Hier activerende opdracht (en) invoegen
Hier activerende opdracht (en) invoegen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
bs. 1
7.1.1 Je kunt zes manieren noemen waarop de mens afhankelijk is van het milieu.
7.1.2 Je kunt de belangrijkste milieuproblemen, de oorzaken daarvan en mogelijke tegenmaatregelen noemen.
3. Leerdoelgericht werken
De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.
Deze slide heeft geen instructies
Er zijn drie soorten milieuproblemen:
• Vervuiling doordat we schadelijke stoffen toevoegen aan het milieu.
• Uitputting doordat we meer stoffen uit het milieu halen dan de natuur kan aanvullen.
• Aantasting doordat we grond gebruiken voor landbouw, industrie en woningen. Hierdoor verdwijnen natuurlijke ecosystemen.
smog: Door rook en uitlaatgassen vervuilde lucht.
fijnstof:Kleine stofdeeltjes afkomstig van natuurlijke bronnen of van verkeer.
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken milieuproblemen
De overbevolking :Te groot aantal mensen als gevolg van bevolkingsgroei, waardoor problemen ontstaan.
de manier van leven zorgen zo voor vervuiling, uitputting en aantasting.
Deze slide heeft geen instructies
klimaatverandering
Wat is klimaatverandering?
Langdurige verandering van het weer (gedurende tientallen jaren).
Gevolgen van de klimaatverandering zijn :
• Vaker extreme weersomstandigheden, zoals hevige stormen en droogte.
• Stijging van de zeespiegel, waardoor laaggelegen gebieden overstromen.
Deze slide heeft geen instructies
Afname van de biodiversiteit
Wat is biodiversiteit?
Op aarde leven heel veel verschillende soorten planten en dieren.
Door aantasting van het milieu is er steeds minder natuur. Daardoor verdwijnen er planten- en diersoorten. De biodiversiteit neemt dus af.
Deze slide heeft geen instructies
ontbossing: Het verdwijnen van bossen door kappen of platbranden.
Deze slide heeft geen instructies
Er zijn maatregelen om de vervuiling en de klimaatcrisis tegen te gaan
• Veel mensen proberen milieubewuster te leven.
• Er zijn regels en wetten om het milieu te beschermen.
• Er is natuurbeheer om natuur te behouden of te ontwikkelen.
Duurzame ontwikkeling: Manier van leven waardoor de aarde ook in de toekomst leefbaar is.
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
BS. 1 opgave:
1 t/m 6.
Deze slide heeft geen instructies
Aflsluiting BS 1
Hier Lesdoel vragen maken.
Deze slide heeft geen instructies
Activering bs. 2+3
Hier activerende opdracht (en) invoegen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
bs. 2+3
7.2.1 Je kunt manieren noemen om een grotere productie van voedsel te verkrijgen.
7.2.2 Je kunt manieren noemen om de erfelijke eigenschappen van voedingsgewassen en landbouwhuisdieren te veranderen.
7.3.1 Je kunt de kenmerken van bestrijdingsmiddelen en biologische bestrijding noemen.
7.3.2 Je kunt vormen van landbouw beschrijven waarbij minder stoffen aan het milieu worden onttrokken of toegevoegd.
3. Leerdoelgericht werken
De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.
Landbouw
Bestaat uit:
akkerbouw (op het land)
tuinbouw (in de kas)
veeteelt (dieren)
Monocultuur:
Grote akker met één soort gewas.
Deze slide heeft geen instructies
Bescherming tegen ziekten en plagen
Deze slide heeft geen instructies
Bemesting
Bemesting: Mineralen toevoegen aan een akker.
Stalmest bestaat uit uitwerpselen en urine van landbouwhuisdieren.
Kunstmest wordt gemaakt in een fabriek.
Een nadeel van bemesting is:
verzuring worden bomen: ze gaan dood.
vermesting komen er te veel mineralen in het water. Biologisch evenwicht wordt verstoord.
Deze slide heeft geen instructies
bodembewerking:
Verbeteren van de bodemstructuur door ploegen en eggen.
Deze slide heeft geen instructies
Veredeling: Individuen met de meest gunstige eigenschappen worden geselecteerd en gekruist.
Deze slide heeft geen instructies
genetische modificatie (gm): Aan de bestaande erfelijke informatie worden erfelijke eigenschappen van een andere soort toegevoegd.
transgeen: Een organisme waarbij de erfelijke eigenschappen zijn aangepast door genetische modificatie.
Deze slide heeft geen instructies
Veeteelt
Veehouders produceren dierlijke voedingsmiddelen, zoals melk, vlees en eieren.
Deze slide heeft geen instructies
Verandering van erfelijke eigenschappen bij dieren
via kunstmatige inseminatie (ki)
Deze slide heeft geen instructies
in-vitrofertilisatie (ivf)
Techniek waarbij de eicel buiten het lichaam door spermacellen wordt bevrucht.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Gangbare landbouw
Bestaat uit:
akkerbouw (op het land)
tuinbouw (in de kas)
veeteelt (dieren)
Het voordeel is dat de opbrengst hoger is.
De nadelen zijn uitputting van de grond, verzuring, vermesting en de grotere kans op ziekten en plagen.
Monocultuur:
Grote akker met één soort gewas.
Deze slide heeft geen instructies
Bestrijdingsmiddelen/pesticiden
Nadelen bij het gebruik van pesticiden:
• Ze zijn niet selectief en doden veel verschillende soorten organismen.
• Ze zijn slecht biologisch afbreekbaar en blijven lang in het milieu aanwezig.
• Een populatie kan resistent worden. Hierdoor worden organismen ongevoelig voor het middel.
Deze slide heeft geen instructies
Chemische bestrijding/ Pesticiden
Deze middelen kunnen ziekten en plagen snel en goed bestrijden.
pesticiden hebben ook grote nadelen:
• Ze zijn niet-selectief (ze maken geen onderscheid).
• Er treedt bio-accumulatie op (ophoping in organismen).
• Een populatie kan resistent worden (ongevoelig voor het middel).
Bio-accumulatie van een bestrijdingsmiddel.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
pesticiden: Gewasbeschermingsmiddelen om ziekten en plagen te bestrijden.
niet-selectieve bestrijdingsmiddelen: Bestrijdingsmiddelen die veel soorten organismen bestrijden, ook nuttige organismen.
selectieve bestrijdingsmiddelen: Bestrijdingsmiddelen die alleen de schadelijke organismen bestrijden.
bio-accumulatie: Ophoping van bestrijdingsmiddelen in de voedselketen doordat ze niet of langzaam worden afgebroken.
resistentie: Ongevoeligheid van een organisme voor een bestrijdingsmiddel.
Deze slide heeft geen instructies
Biologische bestrijding
Ziekten en plagen kun je ook voorkomen en bestrijden zonder giftige stoffen.
Drie manieren van biologische bestrijding zijn:
vruchtwisseling : elk jaar een ander gewas op een stuk grond. Ziekteverwekkers van de vorige gewas verdwijnen.
natuurlijke vijanden
lokken.
De sluipwespen doden de larven van de witte vliegen.
Deze slide heeft geen instructies
Biologische landbouw
In de biologische landbouw staan het milieu en dierenwelzijn centraal:
• Er worden geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest gebruikt.
• Dieren lopen los.
• Ziekten en plagen worden bestreden met biologische bestrijdingsmethoden.
• De gewassen worden verbouwd op kleine stukken grond waar vruchtwisseling wordt toegepast.
• Er wordt gebruikgemaakt van groenbemesting.
Deze slide heeft geen instructies
Kringlooplandbouw
Alle grondstoffen en eindproducten hergebruikt in een kringloop
Deze slide heeft geen instructies
precisielandbouw: Vorm van landbouw waarbij elk deel van een akker precies de juiste hoeveelheden water, mest en bestrijdingsmiddelen krijgt.
akkers (luchtfoto)
Bij precisielandbouw gebruiken de boeren speciale meetapparatuur.
Deze slide heeft geen instructies
Verticale landbouw
De planten groeien boven elkaar.
Vaak wordt hierbij LED licht gebruikt.
planten worden goed afgesloten van de buitenlucht. Zo worden ziekten en plagen voorkomen.
de gewassen vlak bij de mensen dus is er weinig transport nodig.
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
BS. 2 opgave:
1 t/m 5.
BS. 3 opgave:
1 t/m 7.
Deze slide heeft geen instructies
Aflsluiting BS 2+3
Hier Lesdoel vragen maken.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Activering bs. 4+5
Hier activerende opdracht (en) invoegen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
bs. 4+5
7.4.1 Je kunt de belangrijkste energiebronnen noemen met hun voordelen en nadelen.
7.5.1 Je kunt beschrijven wat het broeikaseffect is en oorzaken en gevolgen van het versterkte broeikaseffect en de klimaatveranderingen noemen.
3. Leerdoelgericht werken
De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.
Energiebronnen
We gebruiken gemotoriseerd vervoer en elektrische apparaten in ons huishouden.
• We verwarmen of koelen onze huizen.
• We gebruiken machines in plaats van menselijke arbeid.
• We maken producten in fabrieken.
Deze slide heeft geen instructies
Fossiele brandstoffen
Brandstof die miljoenen jaren geleden is ontstaan uit resten van dode planten en dieren:
Vb. aardolie, aardgas en kolen
(benzine, diesel, kerosine of LPG )
Voordelen:
het winnen ervan is goedkoop.
gemakkelijk te gebruiken en te vervoeren.
Nadelen:
opwarming van de aarde door verbranding
Afvalstoffen zorgen voor luchtvervuiling.
Fossiele brandstoffen raken op den duur op.
Deze slide heeft geen instructies
kernenergie
Energie die vrijkomt bij het splitsen van de atoomkernen van uranium.
Voordelen:
veel elektriciteit kan worden opgewekt worden.
Geen luchtverontreiniging en er ontstaat geen koolstofdioxide.
– Nadelen:
er ontstaat radioactief afval en bij een ongeluk kan veel radioactieve straling vrijkomen.
De voorraad uranium kan uitgeput raken.
Deze slide heeft geen instructies
Duurzame energie
Energie uit energiebronnen die niet opraken en die geen vervuiling veroorzaken.
Groene stroom: Elektriciteit die wordt opgewekt met duurzame energie.
Nadelen: er is niet altijd genoeg zon en wind om voldoende energie op te wekken. Sommige mensen vinden windmolens horizonvervuiling.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Biomassa
Energierijke stoffen in planten en dieren
Biobrandstof: Brandstof die is gemaakt uit biomassa.
Deze slide heeft geen instructies
Warmte
Hoe dieper je de aarde in gaat, hoe warmer het wordt. Dit noem je aardwarmte. Om de warmte uit de aarde te halen, wordt water door buizen diep in de grond gepompt.
Daar warmt het water op. Het warme water wordt daarna weer naar boven gepompt om woningen en andere gebouwen te verwarmen.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
Dampkring: Atmosfeer, de luchtlaag om de aarde.
Klimaat: Gemiddeld weer in een gebied over een periode van minstens dertig jaar.
Deze slide heeft geen instructies
Broeikasteffect
Deze slide heeft geen instructies
Versterkt broeikaseffect: Opwarming van de aarde door de toename van broeikasgassen in de atmosfeer.
broeikasgas: Gas in de atmosfeer dat warmte vasthoudt.
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen van het versterkte broeikaseffect
Klimaatverandering.
vaker extremere weersomstandigheden.
de zeespiegel stijgt.
laaggelegen gebieden overstromen.
?????
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen voor de natuur
verzilting: Toename van het zoutgehalte in bodem en grondwater door zeewater die het land binnenstroomt.
Er komen planten- en diersoorten erbij waar andere soorten verdwijnen door de temperatuursveranderingen.
het jaarritme van veel organismen verandert.
Er sterven meer mensen tijdens een hittegolf.
Er komen meer tropische plagen en ziekten.
Deze slide heeft geen instructies
Maatregelen
meer energie opwekken uit duurzame bronnen.
subsidie voor de isolatie van huizen.
campagnes om minder vlees te eten.
elk jaar een klimaatconferentie waar regeringsleiders uit alle landen.
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
BS. 4 opgave:
1 t/m 5.
BS. 5 opgave:
1 t/m 7.
Deze slide heeft geen instructies
Aflsluiting BS 4+5
Hier Lesdoel vragen maken.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Activering bs. 6
Hier activerende opdracht (en) invoegen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
bs. 6
7.6.1 Je kunt een aantal vormen van watervervuiling noemen en je weet hoe rioolwater wordt gezuiverd.
7.6.2 Je kunt een aantal vormen van bodemvervuiling noemen.
7.6.3 Je kent een aantal methoden van afvalverwerking.
3. Leerdoelgericht werken
De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.
watervervuiling
Chemische afvalstoffen:
Chemische afvalstoffen zorgen voor vervuiling van het water. Vb. kwik, lood en zink.
Vooral door de landbouw en industrie komen deze stoffen in het water.
Ook huishoudens spoelen nog steeds chemisch afval door de gootsteen, bijvoorbeeld terpentine.
Deze slide heeft geen instructies
Plasticsoep
Deze slide heeft geen instructies
Stikstof in mest
Als er te veel mest wordt gebruikt, ontstaat verzuring en vermesting==>
algen en kroos in sloten en meren groeien explosief ==>
deze planten bedekken het hele wateroppervlak==> onderwaterplanten en waterdieren gaan dood.
Deze slide heeft geen instructies
Ziekteverwekkers
Vooral in armere landen en ontwikkelingslanden zijn er veel mensen die geen schoon drinkwater en goede sanitaire voorzieningen hebben.
Ze worden ziek door de ziekteverwekkers in het vuile water.
Deze slide heeft geen instructies
Waterzuivering
In armere landen en ontwikkelingslanden zijn er veel mensen die geen schoon drinkwater en goede sanitaire voorzieningen hebben. Ze worden ziek door de ziekteverwekkers in het vuile water.
Deze slide heeft geen instructies
Bodem: bodemsanering
Mensen gebruiken de bodem voor voedselproductie en voor grondstoffen. Als er giftige stoffen in de bodem zitten, nemen planten deze giftige stoffen via de wortels op.
Deze slide heeft geen instructies
Afval
Er zijn verschillende soorten afval:
• Recyclebaar afval kan opnieuw worden gebruikt.
• Afval afkomstig van planten en dieren (gft) kan worden gecomposteerd.
• Klein chemisch afval (kca) is het chemische afval, bijvoorbeeld batterijen of verf.
• Restafval: Afval dat niet kan worden gerecycled of gecomposteerd.
Deze slide heeft geen instructies
Afvalverwerking
Er zijn vier methoden van afvalverwerking:
• recycling: Afval als grondstof gebruiken voor nieuwe producten.
• composteren: Door reducenten afgebroken gft-afval; bevat veel voedingsstoffen voor planten.
• verbranden
• storten-------------->>>>>>>>
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
BS. 6 opgave:
1 t/m 6.
Deze slide heeft geen instructies
Aflsluiting BS 6
Hier Lesdoel vragen maken.
Deze slide heeft geen instructies