Mousserende wijnen
Mousserende wijnen
Open met het onderscheid tussen stille wijn en mousserende wijn. De rode draad van de les is: hoe ontstaan de bubbels, en hoe herken je verschillende stijlen en herkomsten?
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe de tweede vergisting werkt en de belangrijkste verschillen tussen Champagne, Cava, Prosecco, Sekt en Crémant herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Champagne
Champagne komt uit de Champagnestreek in het noordoosten van Frankrijk.
Alleen wijn uit deze streek mag de naam Champagne dragen.
Het koele klimaat helpt om druiven met frisse zuren te krijgen.
Die hoge zuren passen goed bij mousserende wijn.
Benadruk dat herkomst hier juridisch beschermd is. Je hoeft niet diep in subgebieden te gaan; de streek als herkomst en het koele klimaat zijn hier voldoende.
Champagne: productie
Basiswijn maken
Bottelen met gist en suiker
Tweede vergisting op fles
Bubbels ontstaan en blijven in de fles
Gistcellen zakken door remuage proces langzaam naar de hals.
Noem dit de traditionele methode. Houd het eenvoudig: de tweede vergisting gebeurt in dezelfde fles die later wordt verkocht.
Tweede vergisting
Bij de tweede vergisting worden aan de stille basiswijn opnieuw gist en suiker toegevoegd. De gist zet de suiker om in alcohol en koolzuurgas. Omdat de fles afgesloten is, kan het koolzuurgas niet ontsnappen. Zo lossen de bubbels op in de wijn. Door het dégorgement toe te passen kunnen de overige gistcellen uit de fles.
Dit is de kernslide van de les. Maak expliciet dat de bubbels dus niet zomaar later worden toegevoegd, maar tijdens vergisting ontstaan.
Champagne herkennen
Herkomst: Champagne, Frankrijk
Productie: tweede vergisting op fles
Stijl: vaak fris, verfijnd en met fijne mousse
Herkenning draait om streek + productiemethode
Je kunt hier benoemen dat leerlingen Champagne vooral moeten koppelen aan beschermde herkomst en flesvergisting.
Deze slide heeft geen instructies
Cava
Cava komt uit Spanje.
Belangrijke druivenrassen zijn Macabeo, Xarel·lo en Parellada.
Cava is een mousserende wijn die vaak met flesvergisting wordt gemaakt.
Daardoor lijkt de productiewijze meer op Champagne dan op Prosecco.
Houd het kort zoals gevraagd, maar noem wel de klassieke druiven. Je kunt erbij zeggen dat veel Cava uit Catalonië komt, zonder daar te diep op in te gaan.
Cava herkennen
Herkomst: Spanje
Druiven: Macabeo, Xarel·lo, Parellada
Meestal: tweede vergisting op fles
Leg het herkenningsverschil met Champagne uit: niet dezelfde streek, wel vaak dezelfde logica van flesvergisting.
Prosecco
Prosecco komt uit Italië.
De belangrijkste druif is Glera.
Prosecco wordt meestal niet met tweede vergisting op fles gemaakt.
De tweede vergisting gebeurt meestal in een tank.
Hier zit het belangrijkste contrast met Champagne en vaak ook Cava: niet op fles maar in tank. Gebruik dit om het begrip tweede vergisting verder te verdiepen.
Prosecco herkennen
Bij Prosecco ontstaat de mousse meestal via tweede vergisting in een druktank. Dat geeft een andere stijl dan flesvergisting. Voor herkenning zijn vooral belangrijk:
herkomst: Italië
druif: Glera of Garganega
methode: meestal tankvergisting
Noem eventueel de term charmat- of tankmethode mondeling, maar zet die niet centraal als die nog niet eerder behandeld is.
Sekt
Sekt komt vooral uit Duitsland en ook uit Oostenrijk.
Een bekende druif voor Sekt is Riesling.
Er zijn ook Sekts van andere druivenrassen.
De stijl kan verschillen door herkomst en productiewijze.
Omdat de opdracht om een korte behandeling vraagt, is Riesling als herkenningsdruif voldoende. Benoem dat Sekt een bredere categorie is dan bijvoorbeeld Champagne.
Sekt herkennen
Herkomst: vooral Duitsland
Druif: vaak Riesling
Productie kan verschillen
Daarom let je bij Sekt extra op etiket en stijl
Leg uit dat Sekt minder één vaste identiteit heeft dan Champagne of Prosecco. Dat maakt het een goede vergelijking in herkenning.
Crémant
Crémant is een mousserende wijn uit Frankrijk, maar niet uit Champagne.
De naam wordt gebruikt in verschillende Franse wijnstreken.
Crémant wordt gemaakt met tweede vergisting op fles.
Daardoor lijkt de productiewijze op die van Champagne.
Benadruk het verschil in naamgebruik: wel Frankrijk en flesvergisting, maar niet de Champagnestreek.
Crémant herkennen
Herkomst: Frankrijk, buiten Champagne
Methode: tweede vergisting op fles
Herkenning: Franse stijl, andere streeknaam
Dit is een goed moment om Champagne en Crémant direct naast elkaar te zetten in je uitleg: zelfde land, andere streek, vergelijkbare methode.
Zoetheid mousserende wijn
Brut Nature (ook: Dosage Zéro / Pas Dosé)
0-3 g suiker per liter
Extreem droog
Extra Brut
0-6 g/l
Zeer droog
Brut
Minder dan 12 g/l
De meest voorkomende stijl van champagne en mousserende wijn
Extra Dry (verwarrend genoeg minder droog dan Brut)
12-17 g/l
Licht fruitig
Dry (of Sec)
17-32 g/l
Halfdroog
Demi-Sec
32-50 g/l
Duidelijk zoet, vaak geschikt bij desserts
Doux
Meer dan 50 g/l
Zeer zoet
Deze slide heeft geen instructies
Verschillen herkennen
De belangrijkste herkenningspunten bij mousserende wijn zijn:
waar de wijn vandaan komt
welke druiven gebruikt worden
waar de tweede vergisting plaatsvindt
Vooral het verschil tussen op fles en in tank is belangrijk.
Laat hier de hoofdstructuur van de les samenkomen. Dit is de samenvattende denksleutel voor herkenning.
Overzicht
Champagne - Frankrijk, Champagne, tweede vergisting op fles
Cava - Spanje, Macabeo/Xarel·lo/Parellada, vaak op fles
Prosecco - Italië, Glera, meestal tweede vergisting in tank
Sekt - vooral Duitsland, vaak Riesling, stijl en methode verschillen
Crémant - Frankrijk buiten Champagne, tweede vergisting op fles
Gebruik deze slide als compacte eindsamenvatting voordat je naar de begrippenlijst gaat.