Kies Vervolg - Thema 2 - Les 3

• newEditor

Wat is duurzaamheid?

Deze les sluit aan bij het thema uit Kies Vervolg, Deviant. Open vanuit herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven: lampen uitdoen, korter douchen, fietsen, zonnepanelen.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat duurzaamheid is, hoe je energie kunt besparen en welke duurzame energiebronnen er zijn.

Welke duurzame keuze zie jij vaak om je heen?

Gebruik de uitkomsten als voorkennis: denk aan lampen uitdoen, fietsen, hergebruiken, zonnepanelen, korter douchen.

Duurzaam: wat betekent dat?

• Duurzaam betekent: verstandig omgaan met mensen, spullen en natuur

• Je gebruikt wat je nodig hebt, zonder onnodig te verspillen

• Je houdt rekening met nu én met later

• Het gaat om keuzes die lang goed blijven

Leg de nadruk op de kern: duurzaamheid gaat niet alleen over milieu, maar vooral over verantwoord omgaan met wat we hebben.

Waarom is duurzaamheid belangrijk?

• Grondstoffen en energie zijn niet onbeperkt

• Te veel verspilling zorgt voor schade aan natuur en leefomgeving

• Slim omgaan met energie helpt om vervuiling te verminderen

• Duurzame keuzes helpen ook toekomstige generaties

Verbind dit aan burgerschap: keuzes van mensen hebben gevolgen voor anderen, nu en later.

Duurzaam gedrag in het dagelijks leven

• Licht uit als je weggaat

• Water niet onnodig laten lopen

• Spullen hergebruiken of repareren

• Fietsen of lopen als dat kan

Koppel de voorbeelden aan concrete situaties van leerlingen thuis, op school en onderweg.

Duurzaamheid is een keuze

Duurzaamheid begint vaak met kleine keuzes. Eén keuze lijkt misschien klein, maar veel kleine keuzes samen maken een groot verschil voor energieverbruik, afval en het milieu.

Dit is de samenvattende kern van het eerste themawoord. Houd het praktisch en positief.

Wat past het best bij duurzaam handelen?

A

Alles snel vervangen

B

Bewust en zuinig kiezen

C

Meer energie gebruiken

D

Alleen aan nu denken

Toetst de kern van slides 2-5: duurzaamheid gaat om verstandig omgaan met spullen, natuur en de toekomst.

Maak de tekst compleet

Een duurzame keuze is een keuze die lang goed blijft. Je probeert niet te verspillen en je houdt rekening met nu én later. Ook kleine keuzes in het dagelijks leven kunnen samen een groot verschil maken.

duurzame

verspillen

dagelijks leven

tijdelijk

weggooien

vrije tijd

onnodig

toekomst

De woorden sluiten aan bij de uitleg over betekenis, dagelijks gedrag en kleine keuzes.

Welke duurzame keuze maak jij zelf weleens?

Bespreek antwoorden zoals: licht uitdoen, water niet laten lopen, repareren, fietsen/lopen. Laat leerlingen hun keuze kort toelichten.

Wat is energie besparen?

• Energie besparen betekent: minder energie gebruiken

• Je gebruikt alleen wat echt nodig is

• Dat kan thuis, op school en onderweg

• Minder gebruik betekent vaak ook minder kosten

Maak duidelijk dat besparen niet hetzelfde is als 'niks meer mogen'. Het gaat om slim en bewust gebruik.

Hoe kun je energie besparen?

• Lampen uitdoen in lege ruimtes

• Korter douchen

• Apparaten helemaal uitzetten in plaats van op stand-by

• Verwarming niet hoger zetten dan nodig

• Deur en ramen sluiten als de verwarming aan staat

Slimme keuzes besparen energie

• Ledlampen gebruiken minder stroom

• Goede isolatie houdt warmte beter vast

• Een fiets of het ov kan brandstof besparen

• Opladers uit het stopcontact halen helpt ook

Noem bij isolatie eventueel ramen, dak en muren als voorbeelden, zonder technisch te worden.

Wat levert energie besparen op?

Minder energie gebruiken heeft meerdere voordelen: je verspilt minder, de energierekening kan lager worden en er is vaak minder uitstoot van schadelijke stoffen. Zo help je jezelf én de omgeving.

Benadruk het verband tussen persoonlijk belang en maatschappelijk belang: goed voor je portemonnee en voor de samenleving.

Welke actie bespaart energie het meest direct?

A

Lampen aan laten

B

Stand-by gebruiken

C

Korter douchen

D

Ramen open zetten

Sluit aan bij slides 6-9. Distractors komen uit veelgemaakte, onhandige keuzes rond energiegebruik.

Vul de juiste woorden in

Energie besparen betekent dat je minder gebruikt dan nodig is. Je kunt thuis of op school bijvoorbeeld lampen uitdoen en apparaten niet op stand-by laten staan. Dat helpt vaak ook om de energierekening lager te maken.

besparen

lampen

stand-by

energierekening

opwekken

kranen

zonne-energie

verwarming

afvalbak

Controleert kernwoorden uit de uitleg over energie besparen en het voordeel ervan.

Welke energiebesparende gewoonte vind jij het makkelijkst?

1

Licht uitdoen

2

Korter douchen

3

Apparaten uit

4

Ramen sluiten

Wat zijn duurzame energiebronnen?

• Dit zijn bronnen die steeds opnieuw beschikbaar zijn

• Ze raken niet snel op

• Ze zijn een alternatief voor energie uit fossiele brandstoffen

• Voorbeelden zijn zon, wind en water

Gebruik consequent de term 'duurzame energiebronnen' en noem fossiele brandstoffen alleen als contrast.

Voorbeelden van duurzame energie

Zonnepanelen maken stroom

Windmolens wekken elektriciteit op

Waterkrachtcentrales gebruiken stroming of hoogteverschil

Zonne-energie - energie van de zon

Windenergie - energie door bewegende lucht

Waterkracht - energie van stromend water

Bronnen

Gebruik

Houd de uitleg eenvoudig. Het doel is herkennen en begrijpen, niet technisch doorrekenen.

Waarom kiezen voor duurzame energie?

• De bron raakt minder snel op

• Er is vaak minder vervuiling

• Het helpt om minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen

• Het past bij een duurzamere samenleving

Koppel deze slide aan het grotere burgerschapsperspectief: samen keuzes maken voor de toekomst.

Besparen én duurzaam opwekken

Duurzaamheid draait om twee kanten: minder energie gebruiken en energie slimmer opwekken. Alleen duurzame energie gebruiken is niet genoeg als we tegelijk veel blijven verspillen.

Dit is de inhoudelijke landing van de les: gedrag en energiebron horen bij elkaar.

Welke bron is een duurzame energiebron?

A

Aardolie

B

Steenkool

C

Wind

D

Benzine

Toetst herkenning van duurzame energiebronnen tegenover fossiele brandstoffen.

Maak de uitleg af

Duurzame energiebronnen zijn bronnen die steeds opnieuw beschikbaar zijn, zoals zon, wind en water. Duurzaamheid gaat niet alleen over slim besparen, maar ook over energie duurzaam opwekken.

zon

water

besparen

opwekken

gas

hout

verspillen

vervangen

aardolie

Verbindt slides 10-13: voorbeelden van bronnen én de eindgedachte dat besparen en opwekken samen horen.

Waarom zijn besparen én opwekken allebei belangrijk?

Bespreek dat beide nodig zijn: minder verspillen én slimmer opwekken. Laat leerlingen verwijzen naar voorbeelden uit de les.

Wat heb jij vandaag geleerd over duurzaamheid?

Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld betekenis van duurzaamheid, manieren om energie te besparen of voorbeelden van duurzame energiebronnen.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Mogelijke antwoorden: voorbeelden, plaatjes, herkenbare situaties, begrippen of vergelijking tussen besparen en opwekken.

Welk deel vond jij nog lastig?

Gebruik dit als afsluitende reflectie en om te zien wat eventueel nog herhaald moet worden.

Begrippen

duurzaamheid - verstandig omgaan met mens, natuur en spullen, nu en in de toekomst

duurzaam - een keuze of oplossing die lang meegaat en weinig verspilt

energie besparen - minder energie gebruiken door bewuste keuzes

duurzame energiebronnen - energiebronnen die opnieuw beschikbaar zijn en minder snel opraken

zonne-energie - energie die afkomstig is van de zon

windenergie - energie die wordt opgewekt door wind

waterkracht - energie uit stromend of vallend water