2.1 mensen leven van jagen en verzamelen

Hoofdstuk 2: Jagers Boeren en farao's

1 / 48
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 1

In deze les zitten 48 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 2: Jagers Boeren en farao's

Deze slide heeft geen instructies

2.1 De eerste mensen jagen en verzamelen

les 1

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel 2.1 

  1. Je kunt beschrijven hoe de evolutie van de mens verliep.

  2. Je kunt kenmerken beschrijven van de manier van leven van jagers - en verzamelaars.

Deze slide heeft geen instructies

Hoe is de eerste mens ontstaan?

  1. Scheppingsverhalen

  2. Evolutie

Deze slide heeft geen instructies

Scheppingsverhalen

Hierin wordt verteld hoe God (of goden) de aarde en de mensen zou(den) hebben geschapen.


Voorbeeld:

Genesis (Bijbel); God schept de wereld en mens in 7 dagen.

Vraag: wie waren volgens de Bijbel de eerste twee mensen?



Deze slide heeft geen instructies

Evolutie

  • Wetenschappers in de 19e eeuw kwamen tot een andere conclusie: evolutie (= een langzame ontwikkeling).


  • De mens zou langzaam ontwikkeld zijn uit primaten (halfapen en apen).


Links zie je Charles Darwin, grondlegger van de evolutietheorie.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Evolutie

  • Ca. 2 miljoen jaar geleden: homo habilis (handige mens: maakte stenen werktuigen)


  • Ca. 1.8 miljoen jaar geleden: homo erectus (rechtopstaande mens: kon daardoor verder kijken = handig voor de jacht en bij gevaar

  • gebruikte voor het eerst vuur

  • Ca. 250.000 jaar geleden: neanderthaler

  • Ca. 200.000 jaar geleden: homo sapiens (denkende mens)

Deze slide heeft geen instructies

Neanderthalers en cro-magnonmensen

  • Neanderthalers: Ongeveer 250.000 jaar geleden verschenen de eerste Neanderthalers in Europa. 

  • De Neanderthalers waren de eerste mensachtigen die hun doden begroeven.

  • De Neanderthaler stierf zo'n 35.0000 jaar geleden uit.

Deze slide heeft geen instructies

Evolutie


Open met het grote tijdsverschil: de aarde bestaat extreem lang, maar de mens is heel jong in vergelijking daarmee. Dat helpt leerlingen het begrip 'lange termijn' in geschiedenis te voelen.

Mensachtigen als gezamenlijke voorouders

De eerste menssoorten ontstonden uit mensachtigen.

Dat zijn ook de voorouders van apen zoals gorilla's en chimpansees.

Mensen en apen hebben dus dezelfde voorouders.

Mensen stammen niet van apen af.

Benadruk het veelvoorkomende misverstand: mensen komen niet 'van de huidige apen', maar delen een verre voorouder met hen.

Vroege menssoorten

Een van de eerste menssoorten was Homo habilis.

Zijn naam betekent 'handige mens'.

Hij kreeg die naam omdat hij stenen werktuigen maakte.

Na Homo habilis ontstond Homo erectus.

Deze slide heeft geen instructies

Homo erectus

Homo erectus betekent 'mens die rechtop loopt'.

Door rechtop te lopen kon hij beter in de verte kijken.

Dat hielp bij de jacht en bij het zien van gevaar.

Homo erectus was ook de eerste menssoort die vuur gebruikte.

Koppel rechtop lopen aan voordeel in het landschap: verder zien, sneller reageren, beter jagen.

Meer menssoorten naast elkaar

Uit Homo erectus ontstonden weer nieuwe menssoorten,

zoals Homo neanderthalensis.

Neanderthalers maakten sieraden van schelpen

of versierden er voorwerpen mee.

Tijdens de evolutie leefden lange tijd

verschillende menssoorten tegelijk.

Laat zien dat evolutie geen nette rij is met steeds maar één soort tegelijk. Dat is een belangrijk historisch en biologisch inzicht.

Europa in de laatste ijstijd

Deze slide heeft geen instructies

Laatste IJstijd 

115.000-10.000 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn nomaden?

Overleg samen en schrijf minimaal 5 dingen in je schrift die passen bij nomaden. Denk aan: 

  • wonen

  • eten

  • kleding

  • gereedschappen

  • grootte van de groep

  • taakverdeling

Deze slide heeft geen instructies

Nu doen en huiswerk

lezen 2.1 in je boek: evolutie, ijstijden en nomaden

Learnbeat 2.1 basisstof

maken opdracht 1 t/m 3 

Deze slide heeft geen instructies

2.1 De eerste mensen jagen en verzamelen

les 2

Deze slide heeft geen instructies

nu doen

pak je boek,

je schrift

je pen

je laptop: inloggen bij Lesson up


Deze slide heeft geen instructies

Wat is geschiedenis?

A

Het verleden van de wereld

B

Het verleden van de mens

C

Het verleden van het universum

D

Het verleden en heden van de wereld

Deze slide heeft geen instructies

Wat is GEEN geschiedenis?

A

Het bestuderen van de oerknal

B

Het ontstaan van de aarde

C

Het leren over dinosaurussen

D

De wetenschap van het verhaal van de mens

Deze slide heeft geen instructies

Wie is de bedenker van de evolutie theorie?

A

Einstein

B

Erasmus

C

Prins William

D

Darwin

Deze slide heeft geen instructies

Wat is evolutie?

A

Hele snelle verandering

B

God heeft de aarde gemaakt

C

Langzame ontwikkeling

D

Een grote opstand

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn scheppingsverhalen?

A

Verhalen waarin wordt verteld hoe God de wereld en de mens heeft gemaakt

B

Verhalen waarin wordt verteld hoe de wereld is ontstaan

C

Verhalen waarin wordt verteld hoe de geschiedenis werkt

D

Verhalen waarin wordt verteld hoe de mens geëvolueerd is

Deze slide heeft geen instructies

Wat hebben hunebedden met de ijstijd te maken?

A

In de ijstijd maakten mensen Hunebedden

B

Hunebedden hebben niets met de ijstijd te maken

C

De jager en boeren schuilden onder de stenen

D

De zwerfstenen zijn meegekomen met het ijs uit scandinavië

Deze slide heeft geen instructies

De eerste mensen leefden als nomaden. Wat zijn nomaden?

A

Mensen die een vaste woonplaats hebben.

B

Mensen die hun hele leven in een dorp wonen.

C

Mensen zonder vaste woonplaats.

D

Mensen die hun voedsel uit de natuur halen.

Deze slide heeft geen instructies

Huiswerk

lezen 2.1 in je boek: evolutie, ijstijden en nomaden

Learnbeat 2.1 basisstof

maken opdracht 1 t/m 3 

is het gelukt?

Deze slide heeft geen instructies

Had jij het huiswerk gemaakt?

1

Ja

2

Nee

Deze slide heeft geen instructies

In hoeverre heb je de opdrachten, die je hebt gemaakt als huiswerk, goed gemaakt?

Deze slide heeft geen instructies

Nomaden

Kijk nog eens naar de aantekening van de vorige keer bij nomaden. Leg nog eens aan elkaar uit wat nomaden zijn en hoe ze leefden.

Deze slide heeft geen instructies

Ze waren nomaden = trekken rond

  • Geen vaste woonplaats

  • Trekken achter hun eten aan

  • leven in kleine groepen 

  • Eenvoudige woningen: hutten/grotten

  • Weinig bezittingen

  • taakverdeling

  • werktuigen: hout, steen en botten


Deze slide heeft geen instructies

Jagers en verzamelaars

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Nomaden

  •  Bestaan nog steeds

  • Sami 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Waarom zouden er rotstekingen in grotten zijn gemaakt?

Deze slide heeft geen instructies

Wat dachten Jagers en Verzamelaars?

  • Moeilijk te achterhalen, ze konden immers nog niet schrijven.


  • Bijgeloof > hopen op een goede jacht.

  • Archeologen geloven dat Jagers en Verzamelaars in leven na de dood geloofden > veel grafgiften gevonden. 


Deze slide heeft geen instructies

Grafgiften

  • Wat weten we wel? Lastig om te bewijzen...

  • Er zijn grafgiften (= voorwerpen die werden meegegeven aan de doden) gevonden.

  • Wat zegt dat? Waarschijnlijk waren het voorwerpen voor het gebruik in het leven na de dood!

Deze slide heeft geen instructies

Het landschap in Nederland veranderde na de laatste ijstijd (rond 11.500 v.C.)

oorzaak:  stijging temperatuur

gevolg: einde ijstijd 

Deze slide heeft geen instructies

Na de ijstijd

  • Zeespiegel stijgt, moerasgebieden ontstaan > veel dieren die daar komen.

  • Jagers en Verzamelaars hoeven minder vaak hun kamp te verplaatsen.

  • Eerste contact tussen groepen Jagers en Verzamelaars

Deze slide heeft geen instructies

Begin tot 2:00 afspelen

SchoolTV over trijntje en leefwijze van jagers en verzamelaars in Nederland.

Huiswerk

lezen 2.1 in je boek: werktuigen en na de ijstijd

Learnbeat 2.1 basisstof

maken opdracht 4 t/m 8

Deze slide heeft geen instructies