Planten indelen
Planten indelen
De les draait om ordening binnen het plantenrijk. Open met het idee dat planten op elkaar kunnen lijken, maar dat biologen ze indelen op duidelijke kenmerken van bouw en voortplanting.
Wat gaan we doen?
Terugkomen op vorige les: hw bespreken?
Leerdoel van vandaag: lezen, instructie, aan de slag!
Deze slide heeft geen instructies
Hoe gaan we dit leerdoel behalen?
Wat: Lees alle tekst van basisstof 3 door en markeer de belangrijke begrippen
Hoe: Zelfstandig
Hulp: Je boek
Hoelang: 10 min.
Klaar: Probeer alvast te beginnen aan opdr. 1 t/m 7
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan planten indelen door te kijken naar de bouw en de manier van voortplanten.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij planten indelen?
Gebruik de woorden uit de wolk om voorkennis op te halen, zoals bloemen, zaden, sporen, wortels of bladeren.
Bouw van planten
Planten verschillen in wortels, stengels en bladeren
Ook de bloem, kegel of sporenkapsel zegt iets
Aan de bouw kun je groepen planten herkennen
Biologen kijken naar zichtbare kenmerken
Leg uit dat 'bouw' betekent: hoe een plant in elkaar zit. Houd het concreet en zichtbaar, passend bij VMBO basis/kader.
Bouw van planten
Sommige planten hebben echte bloemen
Andere planten hebben naalden of eenvoudige bladeren
Weer andere planten hebben geen bloemen
Gebruik de afbeelding om verschillen in uiterlijk te benoemen zonder al meteen alle groepen volledig uit te werken.
Voortplanten van planten
Planten kun je ook indelen op hun manier van voortplanten.
Sommige planten maken zaden. Andere planten planten zich voort met sporen. Dit verschil is belangrijk bij het indelen.
Mossen
Varens
Naaktzadigen
Bedektzadigen
Benadruk dat voortplanting in de biologie een belangrijk indelingskenmerk is, omdat het iets zegt over verwantschap tussen groepen.
Twee hoofdvragen bij indelen
Bij het indelen van planten kijk je vaak naar twee dingen:
Hoe is de plant gebouwd?
Hoe plant de plant zich voort?
Met deze twee vragen kun je planten in groepen zetten.
Dit is de samenvattende kapstok voor de rest van de les. Verwijs hier later steeds naar terug.
Waar let je op bij het indelen van planten?
Bouw en voortplanting
Kleur en geur
Hoogte en smaak
Leeftijd en vorm
Sluit aan op slides 2-5: de twee hoofdvragen zijn bouw en voortplanting.
Maak de samenvatting compleet
Planten kun je indelen door te kijken naar de bouw van de plant en naar de manier van voortplanting. Sommige planten maken zaden en andere maken sporen.
De kernwoorden komen letterlijk terug uit de eerste uitlegslides.
Wieren (algen)
Wieren worden ook wel algen genoemd.
Wieren kunnen eencellig of meercellig zijn.
Wieren hebben geen wortels, stengels en bladeren.
Eencellige wieren planten zich voort door deling. Meercellige wieren planten zich voort met sporen.
Boomalg en zeesla zijn voorbeelden van wieren.
Deze slide heeft geen instructies
Mossen
Mossen zijn kleine, lage planten
Ze hebben geen echte wortels
Ze hebben geen bloemen en geen zaden
Mossen planten zich voort met sporen
Noem eventueel dat mossen vaak op vochtige plekken groeien. Dat helpt leerlingen het beeld te herkennen, maar maak er geen aardrijkskundeles van.
Mossen herkennen
Groeien vaak dicht op elkaar
Zien eruit als een groen tapijt
Geen opvallende bloemen
Laat leerlingen vooral het verschil zien tussen 'klein en eenvoudig gebouwd' versus grotere vaatplanten.
Mossen en voortplanting
Bij mossen ontstaan sporen. Uit sporen kunnen nieuwe mossen groeien. Omdat mossen geen zaden maken, horen ze bij de sporenplanten.
Gebruik hier de term sporenplanten bewust, omdat die later terugkomt bij varens.
Waarom horen mossen bij elkaar?
Eenvoudige bouw
Geen bloemen
Geen zaden
Voortplanting met sporen
Deze kenmerken passen bij één groep.
Deze slide heeft geen instructies
Wat past bij mossen?
Bloemen en zaden
Sporen en echte wortels
Sporen en geen zaden
Naalden en kegels
Controleer of leerlingen weten dat mossen sporen maken en geen echte wortels, bloemen of zaden hebben.
Vul de woorden over mossen in
Mossen zijn kleine, lage planten. Ze hebben geen echte wortels. Mossen maken geen zaden, maar sporen. Daarom horen ze bij de sporenplanten.
Alle lege plekken hebben een vaste plaats door de betekenis van de zin.
Varens
Varens hebben wortels, stengels en bladeren
Ze zijn steviger gebouwd dan mossen
Varens hebben geen bloemen en geen zaden
Ook varens planten zich voort met sporen
Maak het contrast met mossen duidelijk: beide hebben sporen, maar varens hebben een duidelijker ontwikkelde bouw.
Varens herkennen
Grote bladeren
Geen bloemen zichtbaar
Vaak bladveren
Deze slide heeft geen instructies
Varens en sporen
Varens maken sporen en geen zaden. Daarom horen varens, net als mossen, bij de sporenplanten. De bouw van varens is wel anders dan die van mossen.
Benadruk dat indelen vaak op meerdere kenmerken tegelijk gebeurt: niet alleen voortplanting, maar ook bouw.
Mossen en varens
Zelfde: voortplanting met sporen
Verschil: varens hebben duidelijkere wortels, stengels en bladeren
Daarom zijn het verschillende groepen binnen de sporenplanten
Dit is een belangrijke vergelijkingsslide: zelfde voortplanting, andere bouw.
Wat is een verschil tussen mossen en varens?
Varens hebben bloemen
Mossen maken zaden
Varens hebben wortels en bladeren
Mossen hebben naalden
Gebaseerd op slides 10-13: beide maken sporen, maar varens hebben een duidelijkere bouw.
Waarom horen mossen en varens bij sporenplanten?
Goed antwoord bevat: beide maken sporen / beide zijn sporenplanten. Bespreek daarna ook het verschil in bouw.
Naaktzadigen
Naaktzadigen maken zaden
Ze hebben geen bloemen
Vaak hebben ze naalden of schubvormige bladeren
Bekende voorbeelden zijn naaldbomen
Houd 'naaktzadigen' eenvoudig: de kern is dat ze wel zaden hebben, maar geen bloemen.
Naaktzadigen herkennen
Vaak een boom of struik
Naalden in plaats van gewone bladeren
Kegels in plaats van bloemen
Als leerlingen kerstboom of dennenboom noemen, sluit daarop aan als herkenbaar voorbeeld.
Naaktzadigen en zaden
Naaktzadigen behoren tot de zaadplanten, omdat ze zaden maken. Ze verschillen van bloemplanten, omdat ze geen bloemen hebben.
Gebruik hier de grotere groep 'zaadplanten' als opstap naar bedektzadigen.
Plaats van naaktzadigen
Voortplanting met zaden
Geen voortplanting met sporen
Bouw past bij bomen en struiken met naalden of kegels
Daarom zijn naaktzadigen een aparte groep.
Deze slide heeft geen instructies
Welke plantengroep maakt zaden maar geen bloemen?
Mossen
Varens
Bedektzadigen
Naaktzadigen
Sluit aan op slides 14-17.
Maak de tekst over naaktzadigen af
Naaktzadigen horen bij de zaadplanten, omdat ze zaden maken. Ze hebben geen bloemen, maar vaak wel naalden of kegels.
Laat leerlingen het verschil zien tussen voortplanting en bouwkenmerken.
Bedektzadigen
Bedektzadigen maken bloemen
Ze maken ook zaden
Dit is de grootste groep planten
Veel planten om je heen zijn bedektzadigen
Kies alledaagse voorbeelden zoals gras, paardenbloem, appelboom of tulp als mondelinge aanvulling.
Bedektzadigen herkennen
Hebben bloemen
Maken zaden
Kunnen kruiden, struiken of bomen zijn
Deze slide heeft geen instructies
Bedektzadigen en voortplanting
Bedektzadigen horen bij de zaadplanten. Je herkent ze aan hun bloemen. Daarmee verschillen ze van naaktzadigen, die wel zaden maar geen bloemen hebben.
Dit is de kernvergelijking binnen de zaadplanten.
Zaadplanten vergelijken
Naaktzadigen: zaden, geen bloemen
Bedektzadigen: zaden en bloemen
Beide horen bij de zaadplanten
Leg nog niet de precieze betekenis van 'bedekt' uit als dat buiten het niveau van de klas valt; focus op bloem wel/niet aanwezig.
Wat hoort bij bedektzadigen?
Sporen en bloemen
Zaden en bloemen
Zaden en naalden
Sporen en naalden
Controle van slides 18-21.
Wat helpt het meest om zaadplanten te herkennen?
Bloemen
Naalden
Sporen
Groene kleur
Deze slide heeft geen instructies
Planten indelen in groepen
Je kunt planten indelen met twee stappen:
Kijk naar de bouw
Kijk naar de voortplanting
Zo kom je uit bij mossen, varens, naaktzadigen of bedektzadigen.
Dit landt het centrale idee van de les. Verbind hier alle groepen nog één keer.
Overzicht van de groepen
Sporen → mossen, varens
Zaden → naaktzadigen, bedektzadigen
Binnen deze groepen helpt de bouw om verder te herkennen.
De pijlen zijn hier functioneel, omdat de hele slide een indelingsketen samenvat.
Waarom bouw én voortplanting?
Eén kenmerk is vaak niet genoeg. Twee planten kunnen op elkaar lijken, maar zich anders voortplanten. Of ze planten zich hetzelfde voort, maar hebben een andere bouw.
Gebruik voorbeelden uit de les: mos en varen hebben beide sporen; naaktzadigen en bedektzadigen hebben beide zaden.
Samenvatting
Mossen: sporen, eenvoudige bouw
Varens: sporen, wortels-stengels-bladeren
Naaktzadigen: zaden, geen bloemen
Bedektzadigen: zaden en bloemen
Deze slide heeft geen instructies
Welke groep hoort bij sporen?
Naaktzadigen en bedektzadigen
Mossen en varens
Mossen en naaktzadigen
Varens en bedektzadigen
Gebaseerd op het overzicht in slides 22-25.
Vul het overzicht in
Bij het indelen kijk je naar de bouw en naar de voortplanting. Mossen en varens maken sporen. Naaktzadigen en bedektzadigen maken zaden.
Dit is de eindcontrole op het leerdoel.
Wat heb jij vandaag geleerd over planten indelen?
Reflectievraag zonder fout antwoord.
Wat vond jij het lastigst in deze les?
Reflectievraag zonder fout antwoord.
Wat ga je doen?
Wat: Maak opdr. 1 t/m 7 van basisstof 3.
Hoe: Zelfstandig
Hulp: Je boek
Hoelang:
Klaar: Leer je aantekeningen alvast!
minute
second
Verwacht woorden als sporen, zaden, mossen, varens, naaktzadigen of bedektzadigen.
Leerdoel
Ik kan planten indelen door te kijken naar de bouw en de manier van voortplanten.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
bouw - hoe een plant in elkaar zit
voortplanting - het maken van nieuwe planten
sporen - kleine voortplantingscellen waaruit een nieuwe plant kan groeien
zaden - delen van een plant waaruit een nieuwe plant kan ontstaan
mossen - kleine sporenplanten met eenvoudige bouw
varens - sporenplanten met wortels, stengels en bladeren
zaadplanten - planten die zich voortplanten met zaden
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
naaktzadigen - zaadplanten zonder bloemen
bedektzadigen - zaadplanten met bloemen
wortels - delen die water en mineralen opnemen
stengel - deel dat stevigheid geeft en stoffen vervoert
bladeren - delen die vaak zonlicht opvangen
Deze slide heeft geen instructies