L E E S S P O O R
De dans van de bij
Begrijpend lezen · AVI E4
L E E S S P O O R
De dans van de bij
Begrijpend lezen · AVI E4
Over deze les: Leesspoor is een reeks lessen begrijpend lezen op AVI-niveau E3 tot en met E7, voor groep 4 tot en met 7. Elke les heeft dezelfde opbouw: voor het lezen, lezen in drie korte delen, en na het lezen. Zo weten leerlingen snel wat er komt.
Deze les: een informatieve tekst op AVI-niveau E4, met de leesstrategie verwijswoorden. AVI E4 is het niveau dat een gemiddelde lezer eind groep 4 haalt. Deze les past daarom in groep 5, en bij vlotte lezers al eind groep 4. Na elk tekstdeel volgen vragen waarvan het antwoord in de tekst staat: invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. De les duurt ongeveer 35 minuten.
Kerndoel: de les sluit aan bij kerndoel 4 voor Nederlands in het primair onderwijs: informatie achterhalen in informatieve teksten. De tekst is geschreven op weg naar referentieniveau 1F lezen.
Voorlezen: bij elk tekstdeel staat een luisterknop. Daarmee kan een leerling de tekst eerst zelf lezen en daarna laten voorlezen, of meelezen met de stem. Image credit: Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Dit ga je leren
1
Je kan uitleggen wat een verwijswoord is.
2
Je kan opzoeken naar wie of wat een verwijswoord wijst.
3
Je kan uitleggen hoe een bij vertelt waar de bloemen zijn.
Leesstrategie van vandaag: Verwijswoorden
Leerdoelen: lees de doelen samen voor. Kom er aan het eind van de les op terug: bij de laatste vraag kijkt de klas of de doelen gehaald zijn.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Foto: een honingbij op een bloem
K I J K E N V O O R S P E L
De dans van de bij
Waarom zou een bij dansen, denk je?
Wat weet jij al over bijen?
Praat met je buur.
minute
second
Kijk en voorspel: laat de leerlingen één minuut met hun buur praten over de titel en de foto. Schrijf een paar voorspellingen op het bord. Na het lezen kijkt de klas of ze klopten. De timer start je met een klik. Image credit: Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Woorden die je gaat lezen
bijenkast
een kist waarin mensen bijen houden
holle boom
een boom die van binnen leeg is
volk
een grote groep bijen die samen leeft
Woorden vooraf: lees de woorden voor en laat de klas ze nazeggen. Vraag bij elk woord om een voorbeeld uit hun eigen leven. Zo blijft er bij het lezen niets in de weg zitten.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Z O P A K J E H E T A A N
Verwijswoorden
Een verwijswoord wijst naar iets wat al eerder in de tekst staat.
Zo hoeft de schrijver een woord niet steeds te herhalen.
Verwijswoorden zijn bijvoorbeeld: hij, zij, ze, het, die, dat, daar en er.
Vraag jezelf af: naar wie of wat wijst dit woord?
Voorbeeld
Daan heeft een kat. Die heet Pip.
Die wijst naar de kat.
Noor woont in Utrecht. Daar is het druk.
Daar wijst naar Utrecht.
Strategie: doe de strategie verwijswoorden één keer hardop voor met het voorbeeld. Denk hardop: wat doe ik eerst, waar kijk ik naar? Daarna oefenen de leerlingen het zelf bij de vragen.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De dans van de bij · deel 1 van 3
Lina zit buiten op het gras. Er vliegt een bij langs. Die gaat naar een gele bloem. Daar drinkt ze nectar.
Nectar is een zoet sapje dat in een bloem zit. Bijen maken er honing van.
Deel 1: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Stel daarna de vraag op de volgende dia.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een bij drinkt nectar uit een bloem. Daar maken bijen honing van.
Antwoord: nectar, honing. Het woord suiker blijft over. Extra vraag voor snelle lezers: in de zin "Die gaat naar een gele bloem" staat een verwijswoord. Naar wie wijst die? Antwoord: naar de bij.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De dans van de bij · deel 2 van 3
Een bij woont niet alleen. Ze woont met heel veel bijen in een bijenkast of in een holle boom. Samen heten ze een volk.
In elk volk is één koningin. Zij legt de eitjes. De meeste andere bijen zijn werksters. Die halen eten en zorgen voor de jonge bijen.
Deel 2: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen twee vragen over dit deel.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
In elk volk is één koningin. Zij legt de eitjes.
Antwoord: koningin, eitjes. Het woord werkster blijft over. Vraag daarna: het woord zij is een verwijswoord. Naar wie wijst het? Antwoord: naar de koningin.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wat doen de werksters? Noem twee dingen.
Tip: zoek het woord werksters in deel 2.
Antwoord: ze halen eten en ze zorgen voor de jonge bijen. Het staat in de laatste zin van deel 2. Let op het verwijswoord: die in "Die halen eten" wijst naar de werksters. Hulp: laat de leerling eerst die zin opzoeken en vragen naar wie die wijst.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De dans van de bij · deel 3 van 3
Heeft een werkster veel bloemen gevonden? Dan vliegt ze terug naar huis. Daar doet ze een dansje. Ze loopt in de vorm van een acht en schudt met haar lijf.
Zo vertelt ze de andere bijen waar de bloemen zijn. Daarna vliegen die bijen er snel naartoe.
Deel 3: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen drie vragen over de hele tekst.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom doet de werkster een dansje?
Tip: kijk naar het woord zo in deel 3.
Zo laat ze zien dat ze blij is.
Zo maakt ze de koningin wakker.
Zo jaagt ze andere dieren weg.
Zo vertelt ze waar de bloemen zijn.
Antwoord: D. Het woord zo in deel 3 laat zien waarvoor de dans is. Achtergrond: bijen dansen in een soort acht. De richting en de lengte van de dans vertellen waar de bloemen zijn en hoe ver weg.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Hoe ziet het dansje van de werkster eruit?
Tip: zoek het woord dansje in deel 3.
Antwoord: ze loopt in de vorm van een acht en schudt met haar lijf. Een antwoord met een van de twee is ook goed. Extra vraag voor snelle lezers: in "Daar doet ze een dansje" staat een verwijswoord. Waar wijst daar naar? Antwoord: naar huis, naar de bijenkast.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Lees de zin: "Daarna vliegen die bijen er snel naartoe." Waar wijst het woord er naar?
Tip: lees ook de zin ervoor.
naar de bloemen
naar huis
naar de koningin
naar Lina
Antwoord: A. Laat de leerling de zin ervoor lezen: de werkster vertelt waar de bloemen zijn. Daarna vliegen de bijen naar die bloemen. Wie B kiest, kijkt naar het begin van deel 3: daar vliegt de werkster terug naar huis.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Schrijf twee zinnen over een dier. Zet in zin 2 een verwijswoord.
Terugkijken: kijk na deze vraag samen terug naar de drie leerdoelen van dia 2. Voorbeeldantwoord: Mijn oma heeft een hond. Hij heet Bram. Laat een paar leerlingen hun zinnen voorlezen. De klas zegt naar wie of wat het verwijswoord wijst. Hulp: geef het begin "Ik heb een ... Die ..."
Leesspoor · AVI E4
V O L G E N D E L E S
Een vader op het ijs
Leesstrategie: Lastige woorden
Leerdoel: Je kan uitleggen hoe een pinguïnvader voor het ei zorgt.
Wat doet de vader op de foto, denk je?
Volgende les: in de volgende les van Leesspoor E4 lezen de leerlingen "Een vader op het ijs" en oefenen ze de leesstrategie lastige woorden. Stel de vraag op de dia alvast, zodat de klas er nieuwsgierig naar wordt. Image credit: Brocken Inaglory, CC BY-SA 4.0
Slotdia: hier vind je meer kant-en-klare themalessen van LessonUp.