede.
Koppel dit aan de deelvraag: het startpunt in 1980 was heel anders dan het China van nu.
Planeconomie
Alle bedrijven waren in handen van de staat.
De Chinese Communistische Partij bepaalde wat en hoeveel er gemaakt werd.
De economie werkte niet via vrije concurrentie.
Leg kort uit dat prijzen, productie en verdeling centraal werden gestuurd in plaats van door vraag en aanbod.
Weinig contact met het buitenland
China deed weinig mee aan de wereldeconomie.
Buitenlandse investeringen waren niet toegestaan.
Westerse producten en cultuur waren grotendeels afwezig.
Daardoor bleef kennis, handel en economische groei beperkt.
Blijf bij het economische effect: afsluiting betekende minder handel, minder investeringen en minder vernieuwing.
Welk kenmerk past het best bij een planeconomie?
Vrije concurrentie
Staat bepaalt productie
Consument kiest alles
Vraag stuurt prijs
Toetst het kernverschil tussen planeconomie en markteconomie. De afleiders horen juist bij kapitalistische kenmerken.
Maak de samenvatting compleet
China is geen puur communistisch en ook geen puur kapitalistisch land. Daarom noemen we de Chinese economie vaak een gemengde economie met kenmerken van beide systemen.
Laat leerlingen de brugzin uit deze eerste subtopic actief reconstrueren.
Gevolgen van dit systeem
Weinig keuze voor consumenten
Lage productiviteit
Weinig innovatie
Grote armoede onder de bevolking
Productiviteit = hoeveelheid productie per arbeider of per uur. Dat begrip helpt later bij de overstap naar hightech en automatisering.
1.2
Fabriek van de wereld
► In 1980 besloot de CCP om buitenlandse bedrijven toe te staan, maar China
bleef communistisch.
● Speciale economische zone (sez) = gebied waar bedrijven zich vrij mogen
vestigen en weinig belasting betalen.
Eerste sez in Shenzhen (Parelrivierdelta), dicht bij Hongkong (Britse kolonie).
Taakverdeling:
- Shenzhen: eenvoudige producten in elkaar zetten
- Hongkong: opdrachtgever en investeerder
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
Fabriek van de wereld
● Door het succes andere sez’s: eerst in het kustgebied, later ook in het binnenland.
China ontwikkelde zich tot ‘fabriek van de wereld’ waar multinationale
ondernemingen (mno’s) allerlei arbeidsintensieve producten maakten en
die over de hele wereld verkochten.
VB made in China: kleding, schoenen, speelgoed
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
Innovator van de wereld
► Tegenwoordig: grotere dienstensector en
compleet veranderde maakindustrie.
● Vanaf 1980: veel namaakartikelen
● Nu:
- innovatieland met een eigen
hightechindustrie
- koploper in veel kennisintensieve
producten en diensten
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
Innovator van de wereld
● Grotere binnenlandse afzetmarkt door gestegen lonen.
■ Verplaatsing eenvoudige maakindustrie:
- arbeiders en grond in sez’s oostkust te duur om goedkope producten te maken
- fabrieken naar binnenland of lagelonenlanden
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
Haast met veranderingen
► China wil vaart maken met economische
veranderingen:
- in 2049 wil China het machtigste land ter
wereld zijn
- meer redenen
● Bevolkingskrimp + vergrijzing =
tekort aan arbeiders in de toekomst
Oplossing: arbeidsextensiever werk door
mechanisatie en automatisering
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
Haast met veranderingen
● Hoger opgeleide bevolking stelt hogere eisen aan arbeidsomstandigheden en loon.
Willen niet voor weinig geld saai en fysiek waar fabriekswerk doen.
■ ‘Doe-of-je-werk-hebt’-kantoren door hoge jeugdwerkloosheid.
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
B14 Wisselen van schaalniveau
► Er zijn verschillende schaalniveaus:
lokaal schaalniveau: een (deel van een) stad of dorp
regionaal schaalniveau: een landsdeel, provincie of streek
nationaal schaalniveau: een land
continentaal schaalniveau: meer dan één land, een werelddeel
mondiaal schaalniveau: de wereld
(fluviaal schaalniveau: stroomgebied van een rivier)
Deze slide heeft geen instructies
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
B14 Wisselen van schaalniveau
● Door inzoomen en uitzoomen kun je van schaalniveau
veranderen.
Inzoomen: je bekijkt een steeds kleiner gebied.
Uitzoomen: je bekijkt een steeds groter gebied.
Deze slide heeft geen instructies
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
B198 Arbeidsintensief en kapitaalintensief
► Bedrijven maken op verschillende manieren gebruik van arbeid en kapitaal.
● Arbeidsintensief: veel arbeid nodig, zoals in de kledingindustrie.
Arbeidsextensief: weinig arbeid nodig, zoals op een groot akkerbouwbedrijf.
● Kapitaalintensief: dure productiemiddelen (kapitaalgoederen) nodig, zoals installaties,
machines, gebouwen.
Gebruikt door kapitaalintensieve bedrijven:
■ Mechanisatie: vervangen van spierkracht van dier en mens door machines.
■ Automatisering: vervangen van denkwerk door computers en computerprogramma’s.
Deze slide heeft geen instructies
1.2
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
B250 Economische systemen
► Twee economische systemen:
● Kapitalistisch land:
- productie geleid door particuliere ondernemers
- ondernemer bepaalt zelf wat en hoeveel
- productie waar een markt voor is
- vrijemarkteconomie
● Communistisch land:
- communistische partij alle macht
- geen vrije ondernemers, bedrijven eigendom staat
- staat bepaalt wat en hoeveel in productieplannen
- planeconomie
■ Vaak een mix van beide systemen.
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
B258 Multinationale ondernemingen
► Multinationale onderneming (mno) / multinational:
bedrijven met vestigingen in meerdere landen.
● Productie goederen (auto’s, fastfood) en (zakelijke)
dienstverlening (banken, hotelketens).
● Wereldwijd veel invloed door veel kennis en geld.
Omzet Apple hoger dan bnp twee derde alle landen
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies
1.2
B258 Multinationale ondernemingen
● Opknippen productieketen door voor ieder onderdeel gunstigste plek te zoeken.
goedkoopste arbeid = producten maken, laagste belasting = zakelijke afdeling
● Mno’s doen veel buitenlandse investeringen (fabrieken, kantoren, infrastructuur).
China: van kopiëren naar innoveren
Deze slide heeft geen instructies