Les 11, Verlies en rouwverwerking

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Verlies en rouwverwerking

Hoe zit je erbij vandaag?

Inhoud 

Energizer

Terugblik vorige week

Huiswerk

Veiligheids check

Wat is rouw?

Rouwreacties en verschillende Fasen en modellen

Film bekijken met bijbehorende kijkopdracht?

Rouwverwerking bij verschillende leeftijden

Afspreken wanneer een korte pauze....?

Energizer :)

Waar hebben we het vorige week over gehad?

Huiswerk

Lesson up nog zelfstandig doorlopen/lezen

Lezen theorie Thieme zoals in ANS staat bij voorbereiding les 9

Veiligheidscheck

Omschrijf kort in je eigen woorden wat rouw is?

Definities van rouw

• Rouwen is jouw proces om jezelf aan te passen aan die totaal veranderde situatie. 

• Het totaal van gevoelens, gedachten en gedrag dat ontstaat ten gevolge van het permanent missen van iets of iemand dierbaars.

• Een combinatie van emotionele, mentale, lichamelijke, spirituele en gedragsmatige reacties op verlies  

Benoem een rouwreactie?

Normale klachten die bij een rouwreactie kunnen voorkomen gedurende de eerste maanden na een verlies:

Emotioneel: heftig verlangen naar de overledene, ongeloof, gevoelens van verdriet, eenzaamheid, angst, schuld, boosheid, machteloosheid, pessimisme, opluchting, hopeloosheid, verlies van zingeving, neerslachtigheid.

Lichamelijk: slaapproblemen, veranderde eetlust, spanningshoofdpijn, vermoeidheid; verhoogde spiertonus, gewichtsverlies.

Cognitieve reacties: concentratieverlies, geheugenproblemen, verminderde zelfwaardering, verwardheid, preoccupatie met de overledene, hallucinatoire en auditieve ervaringen, verhoogde arousal.

Gedragsmatig: geagiteerdheid, teruggetrokkenheid, zoekgedrag, vermijding van personen of situaties, lusteloosheid, rusteloosheid, initiatiefverlies.

Rouwreacties 

emotionele (verdriet, angst, boosheid, schaamte, schuldgevoel, opluchting, tevredenheid, verdoving, concentratieproblemen of angstaanvallen)

mentale (verward, gespannen, hopeloos, zelfmoordgevoelens)

lichamelijke (vermoeidheid, benauwdheid, leeg gevoel in de maag, overgevoeligheid voor geluid, hoofdpijn, slaapproblemen)

spirituele (eenzaamheid, verlies van levenslust, angst voor eigen  dood)

gedrag (terugtrekken, vermijding en onverschilligheid)

Is deze persoon rouwende?

A

ja

B

nee

C

Weet ik niet

D

Is dit kind rouwend?

A

ja

B

nee

C

Weet ik niet

D

Is deze persoon rouwend?

A

ja

B

nee

C

Weet ik niet

D

Is deze persoon rouwend?

A

ja

B

nee

C

Weet ik niet

D

Wat zijn zaken die de rouwreacties bepalen?

Een rouwreactie is het geheel van reacties dat optreedt na een verlies van een belangrijke naaste. Veel verschillende symptomen in verschillende gradaties, zowel op emotioneel, lichamelijk, cognitief en gedragsmatig gebied kunnen daarbij voorkomen. Deze symptomen passen bij een rouwreactie, een normale reactie op het overlijden van een dierbare. 

Kenmerken bepalend voor rouwreacties

• De relatie met de overledene

• De leeftijd van de overledene

• Geslacht van de rouwende

• De vooraf bestaande lichamelijke en geestelijke toestand van de rouwende (zelf ziek zijn, mentale sterkte, etc.)

Rouw ondersteuning

Om zeker te weten of iemand in rouw is, in welke fase diegene zit of dat er hulp benodigd is, is het navragen en gedrag vergelijken met de situatie voor het verlies.

Iemand in rouw steunen

Vraag waar hij of zij behoefte aan heeft

Stel een gedichtenbundel samen

Voer een gesprek over de overledene

Geef iets tastbaars

Iemand in rouw steunen met praktische zaken

Ga samen op zoek naar afleiding

Iemand in rouw steunen op korte én lange termijn

Doe samen iets op bijzondere (feest)dagen

Rouw model

• Er bestaan verschillende manieren (modellen) die aangeven hoe een rouwproces verloopt. 

• Deze modellen kunnen aangeven in welke fase men zit en welke zorg misschien nodig is.

Opdracht, verdelen in groepjes. 

            Er moeten 3 groepen gemaakt worden.

* Zoek in groepjes op wat het rouwmodel inhoudt en leg dit op een duidelijke manier in max. 5 min uit aan de rest van de groep.

* Uitwerk tijd: 15 min

* Zodra jullie ingedeeld zijn in groepen, ontvangen jullie van de docent het gekozen rouwmodel

 

15

minute

00

second

add30s

Verschillende rouwmodellen

1. Kubler Ross model

2. William Worden

3. Stroebe en Schut duaalmodel

Kubler Ross model

Elisabeth Kübler-Ross onderscheidde in het rouwproces 5 fasen. 

Ze beschouwde rouw echter niet als een lineair proces, dat iedereen stap voor stap doorloopt. 

Rouwtaken van William Worden

Rouwen is hard werken, niet iets wat je alleen maar passief ondergaat.

William Worden, een Amerikaanse rouwdeskundige, beschreef in 1992 vanuit die gedachte de 4 rouwtaken:

https://ikloopmetjemee.nl/nieuwsbrief/artikelen/rouwtaken/ 

Gecompliceerde rouw

Als de verschillende fasen worden doorlopen maar er komt geen juiste afsluiting van het proces dan kunnen er complicaties optreden.

Verpleegkundige interventies bij rouw

Er is een verschil bij rouw tussen kinderen en volwassenen.

Dit heeft te maken met de verstandelijke ontwikkeling en het vermogen tot relativeren.

Rouw bij een kind van 6 tot 8 jaar

Een kind van 6 tot 8 jaar leert dat de dood definitief is, dit is belangrijk voor de rouw. Iemand die dood is, komt niet meer terug. Maar dat iemand echt niet meer terugkomt, is gevoelsmatig nog moeilijk te bevatten op deze leeftijd. Het kind beseft de impact van het overlijden op zijn eigen leven en de toekomst nog niet. Er zijn veel kinderen die nog tegen de overledene praten. Vaak vinden kinderen dit fijn en werkt het troostend.

Rouw bij een kind van 9 tot 12 jaar

Een kind van 9, 10, 11 of 12 jaar weet dat alle mensen een keer dood gaan. Ze begrijpen meer over de reden waarom iemand kan doodgaan. En het kind kan zich steeds beter uitdrukken met woorden. Het praten over gevoelens blijft moeilijk, maar het gaat een stuk makkelijker dan bij jongere kinderen. Ook kan het kind nu lezen over de dood of gevoelens opschrijven.

 Interventies met kinderen

• heldere woorden gebruiken

• blijf hun vragen beantwoorden 

• kijken welke sociale ondersteuning er bestaat rondom het kind

• de voortgang in het rouwproces positief bekrachtigen

• stimuleren om over hun gevoelens te praten

 Interventies bij volwassen

• verlies vaststellen en definiëren

• stimulering tot uiting van gevoelens

• begrip tonen

• ondersteuning bij individuele coping strategieën

• uitleg geven over de fase van rouw

• stimulering van spirituele/ culturele/ religieuze uitingen

• bied een luisterend oor aan

....en de zorgprofessional?

Als de zorgverleners geen emoties kunnen uiten kan dit leiden tot overbelasting en uiteindelijk tot uitval.

Jarenlang is hier weinig aandacht aan besteed.

Verliesverwerking en rouw bij ziekte

Als iemand geconfronteerd wordt met een (chronische) ziekte of een ongeluk en daarna misschien verder moet leven met beperkingen, dan ervaart diegene verlies. 

Tijdelijke ziekte of ongeluk

Chronische ziekte

Progessieve ziekte

Tijdelijke ziekte of ongeluk

Fysiek is iemand zo ver als kan opgeknapt. Er komt ruimte om te verwerken wat er is gebeurd. Vaak komt er dan een terugslag. Gezond zijn is niet meer vanzelfsprekend. Het vertrouwen in je gezondheid is weg. Er is misschien wel angst dat hetzelfde nog een keer gebeurt. En er kan ook zomaar verdriet zijn om alles wat er met je gebeurde.

Chronische ziekten

 Het vraagt om acceptatie. Het kost tijd om te verzoenen met het idee, dat de ziekte blijvend deel uit maakt van het leven. Dat heeft invloed op iemand maar ook op zijn/haar directe omgeving. Je kunt beperkt worden in je werkzame leven, in je sociale leven. Wat doet het met je relatie als je vaak niet mee kunt naar een verjaardag, een feestje? Het beïnvloedt de seksuele relatie met je partner.

Progressieve ziekte

Vraagt keer op keer bijstellen van je verwachtingen en instellen op wat er is. Een goede dag, een slechte dag. Medicijnen die bijwerkingen hebben en met spanning onderzoeken afwachten. Heeft de behandeling geloond?

Wat is helpend als iemand te maken heeft met verlies en rouw bij ziekte, ongeval en/of beperking?

Wat is helpend als je te maken hebt met verlies en rouw bij ziekte, ongeval en/of beperking?

Gun jezelf de tijd

Geef ruimte aan je gevoel

Zoek naar een balans

Zoek informatie

Zoek steun

Huiswerkopdracht

Bij deze les hoeft niets ingeleverd te worden als je bij de les was. 

Niet bij les geweest? -> B route maken en inleveren in ANS.

Evalueren

Hoe vonden jullie de les?

Vragen???

Bedankt!!