5. Steden en Staten
5.2 Baas over baas
5. Steden en Staten
5.2 Baas over baas
Planning
Les 1:
Herhalingsquiz + Leerdoelen
Uitleg 'Baas boven baas' (deel 1)
Video + kijkersvragen: Het verhaal van Nederland.
Afronden.
Les 2:
Herhaling + Leerdoelen
Uitleg 'Baas boven baas' (deel 2)
Huiswerk
Afronden
Een boer is een ambachtsman
Waar
Niet waar
Een timmerman is een ambachtsman
Waar
Niet waar
Als je goed genoeg was, moest je de ???? afleggen. Dat was een soort examen. Als je slaagde, mocht je lid worden van het gilde. Welk woord moet er op de vraagtekens staan?
gilde
meester
meesterproef
leerling
Wat is een Hanze?
Een jaarmarkt in steden van Nederland en Duitsland.
Een groep steden die veel met elkaar handelden.
De belasting die kooplieden moesten betalen.
Een vereniging van mensen met hetzelfde ambacht.
Noem de voordelen van de Hanze
Lees onderstaande vier zinnen over de gilden. A Alle mensen in een gilde hadden hetzelfde beroep. B Gezellen konden na hun meesterproef meester worden C Lidmaatschap van een gilde was niet verplicht. D Het gildesysteem wilde zoveel mogelijk leerlingen tot meester maken. Welke is of welke zijn juist?
A en B
Alleen A
B en C
A en D
Leervragen
Aan het einde van deze les kun je uitleggen:
Waarom Floris V populair is bij de boeren, maar wordt vermoord door de edelen.
Hoe en waarom steden stadsrechten kregen en kun je hiervan voorbeelden noemen.
Volgende les:
Hoe het stadsbestuur eruit zag van een Middeleeuwse stad.
Wat lijfstraffen zijn en voorbeelden hiervan kunnen noemen.
Wat verschillen en overeenkomsten zijn tussen het bestuur van een stad vroeger en een gemeente nu.
Video: Het verhaal van Nederland
Floris V
Graaf van Holland en Zeeland.
Veroverde grote stukken land
Floris geeft boeren meer macht, het land wat ze ontginnen kregen de boeren zelf in ruil voor geld dat werd gegeven aan Floris.
Hierdoor kregen edelen minder macht en geld.
Populair bij de bevolking, niet populair bij de edelen.
De Nederlanden
Nederland als één land bestond nog niet in de Middeleeuwen
Er waren veel kleine gebieden, die bij elkaar 'De Nederlanden' heetten.
In die gebieden was een heer, edelman, (bijv. graaf of hertog) de baas.
Hij maakte de wetten
Hieronder zie je de Middeleeuwse namen van steden staan. Sleep ze naar de juiste plek in de kaart.
Blij met de stad!
Alle inwoners van een graafschap moesten gehoorzaam zijn aan de heer.
Ook de inwoners van steden, maar die wilden liever eigen baas zijn
De heer vond een machtige en rijke stad helemaal niet erg: al die rijkdom!
De inwoners van de stad en heer maken afspraken, vastgelegd in stadsrechten
Stadsrechten
Een stad kreeg zijn eigen stadsrechten in ruil voor de volgende punten.
Belasting betalen aan de Heer.
Deel van de boetes afstaan.
Bij oorlog de Heer helpen door soldaten of goederen te leveren.
De Pest
Epidemie die uitbrak in 1347.
Schatting 75 tot 200 miljoen doden.
Werd door velen gezien als een straf van God.
De ziekte kon zich goed verspreiden door de stad.
Geen riolering.
Rotzooi op straat gegooid.
Er werd niet veel opgeruimd.
Aan de slag!
Maak opdracht 1, 2, 3 en 4 van 5.2
5. Steden en Staten
5.2 Baas over baas
Straffen in de Middeleeuwen
Zeker: lijfstraffen en doodstraffen kwamen voor...
...maar de meeste straffen waren geldboetes!
Die leverden meer op en kostten minder geld: een beul moet je als stad namelijk ook gewoon betalen!
Klik op de hotspots en sleep de straffen en de gezegden naar de juiste plek in de afbeelding.
Een gruwelijk goede opdracht!
Stadsrechten
Een stad met stadsrechten mag een stadsmuur bouwen
De stad mag zelf rechtspreken, maar een ambtenaar (de schout) van de heer moet wel aanwezig zijn en een deel van de boetes is voor de heer.
De inwoners van een stad waren vrije poorters (geen bezit van de heer)
In ruil voor deze rechten moet de stad belasting betalen
Wie is de baas?
De schout is de plaatsvervanger van de heer in de stad bij de rechtspraak
Samen met de schepenen bepaalde hij de straf.
Ze kregen advies van een raad.
De burgemeester (soms meer dan één) was de baas van de raad.
Schout, schepenen en burgemeester(s) kwamen vaak uit de rijkste families
Staatsvorming
= Het tot stand komen van een land met duidelijk bewaakte grenzen.
Dit gebeurt rond het eind van de late middeleeuwen
Centralisatie = Een koning / vorst trekt alle macht naar 1 punt toe (hoofdstad).
Staatsinrichting
Tegenwoordig wordt een dorp of stad bestuurd door een gemeenteraad.
Iedere 4 jaar gekozen
Iedereen ouder dan 18 mag stemmen
Burgermeester leidt de vergadering van de gemeenteraad
Wethouders worden gekozen door de gemeenteraad. Ze voeren de plannen uit van de gemeente
Hij is de baas van de schepenen
Schout
Burgemeester
Rechter
Jury
De schout is de plaatsvervanger van de ... in de stad
Burgemeester
Heer
Rechter
Politie
Van wie kreeg een stad, stadsrechten?
Magistraat
Schout
Burgemeester
Heer