1.3. Liberalen, conservatieven en confessionelen
Eerste les
1.3. Liberalen, conservatieven en confessionelen
Eerste les
Slide titel
Slide tekst
Willem I, II en III
Wie heeft de macht?
1815-1840 Willem I veel macht
1840-1849 Willem II door grondwet van 1848 minder macht
1849-1890 Willem III volgt zijn vader paar maanden na de
grondswetswijziging op
Koning Willem III
'Mijn vader heeft die belachelijke grondwet van 1848 geslikt.'
Luxemburgse Kwestie
Nederland verkoopt Luxemburg
Frankrijk bang voor machtig Duitse bond.
Naast staatshoofd van Nederland, was Willem III ook staatshoofd van Luxemburg. Hij
verkocht dat land in ruil voor geld aan Frankrijk.
Luxemburg was echter lid van de Duitse bond en dus was Pruisen woedend. Het dreigde met
oorlog.
De koop werd afgeblazen, maar toen was Frankrijk kwaad en dreigde het met oorlog.
Luxemburgse Kwestie
Congres in Londen
Tijdens een conferentie werd besloten dat Luxemburg neutraal zou blijven. Dus niet van Duitsland en niet van Frankrijk.
Napoleon III
Otto von Bismarck
Luxemburgse Kwestie
Gevolgen
Tweede Kamer buitenspel
Parlement wist niet van oorlogsdreiging.
Parlement steunt niet langer de regering.
Willem III laat parlement herverkiezen.
Zelfde regering, nieuw parlement.
Het nieuwe parlement stemt regering weg.
Regering besluit op te stappen
Willem III verliest machtsstrijd met parlement.
Conclusie
Regering kan alleen aanblijven met steun/vertrouwen van de Tweede Kamer
Nederland steeds democratischer
1848 censuskiesrecht, ±12% van de mannen
1887 caoutchouc-artikel, ± 25% van de mannen
1917 algemeen kiesrecht mannen, passief kiesrecht vrouwen
1919 algemeen kiesrecht vrouwen
1919 24 jaar en ouder
1965 21 jaar en ouder
1983 18 jaar en ouder
Caoutchouc-artikel
1887
De 'rubberen regel' komt in de Grondwet, waarbij het kiesrecht wordt gegeven aan volwassen mannen 'die daarvoor geschikt zijn'.
Dat klinkt vaag, en dat was ook de bedoeling: de eisen konden steeds worden verlaagd. Aan deze 'rubberen' flexibiliteit dankt het artikel haar naam.
1.3. Liberalen, conservatieven en confessionelen
Tweede les
Benoem de 2 grote onderwerpen uit de vorige les.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat het uitbreiden van het kiesrecht te maken heeft met het opkomen van nieuwe stromingen.
Beschrijven wie de kleine luyden waren.
De verschillen tussen de liberalen en anti-revolutionaire kunnen benoemen.
De personen (en hun rollen) Kuyper en Schaepman omschrijven.
Opkomst nieuwe politieke stromingen
Deze komen op voor bevolkingsgroepen die achtersteld waren = emancipatie
Confessionelen (christelijk)
- Protestanten --> verzet tegen niet Christelijke ideeen.
- Katholieken --> nog steeds achtergesteld in de praktijk
- Socialisten --> opkomen voor rechten van de arbeiders
Gaan dus opkomen voor bevolkingsgroepen die eerder niet meetelden.
liberalisme
Libertas, Latijn voor vrijheid
Ze willen zoveel mogelijk hun eigen keuzes maken.
Burgers moesten invloed krijgen in het bestuur.
Johan Rudolf Thorbecke
Confessionelen
Katholieken
Protestanten
Katholieken
Protestant was officieel geloof in Nederland
Katholieken achtergesteld
1926: Schaepman: R.K.S.P.
Rooms Katholieke Staatspartij
Limburg, Noord-Brabant
Protestanten
1879: A.R.P: Kuyper
Antirevolutionaire Partij
"kleine luyden" : boeren, arbeiders, kleine winkeliers
kiesrecht voor het mannelijke hoofd van het gezin
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat het uitbreiden van het kiesrecht te maken heeft met het opkomen van nieuwe stromingen.
Beschrijven wie de kleine luyden waren.
De verschillen tussen de liberalen en anti-revolutionaire kunnen benoemen.
De personen (en hun rollen) Kuyper en Schaepman omschrijven.
Voor de volgende les
Heb je geleerd par 1.3 tot en met kleine luyden
Je hebt af van paragraaf 1.3: vraag 1 tot en met 6. (pag. 26 en 27 tekstboek)
1.3. Liberalen, conservatieven en confessionelen
Derde les
HW
Heb je geleerd par 1.3 tot en met kleine luyden
Je hebt af van paragraaf 1.3: vraag 1 tot en met 6. (pag. 26 en 27 tekstboek)
Boek, schrift en pen op tafel.
Leerdoelen
Je kunt de schoolstrijd beschrijven.
1878: nieuwe (liberale) schoolwet
Hogere kwaliteitseisen voor basisscholen
Leerlingen maken op openbare scholen kennis met moderne ideeën.
Bijzondere scholen kregen geen geld om aan de eisen te voldoen. De liberalen hoopten dat daardoor meer ouders hun kind naar de gratis openbare scholen zouden sturen.
Schoolstrijd > onderwijs
De overheid betaalde alleen voor openbaar onderwijs. Liberalen wilden het volk geen godsdienst opleggen -> Daarom wilden zij bijzonder onderwijs geen geld geven.
Schoolstrijd = ruzie over de vraag wie het bijzonder onderwijs moest betalen
Katholieken en protestanten werkten samen tijdens schoolstrijd.
De Pacificatie van 1917
CONFESSIONELEN SOCIALISTEN
Steunen elkaar, gaan samen werken Meerderheid in de kamer
Uitkomst:
-Algemeen kiesrecht voor alle MANNEN
-Passief kiesrecht voor vrouwen
-Subsidie voor elk soort onderwijs
-Districtenstelsel -> evenredige vertegenwoordiging
De schoolstrijd: De priester vraagt waarom de kinderen naar de openbare school gaan. Op deze manier staan ze van god. Moeder geeft aan dat ’god’ hun het geld niet heeft gegeven om naar de bijzondere school te gaan.
De protestanten en de katholieken worden samen de ..... genoemd.
Communisten
Liberalen
Socialisten
Confessionelen
Lezen paragraaf 1.3
Opdracht
Zet de verschillende stromingen uit je boek in 4 hoeken van een blad. (liberalen - protestanten - katholieken - socialisten)
Zet de verschillende partijen/kenmerken erbij.
Klaar? Maak opdracht 7 tot en met 10 van blz 27.
Leerdoelen
Je kunt de schoolstrijd beschrijven.
Af voor de volgende les:
De opdracht uit deze les + opdracht 7 tot en met 10.
Leer paragraaf 1.3.
De patroon: Ik lees daar in de krant dat jullie zoveel jute-vezels in de longen krijgt. Dat moet uit zijn. Denk jullie dat de jute mij op den rug groeit?
Oefening:
Wie van deze mensen is liberaal? Waar kun je dat aan zien?
Noem ten minste 1 beeldkenmerk!