Urineweg infecties
Urineweg infecties
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen van deze les
Aan het einde van deze les kun je:
Uitleggen wat een urineweginfectie is
Op welke signalen je moet letten
Waarom urine strippen geen infectie aantoont
Deze slide heeft geen instructies
Over een urineweg infectie
Is de meest voorkomende infectie in verpleeghuizen
Meestal veroorzaakt door de E. Coli of Proteus bacterie
Dit zijn bacteriën die normaal gesproken in de darmen voorkomen, zonder daar problemen te veroorzaken. Als ze echter in de blaas terecht komen, kunnen ze daar een infectie veroorzaken.
De bouw van de urinewegen
De urinewegen bestaan uit nieren, urineleiders, blaas en plasbuis.
Infecties kunnen voorkomen in elk deel.
Bacteriën dringen binnen via de plasbuis en kunnen zich vermenigvuldigen in de blaas. Soms stijgt de infectie op naar de nieren.
Mevrouw de Jong
86 jaar
woont op PG afdeling
Op een ochtend anders dan anders
Wat geagiteerd, vermoeid, minder eetlust
De urine ruikt sterk
Wie zou de urine sticken?
Deze slide heeft geen instructies
Uitslag urine
Nitriet +
Leuko's ++
Wat denk je?
Mw heeft een urineweg infectie
Mw heeft geen urineweg infectie
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Geen antibiotica voor aspecifieke klachten!
Hier zie je een overzicht van allerlei aspecifieke klachten die wel eens in verband worden gebracht met een UWI. Ze zijn onder te verdelen in klachten van de urine, mentale klachten, gastro-intestinale klachten, urogenitale klachten en overige klachten.
Bij deze klachten hoef je dus niet direct aan een UWI te denken. Vaak is er iets anders aan de hand! Antibiotica geven is dan níet de oplossing.
Mevrouw de Jong
We gaan even terug naar de casus van mevrouw de Jong.
In het rood zijn de klachten van mevrouw de Jong aangegeven.
Dit zijn allemaal aspecifieke klachten waarbij je niet direct aan een UWI hoeft te denken.
Het is daarom ook niet nodig om een urinestick te doen.
Wanneer is er een UWI?
Je kunt een UWI niet aantonen met urine onderzoek
Helft van de bewoners heeft bacteriën in de urine zonder hier (relevante) klachten van te hebben
Je hebt dus 50% kans op een positieve urinestick als je bij een willekeurige bewoner de urine stickt
Bij ongeveer de helft van de verpleeghuisbewoners is de urinestick standaard positief.
Dit komt doordat mensen vaak bacteriën in hun urine hebben zonder hier klachten van te hebben.
Als er een urinestick wordt gedaan die positief is, wordt dit vaak als bevestiging gezien voor de aanwezigheid van een UWI.
Als er echter geen klachten zijn die wijzen op een UWI, is dit niet terecht. De klachten worden dan toegewezen aan een UWI terwijl ze helemaal niet door een UWI worden veroorzaakt.
Vaak worden de klachten dan ten onrechte met antibiotica behandeld.
Wanneer moet je wel aan een UWI denken?
Bij 1 of meer van de volgende klachten:
We weten nu wanneer we níet aan een UWI hoeven te denken.
Maar wanneer is er mogelijk wél sprake van een UWI?
Als er sprake is van één of meer urineweg-gerelateerde symptomen, algemene ziekteverschijnselen, pijn in de flanken of pijn in de onderbuik: neem contact op met de arts.
Bij bewoners met een katheter wijzen alleen symptomen uit het vakje ‘algemene infectieverschijnselen’ op een mogelijke UWI.
Oorzaken van aspecifieke klachten
Uitdroging
Slaapproblemen
Bijwerkingen van medicatie
Pijn
Virus
Angst/somberheid
Op deze slide zie je een overzicht van veelvoorkomende oorzaken van aspecifieke klachten.
Als een bewoner aspecifieke klachten heeft, kun je nagaan of er mogelijk sprake is van één of meer van deze dingen.
Mevrouw de Jong
86 jaar
woont op PG afdeling
Op een ochtend anders dan anders
Wat geagiteerd, vermoeid, minder eetlust
De urine ruikt sterk
Wat ga je doen?
We weten inmiddels dat mevrouw de Jong waarschijnlijk geen UWI heeft. Vraag de aanwezigen wat ze voor mevrouw de Jong zouden kunnen doen.
Allereerst is het goed om mogelijke oorzaken voor de aspecifieke klachten na te gaan.
Misschien is mevrouw de Jong vermoeid door slaapproblemen? Ruikt haar urine sterker door uitdroging?
Is haar agitatie te verklaren door pijn? En is de verminderde eetlust een bijwerking van (nieuwe) medicatie?
Stimuleer verder vochtinname (vochtlijsten bijhouden) en doe regelmatig de controles.
Bij afwijkende controles of aanhoudende/toenemende klachten neem je contact op met de arts.
Mevrouw de Jong
Mw. had aspecifieke klachten
De urinestick was positief
Als de klachten van mevrouw de Jong worden toegewezen aan een UWI....
.....krijgt zij onnodig antibiotica
.....wordt de echte oorzaak van haar klachten niet aangepakt
We gaan weer terug naar de casus van mevrouw de Jong.
Als haar aspecifieke klachten door de positieve urinestick worden toegewezen aan een UWI, betekent dit dat zij onnodig antibiotica krijgt, met alle nadelen die daarbij horen. Daarnaast wordt de échte oorzaak van haar klachten niet aangepakt.
Op de volgende slide zie je een overzicht van veelvoorkomende oorzaken van aspecifieke klachten waar je aan kunt denken.
Als zorgverlener speel je een belangrijke rol in het signaleren van een UWI.
Welk van onderstaande acties of vragen zijn belangrijk voor de arts?
Zijn er 1 of meer klachten die mogelijk op een UWI wijzen? Heeft de bewoner een katheter?
Controles doen (temperatuur - pols - bloeddruk)
Alle antwoorden zijn correct
Welke medicijnen gebruikt de bewoner?
Als zorgverlener ben je de ogen en oren van de arts. Je speelt dan ook een belangrijke rol in het signaleren van infecties. Welke informatie is van belang voor de arts, om goed een UWI vast te kunnen stellen?
Twee tips.
Veel bewoners in het verpleeghuis kunnen hun klachten niet of niet goed aangeven, bijvoorbeeld door dementie, afasie of communicatieproblemen.
Bij deze doelgroep kan het lastig zijn om te achterhalen of er sprake is van mogelijke UWI klachten, zoals pijn bij het plassen.
Op basis van onderzoek is een observatie checklist ontwikkeld die kan helpen om mogelijke UWI klachten bij deze doelgroep in kaart te brengen.
Deze checklist is gratis beschikbaar op de website van UNO Amsterdam: https://unoamsterdam.nl/antibiotica/uwi-observatie-checklist-24-uurs-observatielijst/.
Welke keuzes heeft een arts bij vermoeden van UWI?
Arts vraagt je om de urine te sticken. De urine stick kan een UWI niet aantonen maar wel uitsluiten.
Arts vraagt je om urine op te vangen voor een kweek. Zo wordt achterhaald welke bacterie de UWI veroorzaakt en kan er gericht antibiotica gestart worden.
Arts start gelijk met antibiotica.
Hoe gaat het verder als een arts denkt dat er mogelijk sprake is van een UWI?
Mogelijk vraagt de arts je om de urine te sticken. Dit doe hij/zij om na te gaan of de urinestick niet negatief is. In dat geval is de kans namelijk heel klein dat er inderdaad een UWI is.
De arts kan ook besluiten om een kweek in te zetten. Zo wordt achterhaald welke bacterie de UWI veroorzaakt, en welk type antibiotica het meest geschikt is om de UWI te behandelen. Mogelijk wacht de arts de kweekuitslag af voordat hij/zij met antibiotica start, maar het kan ook dat er alvast gestart wordt met een antibioticum. Als uit de uitslag van de kweek dan later blijkt dat het ingezette middel niet geschikt is, kan er later gewijzigd worden naar een ander middel.
Wat kan je als zorgverlener doen als een bewoner antibiotica krijgt?
Maak een episode of zorgplan punt aan zodat er goed gerapporteerd kan worden.
Monitor het ziektebeloop.
Zorg dat antibiotica juist wordt ingenomen (juiste dosering, frequentie en aantal dagen).
Wees alert op bijwerkingen.
Zorg voor voldoende vochtinname.
Wees alert op decubitus.
Als een bewoner antibiotica heeft gekregen, moeten de klachten binnen elke dagen minder worden. Als dat niet zo is, informeer je de arts hierover.
Mevrouw de Vries, 82 jaar
Bekend met vasculaire dementie
Gaat sinds vandaag vaker naar het toilet
Bij toiletgang zie je aan haar gezicht dat ze pijn heeft
Je doet de controles maar hier komen geen afwijkingen uit
Wat doe je?
Nog even aankijken of de klachten verergeren
Contact opnemen met de arts
Je doet niets omdat dit niet nodig is
De juiste aanpak hier is contact opnemen met de arts, want er zijn klachten die wijzen op een mogelijke urineweginfectie (pijn bij het plassen, vaker plassen).
Dat er geen koorts is, wil niet zeggen dat iemand geen infectie heeft.
De infectie kan lokaal zijn en bovendien ontwikkelen ouderen niet altijd koorts als zij een infectie hebben.
De arts vraagt je de urine te sticken, hier komt uit:
Nitriet +
Leuko's ++
De arts schrijft vervolgens antibiotica voor
Waar let je op?
Of de klachten afnemen/veranderen
Of de antibiotica volgens voorschrift worden ingenomen en/of er bijwerkingen optreden
Of mevrouw voldoende drinkt
Alle antwoorden zijn correct
Doordat de urine positief blijkt te zijn voor nitriet en leukocyten, kan een UWI niet uitgesloten worden.
Vanwege de klachten stelt de arts daarom de diagnose UWI en schrijft antibiotica voor.
Wat heb je nieuw geleerd?
Wat zou je nog willen leren?
Vul in
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies