Docententraining lessen Planet Error

1 / 51
volgende
Slide 1: Slide
newEditorKunstMiddelbare schoolBeroepsopleidingvmbo, mavo, havo, vwoLeerjaar 1

In deze les zitten 51 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Deze slide heeft geen instructies

  • Weten wat klimaatonrecht en klimaatrechtvaardigheid inhoudt

  • Weten welke lessen er aangeboden worden binnen Planet Error

  • Oefenen met de praktische opdrachten en leren omgaan met de benodigde techniek 

  • Weten hoe je de lessen zelf kunt voorbereiden en geven

DOEL TRAINING

Deze slide heeft geen instructies

  • De klimaatcrisis is een feit, geen mening of politieke keuze

  • Je hoeft geen expert te zijn: je onderzoekt dit samen met
    de leerlingen

  • Klassieke benaderingen roepen vaak weerstand op; wij starten bij onrecht

  • Begrip van alle natuurkunde is niet nodig; verontwaardiging over ongelijkheid wel

DISCLAIMER

Deze slide heeft geen instructies

PLANNING

  • Klimaatrechtvaardigheid & klimaatonrecht

  • Voorbeelden klimaatonrecht

  • Overzicht lessen

  • Handleidingen & hand-outs

  • Technische opdrachten

  • Lesplan maken

  • Vragen & opmerkingen


Deze slide heeft geen instructies

KLIMAATRECHTVAARDIGHEID

“Klimaatrechtvaardigheid streeft ernaar om eerlijkheid te garanderen bij het voorkomen en aanpakken van de gevolgen van klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit en ecologische ontwrichting. Dit moet gebeuren via een inclusief proces dat op gelijke wijze rekening houdt met de belangen, behoeften, risico's, mogelijkheden, kansen en kwetsbaarheden van iedereen en alles (mens en niet-mens). Nu en in de toekomst.”


Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN)

Korter/ simpeler gezegd:
Klimaatrechtvaardigheid zorgt ervoor dat de aanpak van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en natuurschade eerlijk verloopt. Daarbij tellen de belangen van álle betrokkenen even zwaar mee, mens én natuur, nu én in de toekomst.

KLIMAATONRECHT

De mensen die het minst aan klimaatverandering bijdragen, 
worden het meest geraakt door de gevolgen ervan.

Deze slide heeft geen instructies

KLIMAATRECHTVAARDIGHEID & KLIMAATONRECHT

Bron: https://www.rescue.org/eu/watchlist

De genoemde landen komen uit de IRC Emergency Watchlist, die kijkt naar waar humanitaire crises het meest waarschijnlijk zijn. Klimaatverandering speelt daarin een belangrijke rol, maar meestal niet op zichzelf: het maakt bestaande problemen zoals conflict, armoede en zwakke voorzieningen groter en moeilijker op te lossen. Tegelijk stoten deze landen zelf relatief weinig broeikasgassen uit, terwijl zij juist zwaar worden getroffen door de gevolgen van klimaatverandering.

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

Oorzaak (uitstoot)

  • Fossiele brandstoffen = grootste oorzaak

  • Olieproductie → CO₂ en methaan


Ongelijkheid (oorzaak vs gevolgen)

  • Productie uit economische noodzaak

  • Lage bijdrage aan totale uitstoot

  • Onevenredig zwaar getroffen door gevolgen

Fossiele brandstoffen zijn de grootste oorzaak van klimaatverandering Olieproductie (zoals in Nigeria) zorgt direct voor uitstoot (CO₂ + methaan) Sommige landen produceren fossiele brandstoffen uit economische noodzaak Maar dragen relatief weinig bij aan de totale uitstoot Terwijl zij vaak wél zwaar worden getroffen door de gevolgen Klimaatverandering = versterker van bestaande ongelijkheid

Een casus die de principes van klimaatonrecht goed zichtbaar maakt, is de winning van kobalt. Voor de verduurzaming in het Westen wordt sterk ingezet op elektrisch rijden, iets wat veel positieve aandacht krijgt. Voor de kobalt die nodig is om deze accu’s te produceren, wordt de prijs echter grotendeels elders betaald: door mens en natuur in de gebieden waar de grondstof wordt gewonnen.

Onderzoek van Nottingham Rights Lab (2025) naar arbeids- en leefomstandigheden in de Congolese kobaltmijnbouw


- 36,8% dwangarbeid
- 9,2% kinderarbeid
- 6,5% schuldslavernij
- 4,4% mensenhandel / trafficking



DE PRIJS VAN KOBALT

Link naar volledig onderzoek:

https://www.nottingham.ac.uk/research/beacons-of-excellence/rights-lab/resources/reports-and-briefings/2025/august/blood-batteries.pdf


Er zijn 1.431 mijnwerkers geïnterviewd. 

  • Congo stoot weinig uit

  • Het Westen verduurzaamt met Congolees kobalt

  • Congo betaalt de menselijke en ecologische prijs

KLIMAATONRECHT CONGO

Deze slide heeft geen instructies

Een vergelijkbaar patroon is ook binnen Nederland zichtbaar. Klimaatonrecht speelt zich niet alleen af tussen landen, maar ook dicht bij huis.

KLIMAATONRECHT BINNEN

NEDERLAND

  • Lagere inkomens: gemiddeld minder uitstoot (minder vliegen, kleiner wonen)

  • Hogere inkomens: meer toegang tot verduurzaming en subsidies

  • Lagere inkomens: minder invloed, minder klimaatbestendig

Deze slide heeft geen instructies

Mensen die relatief weinig bijdragen aan klimaatverandering, worden het zwaarst geraakt door de gevolgen. Tegelijkertijd hebben zij weinig middelen om zich daartegen te beschermen. Dat is klimaatonrecht.
Klimaatrechtvaardigheid betekent daarom dat de overstap naar hernieuwbare energie, groene technologie en het aanpassen aan extreem weer, voor iedereen toegankelijk moet zijn.

KLIMAATRECHTVAARDIGHEID

& KLIMAATONRECHT

Deze slide heeft geen instructies

IS HET EEN KLIMAATPROBLEEM OF IS HET KLIMAATONRECHT?


DOE DE QUIZ!

Deze slide heeft geen instructies

Lagere inkomens wonen vaker

in slecht geïsoleerde huurwoningen en kunnen zelf niet verduurzamen.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

De zeespiegel stijgt waardoor laaggelegen kustgebieden onder water dreigen te lopen.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

In armere stadswijken is vaak

minder groen en daardoor

meer hittestress.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Koraalriffen verbleken

door warmer zeewater.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Goedkopere, lager gelegen

wijken hebben een grotere kans

op wateroverlast.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Energiearmoede treft vooral

huurders en mensen met

lage inkomens.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Van energiearmoede is sprake als 

- een huishouden een laag inkomen heeft, in combinatie met hoge kosten voor gas en elektriciteit 

- of een woning van lage energetische kwaliteit.

Een woning heeft een lage energetische kwaliteit als:


de woning slecht te verwarmen is, bijvoorbeeld door slechte isolatie;

en/of er geen mogelijkheden zijn om zelf energie op te wekken, bijvoorbeeld met zonnepanelen.

Door langere droogteperiodes ontstaan er vaker en grotere natuurbranden.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Lagere inkomens stoten gemiddeld minder CO₂ uit, maar dragen wel de lasten van het klimaatbeleid.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Mensen met lagere inkomens

wonen vaker langs drukke

wegen en hebben meer last

van luchtvervuiling.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

In achterstandswijken is de ziektelast door fijnstof en stikstof hoger.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Hogere inkomens hebben

meer toegang tot subsidies

voor zonnepanelen

of een warmtepomp.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Tijdens hittegolven hebben

mensen met lagere inkomens

minder toegang tot koelte,

airco of een tuin.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Gletsjers in de Alpen smelten

in een steeds hoger tempo.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Boeren en omwonenden

in veenweidegebieden

kampen met bodemdaling

en gezondheidsrisico's.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

Werknemers in vervuilende

sectoren zoals kolencentrales

lopen risico op baanverlies zonder goede begeleiding.

A

Klimaatprobleem

B

Klimaatonrecht

Deze slide heeft geen instructies

LESSEN PLANET ERROR

Wat is klimaatactivisme?

De buurt is heet

Elektrische waggie

De klimaatmarkt

Wat is waar?

Ecoexplainers

Er is geen vaste volgorde aangebracht in deze lessen. Het is ook niet de bedoeling dat het volledige pakket per se in zijn geheel wordt aangeboden. De lessen zijn los van elkaar te gebruiken en bewust toegankelijk opgezet. Welke lessen ook gekozen worden: ze draaien allemaal om hetzelfde centrale thema.

DE BUURT IS HEET

2 lessen / lesuren

  • Klimaatgevolgen Nederland

  • Klimaatbestendigheid in de wijk

  • Activistische klimaatposter

  • Canva

Deze les zoomt in op klimaatrechtvaardigheid in Nederland. Leerlingen onderzoeken welke gevolgen klimaatverandering hier heeft en waarom sommige wijken kwetsbaarder zijn dan andere. De leerlingen proberen zelf aandacht te vragen voor deze verschillen met het ontwerpen van een eigen klimaatposter in Canva.

ELEKTRISCHE WAGGIE

3 lessen / lesuren

  • Problemen rondom het winnen van kobalt

  • Opdracht klimaatscore

  • Video maken waarmee zij kritiek
    hebben op kobaltwinning

  • CapCut

Deze les richt zich op de schaduwzijde van de energietransitie. Leerlingen onderzoeken de problemen rondom de winning van kobalt en beoordelen hun eigen situatie aan de hand van een klimaatrechtvaardigheidsscore. Ze maken een korte video waarin zij kritiek uiten op de kobaltwinning. Voor de montage wordt gebruikgemaakt van CapCut.

WAT IS KLIMAATACTIVISME?

2 lessen / lesuren

  • Activisme en voorbeelden van activisme

  • Opdracht interviewen

  • Activistische poster

  • Canva

Deze les draait niet uitsluitend om klimaatactivisme, maar om activisme in bredere zin. Het onderliggende mechanisme verschilt namelijk nauwelijks: activisme draait in essentie om het eisen van verandering vanuit het idee dat iets beter, eerlijker of rechtvaardiger kan.

Het doel van de les is ook niet om leerlingen activistisch te maken of hen een specifieke overtuiging mee te geven. De nadruk ligt op leren activeren: hoe breng je een boodschap over, hoe probeer je anderen te overtuigen en hoe zet je mensen in beweging? Leerlingen hoeven het dus niet eens te zijn met de activisten die aan bod komen, maar oefenen wel met de vaardigheden en strategieën die daarbij komen kijken.

WAT IS WAAR?

1 les / lesuur

  • Gevolgen van de klimaatcrisis

  • Nepberichten over het klimaat

  • Opdracht brief schrijven

Deze les gaat over informatie en misinformatie rondom klimaatverandering. Leerlingen onderzoeken de gevolgen van de klimaatcrisis, leren waar nepberichten over het klimaat vandaan komen en schrijven vervolgens een brief waarin zij hun eigen standpunt of boodschap onder woorden brengen.

ECOEXPLAINERS

4 lessen / lesuren

  • Klimaatcrisis

  • Klimaatrechtvaardigheid

  • Klimaatwoordenpuzzel

  • Stop motion / infographic / interview


Deze les vormt een introductie op de klimaatcrisis en het idee van klimaatrechtvaardigheid. Leerlingen maken kennis met de belangrijkste begrippen via een klimaatwoordenpuzzel en verwerken hun inzichten vervolgens in een creatieve eindopdracht, zoals een stopmotionfilm, infographic of interview.

DE KLIMAATMARKT

1 les / lesuur

  • Klimaatadaptatie en verduurzaming zijn privileges

  • Spel ‘De Klimaatmarkt’

  • Nagesprek klimaatrechtvaardigheid



Deze les laat zien dat niet iedereen dezelfde mogelijkheden heeft om zich aan te passen aan klimaatverandering of te verduurzamen. Via het spel De Klimaatmarkt ervaren leerlingen hoe ongelijk kansen en middelen verdeeld kunnen zijn. In het nagesprek wordt deze ervaring gekoppeld aan het begrip klimaatrechtvaardigheid.

HANDLEIDINGEN & HAND-OUTS

  • Elke les korte handleiding

  • Voorbereiding

  • Benodigdheden

  • Hand-outs

  • Zelf printen en/of media voorbereiden

  • Ook inzetbaar zonder media

Laat het gebruik van media vooral geen drempel vormen. Er is geprobeerd de lessen zo toegankelijk mogelijk te maken, met duidelijke handouts, tutorials en behapbare opdrachten die stap voor stap opgebouwd zijn. Technische voorkennis is daarbij niet het uitgangspunt.

Tegelijkertijd is het geen vast format dat koste wat kost gevolgd moet worden. Als er bij docent of leerlingen weinig tijd, affiniteit of ruimte is voor het praktische mediagedeelte, kan de les zonder probleem naar eigen inzicht aangepast worden. De inhoud en het onderliggende doel van de les blijven daarbij leidend, niet de exacte werkvorm.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

TECHNISCHE OPDRACHTEN

  • Werk alleen, in een duo of in een groepje van 3

  • Kies een woord

  • Aan de slag!

  • Test je technische vaardigheden 
    én of de hand-outs duidelijk genoeg zijn

  • Ik loop rond voor vragen en begeleiding

Docenten kunnen juist het beste beginnen met de opdracht die hen het lastigst lijkt. Dat helpt om snel gevoel te krijgen bij de materie en geeft meteen inzicht in mogelijke drempels of onduidelijkheden.

De stopmotion-opdracht vraagt veruit de meeste tijd, focus en begeleiding en is daarom vooral geschikt wanneer daar ook echt voldoende ruimte voor is.

PRESENTEREN

Deze slide heeft geen instructies

LES VOORBEREIDEN

  • Werk alleen, in een duo of in een groepje van 3

  • Bestudeer de handleidingen en kies een les uit

  • Bekijk de bijbehorende presentatie(s) op een iPad

  • Bereid je les voor 

  • Schrijf op wat nog onduidelijk is of wat je nog mist

Deze slide heeft geen instructies

TOT SLOT

  • Je hoeft geen klimaatexpert te zijn om met deze lessen aan
    de slag te gaan

  • De lessen vertrekken vanuit herkenbare thema’s als ongelijkheid, macht en rechtvaardigheid

  • Twijfel of weerstand bij leerlingen mag er zijn en kan juist onderdeel van het gesprek worden

  • Iedereen kan hiermee werken: nieuwsgierigheid en gesprek zijn belangrijker dan voorkennis

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies