19.1 Bouw van pezen en spieren
19.1 Bouw van pezen en spieren
Lesdoel:
Je kunt de bouw en werking van spieren en pezen beschrijven op verschillende organisatieniveaus.
Bindweefsel/ tussencelstof
collageen, elastine, reticuline, hyaluronzuur
collageen, lijmstof
collageen, kalk
nauwelijks
tussencelstof
Fibroblasten - gap junctions
Algemene bouw van
gewrichten
Botten/ Spieren
Pezen (spier=bot)
Banden (bot=bot)
Bouw van pezen
Pezen bestaan voornamelijk uit bindweefsel
Cellen (fibroblasten) omgeven door veel tussencelstof: collageen (gemaakt door de fibroblasten).
Pezen kunnen een klein beetje uitrekken.
Pezen zijn nauwelijks doorbloedt.
Bouw van pezen
Bouw van pezen
Achillespees
De achillespees is de grootste pees in ons lichaam.
Tijdens het (hard)lopen spannen spieren zich samen en ontspannen. Bijvoorbeeld de kuitspier.
De achillespees wordt tijdens het lopen opgerekt en weer verkort.
Achillespees
1 2 3
1. De voet komt op de grond, de achillespees wordt een beetje in elkaar gedrukt (lichaamsgewicht)
Achillespees
1 2 3
2. De kuitspier trekt samen, de achillespees wordt opgerekt
Achillespees
1 2 3
3. Bij de afzet verkort de achillespees en komt energie vrij (veerenergie)
Soorten spieren
Skeletspieren
Gladde spieren
Hartspieren
Bouw skeletspieren
Spiervezel is opgebouwd uit samengesmolten spiercellen. Deze cellen hebben meerdere kernen.
Skeletspieren (dwarsgespreept)
Soorten spieren
Skeletspieren
Gladde spieren
Hartspieren
Gladde spieren
Enkelvoudige, niet vergroeide cellen. Zit rond inwendige organen zoals darmen, blaas, bloedvaten, baarmoeder. Combinatie van kringspieren en lengtespieren (antagonisten).
Kunnen niet bewust worden aangestuurd.
Gladde spieren
Soorten spieren
Skeletspieren
Gladde spieren
Hartspieren
Hartspieren
Dwarsgestreept spierweefsel met vertakkingen. Via Gap-junctions verbonden waardoor gecoördineerde samentrekking kan plaatsvinden.
Kunnen niet bewust worden aangestuurd.
Hartspieren
Gecoördineerd samentrekken
Axonen van neuronen zijn verbonden aan een spiervezels d.m.v. neuromusculaire synapsen.
Als de spier moet samentrekken komt de neurotransmitter acetylcholine vrij in de synaps.
De axon vertakt en loopt naar verschillende spiervezels. Als het neuron depolariseert reageren daar meerdere spiervezels op.
Een groep spiervezels die worden aangestuurd door één neuron wordt een motorische eenheid genoemd.
Kleine lesafsluiter
1. Waardoor worden de eigenschappen van een weefsel bepaald?
2. Via welke eiwit-structuren kunnen buurcellen met elkaar communiceren en stoffen uitwisselen?
3. Uit welke twee eiwitten zijn spieren opgebouwd?
4. Hoe noemen we een groep spiervezels dat wordt aangestuurd door 1 motorneuron?
5. Waarom is het lastiger om te herstellen van een peesblessure dan van een spierblessure?
Doel 19.1
Je beschrijft de bouw van pezen en spieren
Aan de slag met de leerdoelen
Maken 19.1
minute
second