2.3 Onafhankelijke rechtspraak
lesboek bladzijdes 34 t/m 37
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom rechtspraak in een rechtsstaat onafhankelijk en onpartijdig moet zijn
Je kunt uitleggen hoe de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van rechters wordt gegarandeerd
Je kunt de drie rechtsgebieden onderscheiden en het verschil uitleggen tussen burgerlijk recht en bestuursrecht
Je kunt verklaren waarom in een aantal gevallen mediation of een kort geding wordt ingezet
De rechter
De rechter (1)
Onafhankelijk
Niet afhankelijk van regering of parlement
Voor het leven benoemd (70 jaar)
In uitzonderlijke gevallen kunnen zij door de Hoge Raad worden ontslagen
Een rechter kan dus ook niet door politici ontslagen worden als een vonnis hen niet bevalt
Vastgesteld salaris --> niet over onderhandelen
De rechter (2)
Onpartijdig
Politieke meningen of achtergrond mogen geen rol spelen in de uitspraken
De rechter (3)
Wraking
Wanneer je twijfelt aan onpartijdigheid en/of onafhankelijkheid
De rechter (4)
Onafhankelijkheid, onpartijdigheid en wraking
Rechtsbescherming
Stel dat een agent iemand een boete geeft voor het eten van een ijsje op straat, terwijl er in geen enkele wet staat dat dit verboden is. Waarom is dit in een rechtsstaat niet toegestaan?
Omdat dit in strijd is met sociale grondrechten
Omdat rechters in Nederland niet onafhankelijk zijn
Omdat dit in strijd is met het legaliteitsbeginsel
Omdat de uitvoerende macht hier wetten maakt
Stel dat een opsporingsambtenaar iemand een boete geeft voor het eten van een ijsje op straat, terwijl er in geen enkele wet staat dat dit verboden is. Over welk onderdeel van het legaliteitsbeginsel gaat dit?
Strafbaarheid
Strafmaat
Ne bis in idem-regel
Wat is een belangrijk kenmerk van sociale grondrechten?
Ze beschermen burgers tegen directe overheidsbemoeienis
Ze leggen de overheid een zorgplicht op om actief voorzieningen te treffen voor burgers
Je kunt als burger bij de rechter altijd direct afdwingen dat de overheid een huis voor je bouwt
Ze staan niet in de Nederlandse Grondwet vermeld
1: Lees LB par.2.3 blz.34-37
2: Maak het lesformulier met de Casussen.
3: Maak in de digitale methode vraag 1, 2 en 3.
4: Klaar?: Werk de begrippen en leerdoelen van par.2.1, 2.2 en 2.3 uit in je notitieschrift. (Zie lesformulier welke je hiervoor hebt gekregen.)
Rechtsgebieden
1
Strafrecht
Opsporing en berechting van strafbare feiten (2.4 t/m 2.6)
De rechter beoordeelt of iets strafbaar is en of verdachte hiervoor gestraft moet worden
2
Bestuursrecht
Burger vs. overheid
Besluiten van de overheid
Bijvoorbeeld: vergunningen, belastingen, uitkeringen, visum
3
Burgerlijk recht
Ook wel privaatrecht of civiel recht genoemd
Burger vs. burger
Verenigingen/ bedrijven
Rechtszaak in een korte tijd
Kort geding (1)
Burgerlijk recht
Snel regelen, want spoedeisend belang
Bijvoorbeeld: staking voorkomen, publicatie voorkomen, uitbetalen van loon
Kort geding (2)
Rechter doet een voorlopige uitspraak
In een bodemprocedure komt een definitieve uitspraak --> niet vaak gestart
Mediation
Conflict oplossen via een bemiddelaar (mediator)
Opgelost? Dan geen uitspraak van de rechter nodig
Bijvoorbeeld bij een echtscheiding of een arbeidsconflict
Werkblad Juridisch adviesbureau
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom rechtspraak in een rechtsstaat onafhankelijk en onpartijdig moet zijn
Je kunt uitleggen hoe de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van rechters wordt gegarandeerd
Je kunt de drie rechtsgebieden onderscheiden en het verschil uitleggen tussen burgerlijk recht en bestuursrecht
Je kunt verklaren waarom in een aantal gevallen mediation of een kort geding wordt ingezet
Bij welk rechtsgebied horen de volgende situaties?
Erik is het niet eens met de hoogte van zijn studiefinanciering en maakt bezwaar tegen de beslissing van DUO
Strafrecht
Bestuursrecht
Burgerlijk recht
Mark wordt op heterdaad betrapt bij het stelen van een merkjas in de winkel. Hij wordt voor de rechter gedaagd (door de officier van justitie)
Strafrecht
Bestuursrecht
Burgerlijk recht
Een supermarkt eist dat een leverancier alsnog de afgesproken partij frisdrank levert zoals in het contract staat
Strafrecht
Bestuursrecht
Burgerlijk recht
Youssef wil een uitbouw aan zijn huis maken, maar de gemeente weigert de benodigde omgevingsvergunning te verlenen
Strafrecht
Bestuursrecht
Burgerlijk recht
1: Maak par.2.1 en par.2.2 in de digitale methode af.
2: Lees LB par.2.3 blz.34-37
3: Maak in de digitale methode par.2.3 vraag 1 t/m 7.
4: Klaar?: Laat het de docent weten.