Lesdoelen
We zetten wat tekstverbanden zijn.
We herhalen wat signaalwoorden zijn.
Begrippen
Tekstverband: verband tussen woorden, zinnen en alinea's.
Signaalwoorden: woorden die de schrijver gebruikt om de relatie tussen de woorden (of zinnen of alinea's) aan te geven.
Opsommend tekstverband
Als een aantal zaken die bij elkaar horen na elkaar worden genoemd, dan noem je dat een opsommend verband
Signaalwoorden bij een opsomming!
Voorbeeld opsommend verband
Welke signaalwoorden zie je? Schrijf ze op in je schrift.
Henkie heeft goed zijn best gedaan voor de toets. Hij heeft zijn huiswerk gemaakt en hij heeft het nagekeken. Bovendien heeft hij zijn vragen gesteld. Daarnaast is hij ruim op tijd begonnen met het leren van de lesstof. Ten slotte heeft hij een oefentoets gemaakt.
minute
second
Tegenstellend verband
Een tegenstellend verband geeft aan dat zaken worden genoemd die elkaars tegenovergestelde zijn.
Signaalwoorden: maar, echter, toch, daarentegen, integendeel, etc.
Voorbeeld tegenstellend verband
Walrussen leven rond de Noordpool, maar kort geleden werd er een exemplaar op een zandplaat in de Waddenzee gespot.
Toelichtend verband
Bij een toelichtend verband wordt extra informatie (een uitleg of een voorbeeld) gegeven over een onderwerp.
Signaalwoorden: bijvoorbeeld, zo, op deze manier, als, zoals, denk aan, neem nou etc.
Voorbeeld toelichtend verband
Er zijn verschillende vakmensen bij het maken van een game betrokken, zoals tekenaars, programmeurs en geluidstechnici.
Lezen
Een tekstverband is een verband tussen alinea's, zinnen en woorden. Je herkent ze aan de signaalwoorden.
1. Tegenstellend tekstverband
2. Chronologisch tekstverband
3. Opsommend tekstverband
4. Toelichtend tekstverband (voorbeeld)
Tegenstellend verband
Er worden tegenovergestelde zaken genoemd:
Zij heeft wil nieuwe kleren, maar ze heeft geen geld meer.
Signaalwoorden: maar, tegenover, daarentegen, toch, echter, hoewel, enz.
Chronologisch verband
Een chronologisch verband geeft de tijdsvolgorde van gebeurtenissen aan.
Signaalwoorden: Nu, straks, toen, morgen, daarna etc.
Voorbeeld:
Vroeger hield ik nooit van wandelen, nu ben ik er dol op.
Opsommend verband
In een opsommend verband worden dingen achter elkaar opgenoemd.
Eerst moet ik mijn huiswerk maken. Bovendien moet ik een uittreksel schrijven en ook nog mijn kamer opruimen."
Signaalwoorden: ten eerste, bovendien, niet alleen, verder, enz.
Toelichtend verband
In een toelichtend verband wordt extra informatie gegeven bij een onderwerp, vaak in de vorm van een voorbeeld.
Ik ben gek op taarten, zoals appel- of perentaart.
Signaalwoorden: bijvoorbeeld, zo, als, zoals, denk aan, neem nou
Chronologisch verband
geeft de gebeurtenissen in de juiste tijdsvolgorde aan.
Gisteren zijn we eerst naar de supermarkt gegaan om boodschappen te doen.
Chronologisch verband
Concluderend verband
trekt de auteur een conclusie uit eerdere informatie in de tekst.
Kortom, stop met vapen, want dan ben je veel cooler.
Concluderend verband
al met al, concluderend, daarom, dat houdt in, dus, kortom
Opsommend verband
worden bepaalde zaken achter elkaar beschreven.
Opsommend verband
bovendien, daarnaast, en, niet alleen ... (maar) ook, om te beginnen, ook (nog), ten eerste, ten tweede, ten slotte, verder, vervolgens
Ik vind dat we hier goed naar moeten kijken. Ten eerste heeft het invloed op de sfeer in de klas. Bovendien zorgt het voor veel onrust.
Tegenstellend verband
laat tegenovergestelde zaken zien.
Tegenstellend verband
aan de ene kant … aan de andere kant, (daar staat) tegenover, daarentegen, echter, hoewel, maar, ofschoon, ondanks dat, toch
Hoewel de Tweede Kamer hier nog over moet debatteren, lijkt er een meerderheid voor dit wetsvoorstel te zijn.
Toelichtend verband
wordt extra informatie bij een onderwerp gegeven, vaak in de vorm van een voorbeeld.
Toelichtend verband
als, bijvoorbeeld, denk (maar) aan, neem nou, zo, zoals
Dat hebben we in het verleden al eerder gezien. Denk maar aan 9/11.
Toch vrezen wij voor onze banen. Welk tekstverband is het?
Chronologisch
Samenvattend
Tegenstellend
Opsommend
Ter illustratie wil ik u het volgende laten zien. Welk tekstverband is dit?
Toelichtend
Opsommend
Tegenstellend
Chronologisch