Welkom
HV4
Welkom
HV4
Leerdoel
Ik kan een omslagstelsel en een kapitaaldekkingsstelsel voor de financiering van pensioenen uitleggen.
Ik kan het onderscheid tussen waardevaste en welvaartsvaste uitkeringen toelichten.
Agenda
Herhaling lesstof t/m 3.3.
3.4
Maken opdrachten
Herhaling H.3
De overheid richt haar beleid op de continuïteit van Nederland, voor nu én toekomstige generaties.
Vaak moet de overheid ruilen over de tijd:
Investeringen kosten nu geld, terwijl de opbrengsten pas later komen.
Dit gebeurt vooral bij collectieve goederen (bijv. dijken, infrastructuur).
Huidige generatie investeert.
Toekomstige generaties profiteren en betalen (indirect) mee.
Financiering gebeurt vaak via staatsobligaties:
Leningen van de overheid met vaste looptijd en rente.
Conclusie: de overheid maakt keuzes met een lange tijdshorizon.
Herhaling H.3
De overheid investeert in onderwijs en infrastructuur om de productiviteit te verhogen.
Positieve externe effecten van onderwijs:
Meer kennis en vaardigheden → hogere arbeidsproductiviteit →Hogere productiviteit → hoger loon.
Ook de samenleving profiteert
Ruilen over de tijd bij onderwijs:
Huidige generatie betaalt belasting.
Overheid investeert dit in onderwijs van jongeren.
Toekomstige beroepsbevolking zorgt voor hogere welvaart.
Economische groei:
Overheidsinvesteringen (bijv. wegen, spoor, waterbeheer) verhogen toekomstige productie.
Indicator: bbp (bruto binnenlands product)
= totale waarde van alle goederen en diensten in een land per jaar.
Doel: welvaart in de toekomst veiligstellen.
Herhaling H.3
Inkomsten:
Belangrijkste bron: belasting.
Wordt besteed aan o.a.: Collectieve goederen Onderwijs, Zorg,
Begroting:
Rijksbegroting: overzicht van inkomsten en uitgaven.
Miljoenennota: toelichting op de begroting.
Regeerakkoord: plannen voor 4 jaar.
Uitgaven:
Structurele uitgaven
Jaarlijks terugkerend (onderwijs, zorg, defensie).
Incidentele uitgaven
Onverwacht (bijv. coronacrisis).
Worden vaak gefinancierd met leningen.
Begrotingssaldo:
Verschil tussen inkomsten en uitgaven:
Tekort → financieringstekort
Overschot → financieringsoverschot
Staatsschuld:
Ontstaat door lenen bij een tekort.
Een financieringstekort = uitgestelde belasting:
De kosten worden doorgeschoven naar de toekomst.
Europese regels (Stabiliteits- en Groeipact):
Maximaal tekort: 3% van het bbp
Maximaal staatsschuld: 60% van het bbp
Herhaling H.3
Begrotingssaldo:
Verschil tussen inkomsten en uitgaven:
Tekort → financieringstekort
Overschot → financieringsoverschot
Staatsschuld:
Ontstaat door lenen bij een tekort.
Een financieringstekort = uitgestelde belasting:
De kosten worden doorgeschoven naar de toekomst.
Europese regels (Stabiliteits- en Groeipact):
Maximaal tekort: 3% van het bbp
Maximaal staatsschuld: 60% van het bbp
§4 Pensioenen – Stelsels
Belastingstelsels
AOW: pensioengerechtigde leeftijd (AOW-leeftijd) is 67 jaar: de AOW-uitkering is een basispensioen.
Omslagstelsel
Uitgangspunt: solidariteit tussen generaties
Werkende generatie betaalt pensioenkosten voor de gepensioneerden: overheveling
Kapitaaldekkingsstelsel
Aanvullend pensioen bij een pensioenfonds
Uitkering: afhankelijk van totale premie-inleg en het rendement van het pensioenfonds op het ingelegde kapitaal
Module 4 Heden, verleden en toekomst
§4 Pensioenen – Dekkingsgraad
Bron 3 Dekkingsgraad van de vijf grootste pensioenfondsen van Nederland (2015-2019).
Dekkingsgraden van pensioenfondsen
Module 4 Heden, verleden en toekomst
§4 Pensioenen – Waardeaanpassing
Waardevast en welvaartvast
Maandelijkse bruto AOW-uitkering is door inflatie in de toekomst niet genoeg om van te leven, daarom jaarlijkse aanpassing.
Waardevast
De AOW-uitkering wordt elk jaar aangepast aan de inflatie. Zo behoudt de uitkering haar koopkracht = waardevast.
Welvaartvast
De AOW-uitkering volgt elk jaar de loonontwikkeling. Zo groeit de uitkering mee met de welvaart = welvaartvast.
Module 4 Heden, verleden en toekomst
Maken opdrachten
3.4 opdracht 1 t/m 3
Afsluiting
Ik kan een omslagstelsel en een kapitaaldekkingsstelsel voor de financiering van pensioenen uitleggen.
Ik kan het onderscheid tussen waardevaste en welvaartsvaste uitkeringen toelichten.