6 tso - Storia Classic - les 5 Koude Oorlog defintieve versie 2021

Les 5 – het ontstaan van
de Koude Oorlog

1947- 1989/1991

1 / 47
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisSecundair onderwijsTechnisch secundair onderwijs

In deze les zitten 47 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Les 5 – het ontstaan van
de Koude Oorlog

1947- 1989/1991

Waar denk je aan bij het horen van de term "Koude Oorlog"?

1. Wat is de Koude Oorlog

  • Wanneer?

ca. 1947 – ca. 1989 / 1991

Einde WOII

Implosie USSR

Welke termen link je aan het einde van WO II?

1. Wat is de Koude Oorlog

  • Wie?

USA en bondgenoten

USSR en bondgenoten

kapitalisme*

communisme*

  • Wat?

periode waarin de USA en USSR (en bondgenoten) op gespannen voet leefden en waarbij er steeds conflicten dreigden

niet gevochten in kernlanden (cfr. ‘Koude Oorlog’)

  • Waarom?

1 strijd tussen USA en USSR om macht en invloed op de wereld

2 ideologisch conflict: kapitalisme ↔ communisme

1. Wat is de Koude Oorlog

Maak opdracht 1 (p.49)

5

minute

00

second

1. Wat is de Koude Oorlog

streven naar vermeerderen kapitaal/bezit

nadruk op individu/individueel succes

klassenmaatschappij

basis:

streven naar vermeerderen kapitaal/bezit

nadruk op individu/individueel succes

klassenmaatschappij

geïnspireerd ideeën o.a. Marx

basis:

streven naar communistische samenleving

basis:

streven naar vermeerderen kapitaal/bezit

nadruk op individu/individueel succes

klassenmaatschappij

geïnspireerd ideeën o.a. Marx

basis:

streven naar communistische samenleving

1 klassen afschaffen

(= iedereen gelijk, geen klassen)

2 collectivisme

(= kapitaal is van iedereen)

3 staat zorgt (= regelt)

(→ klassenstrijd)

parlementaire democratie

met vrije verkiezingen

éénpartijdictatuur

= enkel communistische partij

parlementaire democratie

met vrije verkiezingen

éénpartijdictatuur

= enkel communistische partij

economisch liberalisme

vrijemarkteconomie

sterke nadruk op privé-initiatief

staattussenkomst verboden/beperken

staatseconomie of planeconomie

Staat controleert alles

geen privé-initiatief

parlementaire democratie

met vrije verkiezingen

éénpartijdictatuur

= enkel communistische partij

nadruk op individueel

succes

vrijheid van mening en uitdrukking

parlementaire democratie

met vrije verkiezingen

éénpartijdictatuur

= enkel communistische partij

nadruk op individueel

succes

vrijheid van mening en uitdrukking

parlementaire democratie

met vrije verkiezingen

éénpartijdictatuur

= enkel communistische partij

nadruk op individueel

succes

vrijheid van mening en uitdrukking

nadruk op succes staat/groep

in praktijk:

sterke staatscontrole↔ individuele vrijheid

president USSR

Chroesjtjov

president USA

Kennedy

→ sterke wapenwedloop

Politieke uiting: wapenwedloop & MAD

Politieke uiting: wapenwedloop & MAD

  • Hoe uitgevochten?

  • kernlanden (≠ periferie)

“On no account to be used – because the enemy might retaliate”

“Zeker niet gebruiken – want de vijand zou zich kunnen wreken”

→ kernwapens: MAD-principe

☞ grote rol voor geheime diensten (CIA ↔ KGB)

→ veel slachtoffers

  • periferie

☞ wel militaire conflicten (= oorlog en staatsgrepen)

  • Slachtoffers van Koude Oorlog?

  • kernlanden

Maak opdracht 2 (p.50)

Hoe kan men op alternatieve (= niet-gewelddadige) manieren ook invloed winnen?

  • Hoe uitgevochten in de kernlanden?

Kosmonaut Joeri Gagarin

Eerste mens in ruimte – 12 april 1961

Astronaut Neil Armstrong

Eerste man op de maan - 21 juli 1969

Culturele uitingen: space race & sport

Schaken Bobby Fischer – Boris Spasski

‘Match van de eeuw’ – IJsland, 1972

Maak opdracht 3 (p.50-51)

10

minute

00

second

5. Het kookpunt: gewapende conflicten in de periferie

Dreiging tussen beide kampen neemt toe

↓

oprichting militaire genootschappen

3. De eerste spanningen: case Berlijn

  • Snel spanning tussen USA en USSR

  • USSR ‘onderwerpt’ Oost-Europa

= wordt communistisch

↔ vrees van USA voor West-Europa

→ Churchill: ‘Ijzeren Gordijn’ (1946)

→ Trumandoctrine (1947)

opmars communisme tegenhouden

→ Marshallplan (1947)

economisch herstelprogramma voor West-Europa door USA

= beschermen tegen invloedssfeer USSR

3. De eerste spanningen: case Berlijn

  • Dreiging Koude Oorlog in Europa concreet voelbaar

Duitse Democratische

Republiek

Bondsrepubliek

Duitsland

  • Duitsland

West-Duitsland

Oost-Duitsland

= BRD

= DDR

3 Westerse zones in 1949 samengevoegd

reactie USSR:


Berlijnse Muur

bouw Berlijnse Muur

Reconstructie bouw Muur

3. De eerste spanningen: case Berlijn

  • Berlijn

  • Berlijn

geografisch in Oost-Duitsland

- Oost-Berlijn (DDR – kamp USSR)

- West-Berlijn (BRD – kamp USA)

⇨ gescheiden door Berlijnse Muur = symbool Koude Oorlog

  • Resultaat

3. De eerste spanningen: case Berlijn

  • West-Europa (kamp USA)

= kapitalistische samenleving

(cfr. eerder)

  • Oost-Europa (kamp USSR)

= communistische samenleving

(cfr. eerder)

⇨ bouw van IJzeren Gordijn*

(van Baltische Zee tot Zwarte Zee)

cfr. toespraak W. Churchill

3. De eerste spanningen: case Berlijn

5. Het kookpunt: gewapende conflicten in de periferie

5. Het kookpunt: gewapende conflicten in de periferie

= Gevolgen voor de wereld

Oorzaak?

beiden op zoek naar macht -zo groot mogelijke invloedssfeer

  • twee kampen/blokken

spanningen tussen kapitalistisch kamp USA (+ bondgenoten)

↔ communistisch kamp USSR (+ bondgenoten)

= bipolaire wereldorde

5. Het kookpunt: gewapende conflicten in de periferie

  • conflict in periferie

militaire conflicten (oorlog/militaire staatsgrepen)

Bv. conflict in Korea (1950-1953)

cfr. actua

Kim Jong-un

  • conflict in periferie

militaire conflicten (oorlog/militaire staatsgrepen)

Bv. Vietnamoorlog (1957-1975)

Afghanistan (1979-1992)

  • In de periferie: met geweld

  • oorlog

vb. Vietnamoorlog

vb. oorlog in Korea

  • staatsgrepen

vb. Chili (1973)

UITBREIDING 2

Koude Oorlog in de periferie/de wereld

Vietnamoorlog (zie handboek p. 24 – 25)


  • Na WOII: Frankrijk kolonie Indochine opeisen


1954: internationale conferentie


= Eerste Vietnamoorlog (1945 – 1954)/ Franse oorlog

  • Onafhankelijkheidsoorlog:

leider Ho Tsji Minh (linkse nationalist) riep onafhankelijkheid uit

(dekolonisatie)


Vietnamoorlog

1954: internationale conferentie:


Vietnam in twee staten:

  • Noord-Vietnam o.l.v. Ho Tsji Minh

  • Zuid-Vietnam o.l.v. pro-Westers regime

steun van USA (ondanks corruptie)

Verzet van Vietcong (linkse verzetstrijders)

  • Guerrillaoorlog

  • Morele steun van bevolking en materiële

steun van Noord-Vietnam

= Tweede Vietnamoorlog (1957 – 1975)/Amerikaanse oorlog

USA  communistisch blok


Vietnamoorlog

Guerillaoorlog: een oorlog waarin verzet gepleegd wordt

tegen een partij die tracht een gebied te overheersen  

USA vs Vietcong


Vietnamoorlog


Vietnamoorlog

USA krijgt de situatie niet onder controle

  • Boobytraps

  • Geheim gangenstelsel

  • Ze kennen het gebied niet

Vietnamoorlog

5.3. In de weer tegen de Koude Oorlog

V.S op zoek

naar Vietcong

Gepanserd voertuig met

vlammenwerper

om jungle weg te branden

VC landmijnen

Tunnelratten


Luchtschacht

Gevechts-

bunker

Hospitaal

Opslagruimte

Waterput

Slaapvertrekken

Booby-trap

Keuken

  1. Afleiding

  2. Verborgen machinegeweer

  3. Ontsteker van de mijnen

  4. Verborgen machinegeweer

  5. Sniper

  6. Tunnelrat

A

B

C

D

E

F

  • Er ontstaat een groot protest onder de Amerikaanse bevolking:

    • Aanwezigheid van pers

    • Geen censuur  alle gruweldaden zijn zichtbaar

    • Vele Amerikaanse slachtoffers