Hoofdstuk 2: Jagers Boeren en farao's
Hoofdstuk 2: Jagers Boeren en farao's
Deze slide heeft geen instructies
2.1 De eerste mensen jagen en verzamelen
les 1
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel 2.1
Je kunt beschrijven hoe de evolutie van de mens verliep.
Je kunt kenmerken beschrijven van de manier van leven van jagers - en verzamelaars.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe is de eerste mens ontstaan?
Scheppingsverhalen
Evolutie
Deze slide heeft geen instructies
Scheppingsverhalen
Hierin wordt verteld hoe God (of goden) de aarde en de mensen zou(den) hebben geschapen.
Voorbeeld:
Genesis (Bijbel); God schept de wereld en mens in 7 dagen.
Vraag: wie waren volgens de Bijbel de eerste twee mensen?
Deze slide heeft geen instructies
Evolutie
Wetenschappers in de 19e eeuw kwamen tot een andere conclusie: evolutie (= een langzame ontwikkeling).
De mens zou langzaam ontwikkeld zijn uit primaten (halfapen en apen).
Links zie je Charles Darwin, grondlegger van de evolutietheorie.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Evolutie
Ca. 2 miljoen jaar geleden: homo habilis (handige mens: maakte stenen werktuigen)
Ca. 1.8 miljoen jaar geleden: homo erectus (rechtopstaande mens: kon daardoor verder kijken = handig voor de jacht en bij gevaar
gebruikte voor het eerst vuur
Ca. 250.000 jaar geleden: neanderthaler
Ca. 200.000 jaar geleden: homo sapiens (denkende mens)
Deze slide heeft geen instructies
Neanderthalers en cro-magnonmensen
Neanderthalers: Ongeveer 250.000 jaar geleden verschenen de eerste Neanderthalers in Europa.
De Neanderthalers waren de eerste mensachtigen die hun doden begroeven.
De Neanderthaler stierf zo'n 35.0000 jaar geleden uit.
Deze slide heeft geen instructies
Evolutie
Open met het grote tijdsverschil: de aarde bestaat extreem lang, maar de mens is heel jong in vergelijking daarmee. Dat helpt leerlingen het begrip 'lange termijn' in geschiedenis te voelen.
Mensachtigen als gezamenlijke voorouders
De eerste menssoorten ontstonden uit mensachtigen.
Dat zijn ook de voorouders van apen zoals gorilla's en chimpansees.
Mensen en apen hebben dus dezelfde voorouders.
Mensen stammen niet van apen af.
Benadruk het veelvoorkomende misverstand: mensen komen niet 'van de huidige apen', maar delen een verre voorouder met hen.
Vroege menssoorten
Een van de eerste menssoorten was Homo habilis.
Zijn naam betekent 'handige mens'.
Hij kreeg die naam omdat hij stenen werktuigen maakte.
Na Homo habilis ontstond Homo erectus.
Deze slide heeft geen instructies
Homo erectus
Homo erectus betekent 'mens die rechtop loopt'.
Door rechtop te lopen kon hij beter in de verte kijken.
Dat hielp bij de jacht en bij het zien van gevaar.
Homo erectus was ook de eerste menssoort die vuur gebruikte.
Koppel rechtop lopen aan voordeel in het landschap: verder zien, sneller reageren, beter jagen.
Meer menssoorten naast elkaar
Uit Homo erectus ontstonden weer nieuwe menssoorten,
zoals Homo neanderthalensis.
Neanderthalers maakten sieraden van schelpen
of versierden er voorwerpen mee.
Tijdens de evolutie leefden lange tijd
verschillende menssoorten tegelijk.
Laat zien dat evolutie geen nette rij is met steeds maar één soort tegelijk. Dat is een belangrijk historisch en biologisch inzicht.
Europa in de laatste ijstijd
Deze slide heeft geen instructies
Laatste IJstijd
115.000-10.000
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn nomaden?
Overleg samen en schrijf minimaal 5 dingen in je schrift die passen bij nomaden. Denk aan:
wonen
eten
kleding
gereedschappen
grootte van de groep
taakverdeling
Deze slide heeft geen instructies
Nu doen en huiswerk
lezen 2.1 in je boek: evolutie, ijstijden en nomaden
Learnbeat 2.1 basisstof
maken opdracht 1 t/m 3
Deze slide heeft geen instructies
2.1 De eerste mensen jagen en verzamelen
les 2
Deze slide heeft geen instructies
nu doen
pak je boek,
je schrift
je pen
je laptop: inloggen bij Lesson up
Deze slide heeft geen instructies
Wat is geschiedenis?
Het verleden van de wereld
Het verleden van de mens
Het verleden van het universum
Het verleden en heden van de wereld
Deze slide heeft geen instructies
Wat is GEEN geschiedenis?
Het bestuderen van de oerknal
Het ontstaan van de aarde
Het leren over dinosaurussen
De wetenschap van het verhaal van de mens
Deze slide heeft geen instructies
Wie is de bedenker van de evolutie theorie?
Einstein
Erasmus
Prins William
Darwin
Deze slide heeft geen instructies
Wat is evolutie?
Hele snelle verandering
God heeft de aarde gemaakt
Langzame ontwikkeling
Een grote opstand
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn scheppingsverhalen?
Verhalen waarin wordt verteld hoe God de wereld en de mens heeft gemaakt
Verhalen waarin wordt verteld hoe de wereld is ontstaan
Verhalen waarin wordt verteld hoe de geschiedenis werkt
Verhalen waarin wordt verteld hoe de mens geëvolueerd is
Deze slide heeft geen instructies
Wat hebben hunebedden met de ijstijd te maken?
In de ijstijd maakten mensen Hunebedden
Hunebedden hebben niets met de ijstijd te maken
De jager en boeren schuilden onder de stenen
De zwerfstenen zijn meegekomen met het ijs uit scandinavië
Deze slide heeft geen instructies
De eerste mensen leefden als nomaden. Wat zijn nomaden?
Mensen die een vaste woonplaats hebben.
Mensen die hun hele leven in een dorp wonen.
Mensen zonder vaste woonplaats.
Mensen die hun voedsel uit de natuur halen.
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
lezen 2.1 in je boek: evolutie, ijstijden en nomaden
Learnbeat 2.1 basisstof
maken opdracht 1 t/m 3
is het gelukt?
Deze slide heeft geen instructies
Had jij het huiswerk gemaakt?
Ja
Nee
Deze slide heeft geen instructies
In hoeverre heb je de opdrachten, die je hebt gemaakt als huiswerk, goed gemaakt?
Deze slide heeft geen instructies
Nomaden
Kijk nog eens naar de aantekening van de vorige keer bij nomaden. Leg nog eens aan elkaar uit wat nomaden zijn en hoe ze leefden.
Deze slide heeft geen instructies
Ze waren nomaden = trekken rond
Geen vaste woonplaats
Trekken achter hun eten aan
leven in kleine groepen
Eenvoudige woningen: hutten/grotten
Weinig bezittingen
taakverdeling
werktuigen: hout, steen en botten
Deze slide heeft geen instructies
Jagers en verzamelaars
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Nomaden
Bestaan nog steeds
Sami
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zouden er rotstekingen in grotten zijn gemaakt?
Deze slide heeft geen instructies
Wat dachten Jagers en Verzamelaars?
Moeilijk te achterhalen, ze konden immers nog niet schrijven.
Bijgeloof > hopen op een goede jacht.
Archeologen geloven dat Jagers en Verzamelaars in leven na de dood geloofden > veel grafgiften gevonden.
Deze slide heeft geen instructies
Grafgiften
Wat weten we wel? Lastig om te bewijzen...
Er zijn grafgiften (= voorwerpen die werden meegegeven aan de doden) gevonden.
Wat zegt dat? Waarschijnlijk waren het voorwerpen voor het gebruik in het leven na de dood!
Deze slide heeft geen instructies
Het landschap in Nederland veranderde na de laatste ijstijd (rond 11.500 v.C.)
oorzaak: stijging temperatuur
gevolg: einde ijstijd
Deze slide heeft geen instructies
Na de ijstijd
Zeespiegel stijgt, moerasgebieden ontstaan > veel dieren die daar komen.
Jagers en Verzamelaars hoeven minder vaak hun kamp te verplaatsen.
Eerste contact tussen groepen Jagers en Verzamelaars
Deze slide heeft geen instructies
Begin tot 2:00 afspelen
SchoolTV over trijntje en leefwijze van jagers en verzamelaars in Nederland.
Huiswerk
lezen 2.1 in je boek: werktuigen en na de ijstijd
Learnbeat 2.1 basisstof
maken opdracht 4 t/m 8
Deze slide heeft geen instructies