Communiceren in het werkveld
Communiceren in het werkveld
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
COMMUNICATIEVORMEN
s
Deze slide heeft geen instructies
Programma:
Communicatiemodel? zender - boodschap - ontvanger
Verbale - non-verbale - paraverbale communicatie?
Actief luisteren: LSD - SOFTEN? LSD : SOFTEN:
Assertief - subassertief - agressie gedrag?
Feedback krijgen - feedback geven?
De ik - boodschap?
Deze slide heeft geen instructies
Waarvoor dient een goede communicatie?
een betere zorg
hoog welbevinden bij zorgvragers en familie
meer wederzijds begrip
een fijnere samenwerking met collega’s
meer werkplezier en jobfierheid
Deze slide heeft geen instructies
Dit is een diagram over communicatie. Wat is het grootste deel van onze communicatie: stem, lichaamstaal, woorden of brieven?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
verbale communicatie
non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Lichaamstaal en de eerste indruk
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Zwaaien is een vorm van .......
s
Non-verbale communicatie
Verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
non-verbale communicatie
s
Geen communicatie
Communicatie zonder woorden.
Deze slide heeft geen instructies
s
Verbale communicatie
Non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Blozen is een voorbeeld van
s
Verbale communicatie
Non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
We zien hier een voorbeeld van....
s
Verbale communicatie
Non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Wat zie je hier?
s
Verbale communicatie
Non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Een duimpje omlaag is....
s
Verbale communicatie
Non verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Een duimpje omhoog is....
s
Verbale communicatie
Non verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
s
Verbale communicatie
Non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
s
verbale communicatie
non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
s
Verbale communicatie
Non verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
s
verbale communicatie
non-verbale communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Basisregels van communicatie
Verbale communicatie:
Duidelijkheid
Luisteren
Toon en intonatie
Emathie
Kernboodschap
Deze slide heeft geen instructies
Non-verbale communicatie:
Lichaamstaal
Oogcontact
Gelaatsuitdrukkingen
Afstand
Tijd
Kleding & uiterlijk
Deze slide heeft geen instructies
Voordelen van goede communicatie in de zorg:
betere zorg
voelen zich gehoord
er is meer wederzijds begrip
er is een fijnere samenwerking
je ervaart meer plezier
Deze slide heeft geen instructies
Structuur van een gesprek
Begroeting
Kennismaking
Het gesprek
Afscheid nemen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
2. Actief luisteren
Deze slide heeft geen instructies
Instructie
Pak een stukje papier (A4) en hou het voor je. Doe nu je ogen dicht en volg de instructies exact.
Deze slide heeft geen instructies
Na het scheuren...
Vraag aan iedereen om zijn ogen open te doen en het papier uit te vouwen tot een heel blad.
Kijk samen wat het resultaat is. Als ik goed gecommuniceerd heb en jullie hebben goed geluisterd zouden we allemaal hetzelfde moeten hebben....
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoe is dat nu mogelijk?
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan dit?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Armen langs je lichaam
2. Handen op je heupen
3. Armen over
elkaar
Deze slide heeft geen instructies
Betekenis van deze houdingen
1. Armen langs het lichaam= goed, je ziet er ontspannen uit, ook heb je dan je armen vrij voor het maken van gebeuren wanneer jij het woord neemt.
2. Handen op de heupen = je toont een actieve luisterhouding. Als je spreekt is dit minder goed, dit kan nogal betweterig overkomen.
3. Armen over elkaar= hiermee maak je eerder een gesloten en afstandelijke indruk
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Geef LSD
Dit is het belangrijkste ezelsbruggetje!
Luisteren
Samenvatten
Doorvragen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Laat oma thuis
Het is belangrijk dat je onbevooroordeeld luistert, dus laat gerust OMA thuis:
Oordelen
Meningen
Adviezen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
SOFTEN
S...mile / glimlachen
O...pen posture / open houding
F...orward lean / naarvoor leunen
T...ouch / aanraken
E...ye contact / oogcontact
N...od / knikken
Deze slide heeft geen instructies
S
O
F
T
E
N
hoort er niet bij
Smile
Open houding
Forward
Touch
Eye
Nod
Knikken (nod)
Naar voren leunen
Aanraken (als gepast)
Oogcontact
Armen gekruist
Achterover leunen
Deze slide heeft geen instructies
Luisterfouten
Deze slide heeft geen instructies
Slecht luisteren, hoe doe je dat?
Deze slide heeft geen instructies
Slecht luisteren
Enthousiast over eigen ervaringen beginnen
Verteller onderbreken
Relativeren
Laten zien dat je geen of weinig tijd hebt
Niet reageren
Naast elkaar praten
Deze slide heeft geen instructies
Oefening: goed of fout?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat hebben we allemaal geleerd?
Deze slide heeft geen instructies
Wat hebben we geleerd?
Actief luisteren is luisteren én begrijpen
Is belangrijk in- en buiten schoolcontext
Respect, acceptatie en tolerantie als basisvoorwaarden
Luistertechnieken: LSD (verbaal) / SOFTEN (non-verbaal)
Ongeïnteresseerd en onderbroken luisteren is not done!
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Goed luisteren
Is belangrijk omdat
Deze slide heeft geen instructies
1. Geef aandacht
Focus op het verhaal en spreker
Wat is de boodschap
Geen afleiding ( gsm uit)
Oogcontact
Deze slide heeft geen instructies
2. Laat zien dat je luistert
Zeg zelf enkel wat nodig is om de spreker aan te moedigen
Bijvoorbeeld hummen
Laat je gezicht spreken (spoken)
Ontspannen houding
Smile
Deze slide heeft geen instructies
3. Geef feedback
Word je emotie geraakt? Zeg het en vraag om meer informatie
LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen
Wat bedoel je met
Wat ik hoor
Deze slide heeft geen instructies
4. Stel je mening of oordeel uit
Laat de ander uitpraten
Niet onderbreken
Spreker centraal stellen
Deze slide heeft geen instructies
5. Reageer gepast
Respect
Acceptatie
Tolerantie
Zoals je zelf zou wilen worden behandeld
Deze slide heeft geen instructies
Checklist
Geef aandacht
Laat zien dat je luistert (SOFTEN)
Geef feedback (LSD)
Stel je mening of oordeel uit
Reageer gepast (basisvw)
Deze slide heeft geen instructies
Omgaan met emoties (LEO)
Deze slide heeft geen instructies
LEO=
Luisteren (LSD & SOFTEN)
Erkennen (Bevestig en erken het probleem)
Oplossen (Luister en geef erkenning)
Deze slide heeft geen instructies
Slecht nieuws gesprek
Deze slide heeft geen instructies
Overzicht:
- Wat zijn de doelen van een slechtnieuws gesprek?
- Uit welke fasen bestaat een slechtnieuws gesprek?
- Voorbeelden van een slecht nieuws gesprek
- Casus(sen)
- Evaluatie
Deze slide heeft geen instructies
Waar denk je aan bij een slechtnieuwsgesprek?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
vind je het lastig om iemand teleur te stellen?
Ik stel dat zo lang mogelijk uit
Als ik er niet over praat, waait het wel over
Ik vertel het maar meteen, dan ben ik er vanaf
Nee hoor, teleurstellingen horen bij het leven.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het doel van een slecht nieuws gesprek?
Je zorgt dat je heel zakelijk blijft zodat je duidelijk kan zijn wanneer je slecht nieuws brengt.
Iemand deels informeren met slecht nieuws en deels met goed nieuws.
Een bericht overbrengen zodat een patiënt gelijk kan accepteren wat er aan de hand is.
Je brengt op een duidelijke manier een negatief bericht en geeft daarin steun en informatie.
Deze slide heeft geen instructies
Grootste valkuilen
Voorbijgaan aan de gevoelens.
Dooddoeners gebruiken (bv. “U mag zo niet denken” of “Zo is het leven”).
Discussiëren (bv. “Hoe komt u daar nu bij?!”).
Raad en advies geven (bv. “Als ik u was …”).
Kleiner maken
Deze slide heeft geen instructies
Wie heeft er al eens slecht nieuws medegedeeld aan iemand?
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je al over het voeren van een slecht nieuws gesprek?
Deze slide heeft geen instructies
Stappenplan
Korte inleiding
Kom ter zake
Geef de ontvanger tijd
Laat emoties toe en vang ze op (geef evt. extra informatie)
Geef perspectief (nieuw moment)
Deze slide heeft geen instructies
Voorbereiding
Bereid je goed voor op het gesprek en bedenk wat je precies gaat vertellen.
Zorg dat je de feiten op een rijtje hebt en bedenk alvast hoe je gaat reageren op mogelijke reacties van de ander.
Vraag aan de studenten wat zij belangrijk vinden bij de voorbereiding van een slecht nieuws gesprek.
De boodschap brengen
Breng de boodschap rustig en duidelijk over.
Geef de ander de tijd om te reageren en vraag hoe hij/zij zich voelt.
Bespreek met de studenten hoe zij de boodschap zouden brengen en hoe zij zouden reageren op emoties van de ander.
Empathie tonen
Toon begrip en empathie voor de emoties van de ander. Laat zien dat je zijn/haar gevoelens serieus neemt.
Vraag aan de studenten hoe zij empathie zouden tonen in een slecht nieuws gesprek.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welke fouten zag je bij de leerkracht?
Deze slide heeft geen instructies
Kritiek krijgen
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk een situatie waarop jij kritiek hebt gekregen. Hoe heb je hierop gereageerd?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Ontwapeningstechnieken
Geef gelijk
Bedank
Zeg sorry (als de kritiek terecht is)
Deze slide heeft geen instructies
Communiceren binnen een groep
Deze slide heeft geen instructies
Vergaderen
Assertief zijn
Feedback krijgen
Feedback geven
Coachen
Deze slide heeft geen instructies
Beslissingen/besluit
unanieme beslissing
consensus
stemming
autoriteit
Deze slide heeft geen instructies
1. Unanimiteit / uniformiteit
= beslissing wordt alleen genomen wanneer alle deelnemers erachter staan.
Voordelen?
Eenheid in groep;
Gezamelijke basis;
Iedereen is betrokken.
Deze slide heeft geen instructies
Unanimiteit / uniformiteit
Nadelen?
Kost veel tijd en moeite;
Soms verregaande compromissen;
Druk vanuit de groep is sterk;
Slechts in sommige situaties toepasbaar.
Deze slide heeft geen instructies
2. Consensus
= overeenkomst
iedereen moet zich aanpassen
een resultaat waarbij iedereen tevreden is
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
3. Stemming
= Telling: voorstel van de meeste stemmen wint
Deze slide heeft geen instructies
4. Autoriteit
= degene met de meeste macht, neemt de beslissingen.
Voordelen?
Snelle beslissingen
Gecentraliseerd
Nadelen?
Betrokkenheid van groepsleden is klein
Machtsconflicten in de groep
Deze slide heeft geen instructies
Assertief reageren t.o.v. sub- assertief en agressief.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is assertiviteit?
Deze slide heeft geen instructies
Je staat in de rij bij de supermarkt en iemand dringt voor. Niet fijn, je hebt haast. Wat is een assertieve reactie?
Je baalt, maar zegt niks
Je wordt heel boos en begint te schreeuwen
Je zegt op een nette manier dat je eerder in de rij stond
Je begint met andere klanten te praten over dit asociale gedrag
Deze slide heeft geen instructies
Assertief zijn is...
- opkomen voor jezelf
- rekening houden met jezelf én met de ander
- je mening durven geven
- 'nee' durven zeggen
- je grenzen aangeven
- niet over je heen laten lopen
Deze slide heeft geen instructies
Subassertief zijn is...
- je grenzen niet aangeven
- over je heen laten lopen
- niet zeggen wat je wilt of vindt
- doen wat anderen willen
- geremd en stil zijn
- bang zijn voor ruzie
Deze slide heeft geen instructies
Agressief zijn is...
- voor jezelf opkomen, ten koste van de ander
- tot een conflict komen
- ikke ikke ikke en de rest kan stikken (eigen belang)
- niet naar de ander luisteren
- de ander de schuld geven
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat ben je zelf? Assertief, subassertief of agressief?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wie is volgens jou het meest assertief?
Deze slide heeft geen instructies
Als je assertief bent...
denk je aan jezelf en de ander
denk je alleen aan de ander
denk je alleen aan jezelf
geef je je grenzen NIET aan
Deze slide heeft geen instructies
Casus
Je loopt ruim een maand stage in een WZC. Iedere dag na de lunch moet jij de afwas doen. Het is een flinke stapel en niemand helpt je...
Wat doe je hiermee als je....
subassertief bent
assertief bent
agressief bent
-> klassikaal gesprek
Deze slide heeft geen instructies
Je leidinggevende vraagt of je wilt werken vanavond. Eigenlijk ben je super moe en zie je het niet zitten. Wat is een subassertieve reactie?
je zegt dat het je helaas niet gaat lukken vanavond
je zegt 'haha, bekijk het maar!!'
je zegt ja, maar je meldt je de volgende dag 'ziek'
je gaat toch werken, want je bent bang dat hij anders boos wordt
Deze slide heeft geen instructies
Subassertief gedrag:
je durft niet te zeggen wat je wilt
je neemt geen verantwoordelijkheid
belangen van de ander op de eerste plaats
Agressief gedrag:
agressiviteit is anderen niet respecteren
je krijgt ruzie met je omgeving
Deze slide heeft geen instructies
Assertief gedrag:
je zegt wat je wilt, zonder grof of onderdanig te worden
Vastberaden en vriendelijk een verzoek weigeren
voor jezelf durft op te komen
Deze slide heeft geen instructies
Feedback krijgen & geven
Deze slide heeft geen instructies
KRITIEK GEVEN EN KRIJGEN
Wat is voor jullie kritiek?
We bekijken samen het filmpje
Deze slide heeft geen instructies
Op welke manieren wordt er kritiek gegeven?
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk een situatie waarin jij feedback kreeg
Deze slide heeft geen instructies
Stappen bij feedback krijgen
neem een open houding aan
slik de verdediging in
laat merken dat je de boodschap hebt begrepen
accepteer de feedback
maak afspraken
waardeer de ander
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kritiek geven op een niet bedreigende manier
deel 1: tot 4min. 16 sec.
Deze slide heeft geen instructies
Voorwaarden voor het geven van feedback
maak tijd
geef feedback op het gedrag (niet op de persoon!)
verduidelijk je feedback
wees specifiek (de 4 W-s)
geef de feedback snel
gebruik de ik-boodschap
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Coachen
open vragen
W-vragen
GROW-model (doelen, realiteit, opties en wil/voornemen)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies