Planten indelen

Planten indelen

1 / 48
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 48 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Planten indelen

De les draait om ordening binnen het plantenrijk. Open met het idee dat planten op elkaar kunnen lijken, maar dat biologen ze indelen op duidelijke kenmerken van bouw en voortplanting.

Wat gaan we doen?

Terugkomen op vorige les: hw bespreken?


Leerdoel van vandaag: lezen, instructie, aan de slag!

Deze slide heeft geen instructies

Hoe gaan we dit leerdoel behalen?


Wat: Lees alle tekst van basisstof 3 door en markeer de belangrijke begrippen
Hoe: Zelfstandig
Hulp: Je boek
Hoelang: 10 min.

Klaar: Probeer alvast te beginnen aan opdr. 1 t/m 7

1

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan planten indelen door te kijken naar de bouw en de manier van voortplanten.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord past voor jou bij planten indelen?

Gebruik de woorden uit de wolk om voorkennis op te halen, zoals bloemen, zaden, sporen, wortels of bladeren.

Bouw van planten

  • Planten verschillen in wortels, stengels en bladeren

  • Ook de bloem, kegel of sporenkapsel zegt iets

  • Aan de bouw kun je groepen planten herkennen

  • Biologen kijken naar zichtbare kenmerken

Leg uit dat 'bouw' betekent: hoe een plant in elkaar zit. Houd het concreet en zichtbaar, passend bij VMBO basis/kader.

Bouw van planten

  • Sommige planten hebben echte bloemen

  • Andere planten hebben naalden of eenvoudige bladeren

  • Weer andere planten hebben geen bloemen

Gebruik de afbeelding om verschillen in uiterlijk te benoemen zonder al meteen alle groepen volledig uit te werken.

Voortplanten van planten

Planten kun je ook indelen op hun manier van voortplanten.

Sommige planten maken zaden. Andere planten planten zich voort met sporen. Dit verschil is belangrijk bij het indelen.

Mossen

Varens

Naaktzadigen

Bedektzadigen

Benadruk dat voortplanting in de biologie een belangrijk indelingskenmerk is, omdat het iets zegt over verwantschap tussen groepen.

Twee hoofdvragen bij indelen

Bij het indelen van planten kijk je vaak naar twee dingen:

  • Hoe is de plant gebouwd?

  • Hoe plant de plant zich voort?


Met deze twee vragen kun je planten in groepen zetten.

Dit is de samenvattende kapstok voor de rest van de les. Verwijs hier later steeds naar terug.

Waar let je op bij het indelen van planten?

A

Bouw en voortplanting

B

Kleur en geur

C

Hoogte en smaak

D

Leeftijd en vorm

Sluit aan op slides 2-5: de twee hoofdvragen zijn bouw en voortplanting.

Maak de samenvatting compleet

Planten kun je indelen door te kijken naar de bouw van de plant en naar de manier van voortplanting. Sommige planten maken zaden en andere maken sporen.

bouw
voortplanting
zaden
sporen
bloemen
naalden
wortels
bladeren

De kernwoorden komen letterlijk terug uit de eerste uitlegslides.

Wieren (algen)

Wieren worden ook wel algen genoemd.

Wieren kunnen eencellig of meercellig zijn.

Wieren hebben geen wortels, stengels en bladeren.

Eencellige wieren planten zich voort door deling. Meercellige wieren planten zich voort met sporen.

Boomalg en zeesla zijn voorbeelden van wieren.

Deze slide heeft geen instructies

Mossen

  • Mossen zijn kleine, lage planten

  • Ze hebben geen echte wortels

  • Ze hebben geen bloemen en geen zaden

  • Mossen planten zich voort met sporen

Noem eventueel dat mossen vaak op vochtige plekken groeien. Dat helpt leerlingen het beeld te herkennen, maar maak er geen aardrijkskundeles van.

Mossen herkennen

  • Groeien vaak dicht op elkaar

  • Zien eruit als een groen tapijt

  • Geen opvallende bloemen

Laat leerlingen vooral het verschil zien tussen 'klein en eenvoudig gebouwd' versus grotere vaatplanten.

Mossen en voortplanting

Bij mossen ontstaan sporen. Uit sporen kunnen nieuwe mossen groeien. Omdat mossen geen zaden maken, horen ze bij de sporenplanten.

Gebruik hier de term sporenplanten bewust, omdat die later terugkomt bij varens.

Waarom horen mossen bij elkaar?

  • Eenvoudige bouw

  • Geen bloemen

  • Geen zaden

  • Voortplanting met sporen


Deze kenmerken passen bij één groep.

Deze slide heeft geen instructies

Wat past bij mossen?

A

Bloemen en zaden

B

Sporen en echte wortels

C

Sporen en geen zaden

D

Naalden en kegels

Controleer of leerlingen weten dat mossen sporen maken en geen echte wortels, bloemen of zaden hebben.

Vul de woorden over mossen in

Mossen zijn kleine, lage planten. Ze hebben geen echte wortels. Mossen maken geen zaden, maar sporen. Daarom horen ze bij de sporenplanten.

kleine
wortels
sporen
sporenplanten
bloemen
naalden
zaden
zaadplanten

Alle lege plekken hebben een vaste plaats door de betekenis van de zin.

Varens

  • Varens hebben wortels, stengels en bladeren

  • Ze zijn steviger gebouwd dan mossen

  • Varens hebben geen bloemen en geen zaden

  • Ook varens planten zich voort met sporen

Maak het contrast met mossen duidelijk: beide hebben sporen, maar varens hebben een duidelijker ontwikkelde bouw.

Varens herkennen

  • Grote bladeren

  • Geen bloemen zichtbaar

  • Vaak bladveren

Deze slide heeft geen instructies

Varens en sporen

Varens maken sporen en geen zaden. Daarom horen varens, net als mossen, bij de sporenplanten. De bouw van varens is wel anders dan die van mossen.

Benadruk dat indelen vaak op meerdere kenmerken tegelijk gebeurt: niet alleen voortplanting, maar ook bouw.

Mossen en varens

  • Zelfde: voortplanting met sporen

  • Verschil: varens hebben duidelijkere wortels, stengels en bladeren

  • Daarom zijn het verschillende groepen binnen de sporenplanten

Dit is een belangrijke vergelijkingsslide: zelfde voortplanting, andere bouw.

Wat is een verschil tussen mossen en varens?

A

Varens hebben bloemen

B

Mossen maken zaden

C

Varens hebben wortels en bladeren

D

Mossen hebben naalden

Gebaseerd op slides 10-13: beide maken sporen, maar varens hebben een duidelijkere bouw.

Waarom horen mossen en varens bij sporenplanten?

Goed antwoord bevat: beide maken sporen / beide zijn sporenplanten. Bespreek daarna ook het verschil in bouw.

Naaktzadigen

  • Naaktzadigen maken zaden

  • Ze hebben geen bloemen

  • Vaak hebben ze naalden of schubvormige bladeren

  • Bekende voorbeelden zijn naaldbomen

Houd 'naaktzadigen' eenvoudig: de kern is dat ze wel zaden hebben, maar geen bloemen.

Naaktzadigen herkennen

  • Vaak een boom of struik

  • Naalden in plaats van gewone bladeren

  • Kegels in plaats van bloemen

Als leerlingen kerstboom of dennenboom noemen, sluit daarop aan als herkenbaar voorbeeld.

Naaktzadigen en zaden

Naaktzadigen behoren tot de zaadplanten, omdat ze zaden maken. Ze verschillen van bloemplanten, omdat ze geen bloemen hebben.

Gebruik hier de grotere groep 'zaadplanten' als opstap naar bedektzadigen.

Plaats van naaktzadigen

  • Voortplanting met zaden

  • Geen voortplanting met sporen

  • Bouw past bij bomen en struiken met naalden of kegels


Daarom zijn naaktzadigen een aparte groep.

Deze slide heeft geen instructies

Welke plantengroep maakt zaden maar geen bloemen?

A

Mossen

B

Varens

C

Bedektzadigen

D

Naaktzadigen

Sluit aan op slides 14-17.

Maak de tekst over naaktzadigen af

Naaktzadigen horen bij de zaadplanten, omdat ze zaden maken. Ze hebben geen bloemen, maar vaak wel naalden of kegels.

zaadplanten
zaden
bloemen
naalden
sporenplanten
sporen
bladeren
wortels

Laat leerlingen het verschil zien tussen voortplanting en bouwkenmerken.

Bedektzadigen

  • Bedektzadigen maken bloemen

  • Ze maken ook zaden

  • Dit is de grootste groep planten

  • Veel planten om je heen zijn bedektzadigen

Kies alledaagse voorbeelden zoals gras, paardenbloem, appelboom of tulp als mondelinge aanvulling.

Bedektzadigen herkennen

  • Hebben bloemen

  • Maken zaden

  • Kunnen kruiden, struiken of bomen zijn

Deze slide heeft geen instructies

Bedektzadigen en voortplanting

Bedektzadigen horen bij de zaadplanten. Je herkent ze aan hun bloemen. Daarmee verschillen ze van naaktzadigen, die wel zaden maar geen bloemen hebben.

Dit is de kernvergelijking binnen de zaadplanten.

Zaadplanten vergelijken

  • Naaktzadigen: zaden, geen bloemen

  • Bedektzadigen: zaden en bloemen

  • Beide horen bij de zaadplanten

Leg nog niet de precieze betekenis van 'bedekt' uit als dat buiten het niveau van de klas valt; focus op bloem wel/niet aanwezig.

Wat hoort bij bedektzadigen?

A

Sporen en bloemen

B

Zaden en bloemen

C

Zaden en naalden

D

Sporen en naalden

Controle van slides 18-21.

Wat helpt het meest om zaadplanten te herkennen?

1

Bloemen

2

Naalden

3

Sporen

4

Groene kleur

Deze slide heeft geen instructies

Planten indelen in groepen

Je kunt planten indelen met twee stappen:

  • Kijk naar de bouw

  • Kijk naar de voortplanting


Zo kom je uit bij mossen, varens, naaktzadigen of bedektzadigen.

Dit landt het centrale idee van de les. Verbind hier alle groepen nog één keer.

Overzicht van de groepen

Sporen → mossen, varens

Zaden → naaktzadigen, bedektzadigen


Binnen deze groepen helpt de bouw om verder te herkennen.

De pijlen zijn hier functioneel, omdat de hele slide een indelingsketen samenvat.

Waarom bouw én voortplanting?

Eén kenmerk is vaak niet genoeg. Twee planten kunnen op elkaar lijken, maar zich anders voortplanten. Of ze planten zich hetzelfde voort, maar hebben een andere bouw.

Gebruik voorbeelden uit de les: mos en varen hebben beide sporen; naaktzadigen en bedektzadigen hebben beide zaden.

Samenvatting

  • Mossen: sporen, eenvoudige bouw

  • Varens: sporen, wortels-stengels-bladeren

  • Naaktzadigen: zaden, geen bloemen

  • Bedektzadigen: zaden en bloemen

Deze slide heeft geen instructies

Welke groep hoort bij sporen?

A

Naaktzadigen en bedektzadigen

B

Mossen en varens

C

Mossen en naaktzadigen

D

Varens en bedektzadigen

Gebaseerd op het overzicht in slides 22-25.

Vul het overzicht in

Bij het indelen kijk je naar de bouw en naar de voortplanting. Mossen en varens maken sporen. Naaktzadigen en bedektzadigen maken zaden.

bouw
voortplanting
sporen
zaden
bloemen
naalden
wortels
kegels

Dit is de eindcontrole op het leerdoel.

Wat heb jij vandaag geleerd over planten indelen?

Reflectievraag zonder fout antwoord.

Wat vond jij het lastigst in deze les?

Reflectievraag zonder fout antwoord.

Wat ga je doen?

Wat: Maak opdr. 1 t/m 7 van basisstof 3.
Hoe: Zelfstandig
Hulp: Je boek
Hoelang:

Klaar: Leer je aantekeningen alvast!

1

minute

00

second

Verwacht woorden als sporen, zaden, mossen, varens, naaktzadigen of bedektzadigen.

Leerdoel

Ik kan planten indelen door te kijken naar de bouw en de manier van voortplanten.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

bouw - hoe een plant in elkaar zit

voortplanting - het maken van nieuwe planten

sporen - kleine voortplantingscellen waaruit een nieuwe plant kan groeien

zaden - delen van een plant waaruit een nieuwe plant kan ontstaan

mossen - kleine sporenplanten met eenvoudige bouw

varens - sporenplanten met wortels, stengels en bladeren

zaadplanten - planten die zich voortplanten met zaden

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

naaktzadigen - zaadplanten zonder bloemen

bedektzadigen - zaadplanten met bloemen

wortels - delen die water en mineralen opnemen

stengel - deel dat stevigheid geeft en stoffen vervoert

bladeren - delen die vaak zonlicht opvangen

Deze slide heeft geen instructies