08-5 HV4, herhaling h3 en 3.4

Welkom

HV4

1 / 12
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 12 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom

HV4

Leerdoel

  • Ik kan een omslagstelsel en een kapitaaldekkingsstelsel voor de financiering van pensioenen uitleggen.


  • Ik kan het onderscheid tussen waardevaste en welvaartsvaste uitkeringen toelichten.

Agenda


  • Herhaling lesstof t/m 3.3.

  • 3.4

  • Maken opdrachten

Herhaling H.3


  • De overheid richt haar beleid op de continuïteit van Nederland, voor nu én toekomstige generaties.

  • Vaak moet de overheid ruilen over de tijd:

    • Investeringen kosten nu geld, terwijl de opbrengsten pas later komen.

  • Dit gebeurt vooral bij collectieve goederen (bijv. dijken, infrastructuur).

    • Huidige generatie investeert.

    • Toekomstige generaties profiteren en betalen (indirect) mee.

  • Financiering gebeurt vaak via staatsobligaties:

    • Leningen van de overheid met vaste looptijd en rente.

  • Conclusie: de overheid maakt keuzes met een lange tijdshorizon.


Herhaling H.3


  • De overheid investeert in onderwijs en infrastructuur om de productiviteit te verhogen.

Positieve externe effecten van onderwijs:

  • Meer kennis en vaardigheden → hogere arbeidsproductiviteit →Hogere productiviteit → hoger loon.

  • Ook de samenleving profiteert

Ruilen over de tijd bij onderwijs:

  • Huidige generatie betaalt belasting.

  • Overheid investeert dit in onderwijs van jongeren.

  • Toekomstige beroepsbevolking zorgt voor hogere welvaart.

Economische groei:

  • Overheidsinvesteringen (bijv. wegen, spoor, waterbeheer) verhogen toekomstige productie.

  • Indicator: bbp (bruto binnenlands product)
    = totale waarde van alle goederen en diensten in een land per jaar.

  • Doel: welvaart in de toekomst veiligstellen.

Herhaling H.3


  • Inkomsten:

    • Belangrijkste bron: belasting.

    • Wordt besteed aan o.a.: Collectieve goederen Onderwijs, Zorg,

    Begroting:

    • Rijksbegroting: overzicht van inkomsten en uitgaven.

    • Miljoenennota: toelichting op de begroting.

    • Regeerakkoord: plannen voor 4 jaar.

    Uitgaven:

    • Structurele uitgaven

      • Jaarlijks terugkerend (onderwijs, zorg, defensie).

    • Incidentele uitgaven

      • Onverwacht (bijv. coronacrisis).

      • Worden vaak gefinancierd met leningen.

    Begrotingssaldo:

    • Verschil tussen inkomsten en uitgaven:

      • Tekort → financieringstekort

      • Overschot → financieringsoverschot

    Staatsschuld:

    • Ontstaat door lenen bij een tekort.

    • Een financieringstekort = uitgestelde belasting:

      • De kosten worden doorgeschoven naar de toekomst.

    Europese regels (Stabiliteits- en Groeipact):

    • Maximaal tekort: 3% van het bbp

    • Maximaal staatsschuld: 60% van het bbp

Herhaling H.3

  • Begrotingssaldo:

    • Verschil tussen inkomsten en uitgaven:

      • Tekort → financieringstekort

      • Overschot → financieringsoverschot

    Staatsschuld:

    • Ontstaat door lenen bij een tekort.

    • Een financieringstekort = uitgestelde belasting:

      • De kosten worden doorgeschoven naar de toekomst.

    Europese regels (Stabiliteits- en Groeipact):

    • Maximaal tekort: 3% van het bbp

    • Maximaal staatsschuld: 60% van het bbp

§4 Pensioenen – Stelsels

Belastingstelsels

  • AOW: pensioengerechtigde leeftijd (AOW-leeftijd) is 67 jaar: de AOW-uitkering is een basispensioen.


Omslagstelsel

  • Uitgangspunt: solidariteit tussen generaties

    • Werkende generatie betaalt pensioenkosten voor de gepensioneerden: overheveling


Kapitaaldekkingsstelsel

  • Aanvullend pensioen bij een pensioenfonds

    • Uitkering: afhankelijk van totale premie-inleg en het rendement van het pensioenfonds op het ingelegde kapitaal

  • Module 4 Heden, verleden en toekomst

§4 Pensioenen – Dekkingsgraad

Bron 3 Dekkingsgraad van de vijf grootste pensioenfondsen van Nederland (2015-2019).

Dekkingsgraden van pensioenfondsen

  • Module 4 Heden, verleden en toekomst

§4 Pensioenen – Waardeaanpassing

Waardevast en welvaartvast

Maandelijkse bruto AOW-uitkering is door inflatie in de toekomst niet genoeg om van te leven, daarom jaarlijkse aanpassing.


Waardevast

De AOW-uitkering wordt elk jaar aangepast aan de inflatie. Zo behoudt de uitkering haar koopkracht = waardevast.


Welvaartvast

De AOW-uitkering volgt elk jaar de loonontwikkeling. Zo groeit de uitkering mee met de welvaart = welvaartvast.

  • Module 4 Heden, verleden en toekomst

Maken opdrachten

  • 3.4 opdracht 1 t/m 3

Afsluiting

  • Ik kan een omslagstelsel en een kapitaaldekkingsstelsel voor de financiering van pensioenen uitleggen.


  • Ik kan het onderscheid tussen waardevaste en welvaartsvaste uitkeringen toelichten.