Thema's MK vmboKGT Werk 4 De arbeidsmarkt
4
De arbeidsmarkt
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
4
De arbeidsmarkt
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
• Je kunt het verschil tussen vraag naar en aanbod van
arbeidskrachten uitleggen.
• Je kunt werkgelegenheid, beroepsbevolking en sociale
ongelijkheid uitleggen.
• Je kunt arbeidsverdeling uitleggen en beroepen verdelen in vier
arbeidssectoren.
• Je kunt het verband tussen arbeidsverdeling en
maatschappelijke klassen uitleggen.
• De arbeidsmarkt.
• Arbeidsverdeling.
• Arbeidssectoren.
• Maatschappelijke klasse.
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
De arbeidsmarkt
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
De arbeidsmarkt is de vraag naar arbeidskrachten en het aanbod
van arbeidskrachten.
De vraag naar arbeidskrachten, de werkgelegenheid, gaat over alle
mensen die nodig zijn om het werk in de samenleving uit te voeren.
Het aanbod van arbeidskrachten, ook wel de beroepsbevolking,
zijn alle personen tussen de 15 en 75 jaar die minimaal 12 uur per
week werken of voor werk beschikbaar zijn.
Arbeidsverdeling
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
De arbeidsmarkt bestaat uit duizenden beroepen en bedrijven.
Dit is arbeidsverdeling, het verdelen van het werk over personen,
beroepen, functies, bedrijven en bedrijfstakken.
Zonder arbeidsverdeling zou je alles wat je
nodig hebt om te leven zelf moeten maken:
je eigen huis bouwen, je eigen meubels maken,
enzovoort.
Arbeidssectoren
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
Alle beroepen en bedrijven kun je indelen in vier sectoren:
1 Eerste of primaire sector: de sector die grondstoffen en
voedsel levert.
Voorbeelden: landbouw, veeteelt en visserij.
2 Tweede of secundaire sector: de sector die de grondstoffen tot
producten verwerkt.
Voorbeeld: fabrieken.
Arbeidssectoren
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
3 Derde of tertiaire sector: de sector waar de producten worden
verkocht die in de secundaire sector worden gemaakt.
Ook wel ‘commerciële dienstverlening’ genoemd.
Voorbeelden: winkels, transport, horeca, banken,
reclamebureaus en verzekeringsbedrijven.
4 Vierde of quartaire sector: de sector met dienstverlening die
geen winst maakt.
Voorbeelden: de politie, de brandweer en scholen.
Arbeidssectoren
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
3 Derde of tertiaire sector: de sector waar de producten worden
verkocht die in de secundaire sector worden gemaakt.
Ook wel ‘commerciële dienstverlening’ genoemd.
Voorbeelden: winkels, transport, horeca, banken,
reclamebureaus en verzekeringsbedrijven.
4 Vierde of quartaire sector: de sector met dienstverlening die
geen winst maakt.
Voorbeelden: de politie, de brandweer en scholen.
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
Arbeidssectoren
Kijkvraag: In welke sector werken Sanne en Ilse?
Maatschappelijke klasse
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
Er bestaan grote verschillen tussen beroepen. Verschillen in soort
werk, maar ook verschil in hoe mensen oordelen over het beroep.
Elk beroep heeft een bepaalde status.
Status heeft niets te maken met beter of slechter. Het gaat over hoe
de maatschappij ernaar kijkt. Je kunt ook zeggen: de status
van je beroep bepaalt jouw maatschappelijke positie.
Maatschappelijke klasse
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
Door je maatschappelijke positie behoor je tot een bepaalde
maatschappelijke klasse, een groep mensen met ongeveer dezelfde
maatschappelijke positie binnen een samenleving.
Er bestaat ongelijkheid tussen mensen door hun opleiding en het
beroep dat ze hebben. Dit is sociale ongelijkheid, dat wil zeggen
dat inkomen, kennis en macht niet gelijk over mensen zijn verdeeld.
Hierdoor hebben mensen niet dezelfde kansen op de arbeidsmarkt.
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
Ongelijke kansen
4.1 Wat is de arbeidsmarkt?
• Je kunt het verschil tussen vraag naar en aanbod van
arbeidskrachten uitleggen.
• Je kunt werkgelegenheid, beroepsbevolking en sociale
ongelijkheid uitleggen.
• Je kunt arbeidsverdeling uitleggen en beroepen verdelen in vier
arbeidssectoren.
• Je kunt het verband tussen arbeidsverdeling en
maatschappelijke klassen uitleggen.
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
• Je kunt drie soorten ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
uitleggen en herkennen.
• Je kunt oorzaken en gevolgen van veranderingen op de
arbeidsmarkt verklaren.
• Je kunt een overeenkomst en een verschil tussen flexibel werken
en flexwerken noemen.
wat ga ik maken?
opdr . 6 tot 10.blz. 39
hierna gaan we de begrippenlijst weer invullen.
Veel succes
10
minute
00
second
• Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.
• Verschuiving werkgelegenheid.
• Flexibel werken.
• Automatisering en digitalisering.
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
Er zijn drie belangrijke soorten ontwikkelingen op de arbeidsmarkt:
1 Verschuiving werkgelegenheid.
2 Flexibel werken.
3 Automatisering en digitalisering.
Verschuiving werkgelegenheid
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
De werkgelegenheid stijgt soms, en daalt soms.
Maar de werkgelegenheid verschilt ook per sector.
• In de landbouw en de industrie hebben computers en robots
veel werk overgenomen, waardoor er minder mensen nodig zijn.
• In de dienstensector zijn er juist banen bijgekomen.
Verschuiving werkgelegenheid
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
• In de gezondheidszorg is jarenlang veel bezuinigd. Veel mensen
zijn toen ontslagen.
Nu wordt er in zorg geïnvesteerd en is er
juist een tekort aan verzorgend personeel.
• Veel banen in winkels zijn verdwenen
doordat mensen meer online kopen.
Daardoor is er meer werk bij webwinkels, zoals inpakkers
en chauffeurs.
Flexibel werken
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
Flexibel werken wil zeggen dat je wisselende werktijden hebt en op
wisselende werkplekken werkt.
Veel mensen werken bijvoorbeeld deels thuis. Maar werkgevers
kunnen minder goed in de gaten houden wat hun
werknemers thuis doen.
Voor werknemers betekent thuiswerken dat ze hun tijd zelf kunnen
indelen. Maar er is ook minder contact met collega’s.
opdr. 6-19
blz. 39
10
minute
00
second
Flexibel werken
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
Een vorm van flexibel werken is flexwerken: werken zonder vast
contract.
Er zijn twee soorten flexwerkers.
1 Werknemers die wel verbonden zijn aan een bedrijf, maar die
daar niet in vaste dienst zijn. Het gaat dan meestal om tijdelijk
werk. Oproep- en uitzendkrachten vallen hier ook onder.
To do's
leren: hoofdstuk 1 tot 5.
maak samenvattingen
Leren door schrijven of lezen.
15
minute
00
second
Flexibel werken
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
2 Mensen die zelfstandig werken, werken meestal voor meerdere
opdrachtgevers.
Ze heten zzp’ers; zzp staat voor zelfstandige zonder personeel.
Zij worden tot de flexwerkers gerekend
omdat ze afhankelijk zijn van opdrachten
die ze krijgen.
Slide heading
Slide text
Automatisering en digitalisering
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
Steeds meer werk wordt geautomatiseerd. Dit betekent dat
computers of computergestuurde machines en robots het
mensenwerk overnemen.
• Industriële automatisering.
Bijvoorbeeld het computergestuurd voeren van vee en robots
die complete auto’s in elkaar zetten.
Machines nemen zo zwaar, saai, vuil en ongezond werk over.
Of juist heel ingewikkeld werk, zoals operaties.
Aan de slag!
opdrachten van hoofdstuk 4 afmaken
Niet af? volgende les doorwerken.
Aan het einde van de les bespreken we kort over de voorkennis.
20
minute
00
second
Automatisering en digitalisering
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
• Automatisering in de dienstverlening.
Kantoorsoftware maakt het kantoorwerk sneller en makkelijker.
Chatbots nemen het werk van een klantenservice over.
• Digitale automatisering.
Kennis en data worden op nieuwe manieren verwerkt,
opgeslagen en bruikbaar gemaakt (leerlingvolgsystemen).
Dit levert nieuwe banen op, maar ook problemen met privacy.
4.2 Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
• Je kunt drie soorten ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
uitleggen en herkennen.
• Je kunt oorzaken en gevolgen van veranderingen op de
arbeidsmarkt verklaren.
• Je kunt een overeenkomst en een verschil tussen flexibel werken
en flexwerken noemen.
