2.3 TLD + TLT + TZT
Nederlands
Onderdelen in deze les
Nederlands
Persoonsvorm tegenwoordige tijd: meervoud
3. hele werkwoord
Het hele werkwoord gebruik je in de tegenwoordige tijd bij een onderwerp dat meervoud is.
Wij werken hard.
Gebeuren zulke dingen wel vaker?
Jullie worden steeds beter.
De katten gaan naar binnen, want ze hebben honger.
Persoonsvorm in de verleden tijd
Taalverzorging 2.2
Verleden tijd: sterke en zwakke werkwoorden
Sterke werkwoorden veranderen in de verleden tijd van klank.
Verleden tijd: sterke en zwakke werkwoorden
Zwakke werkwoorden spel je in de verleden tijd als
ik-vorm+te(n) of ik-vorm+de(n).Let op of het onderwerp enkelvoud of meervoud is.
Bij twijfel tussen sterk en zwak: opzoeken!
Is het:
Wij trekten aan het touw. of: Wij trokken aan het touw.
Persoonsvorm verleden tijd: zwakke werkwoorden
Voorbeelden:
Ik miste de afspraak.
Ik zag niets, want het mistte nogal.
Ze praatten door de film heen.
Ik smulde van de vlammetjes.
Hij leidde het overleg.
We bevrijdden de egel.
Zwakke werkwoorden dus ik-vorm+te(n) of ik-vorm+de(n).
+te(n) of +de(n)? → ’t ex-fokschaap
De brandweer blusde? bluste? de brand.
‘blussen’ → bluss
→ s zit in het ’t ex-fokschaap, dus +te(n).
Dus: De brandweer bluste de brand.
’t ex-fokschaap
Haal -en af van het hele werkwoord:
Is de laatste letter een t x f k s ch of p: gebruik ik-vorm +te(n).
Is dat niet zo: gebruik ik-vorm +de(n).
Opdrachten maken
2.1 opdracht 1 & 2
2.2 Opdracht 1 & 2
Voltooid en tegenwoordig deelwoord
Taalverzorging 2.3
Het voltooid deelwoord
Het voltooid deelwoord geeft aan dat iets eerder is geweest of gebeurd. De persoonsvorm in een zin met een voltooid deelwoord is vaak een vorm van hebben, zijn of worden.
Ik heb vanmorgen gezwommen.
Vaak begint een voltooid deelwoord met ‘ge-’, maar dat geldt zeker niet voor alle werkwoorden:
Ze heeft gisteren een leuk verhaal verteld.
Ze had het verhaal zelf bedacht.
Voltooid deelwoord van sterke werkwoorden
Het voltooid deelwoord van sterke werkwoorden heeft soms een klankverandering en eindigt vaak op -en:
schrijven – (het is) geschreven
beginnen – (ik ben) begonnen
vinden – (het werd) gevonden
genezen – (zij zijn) genezen
Voltooid deelwoord van zwakke werkwoorden
Het voltooid deelwoord van zwakke werkwoorden eindigt
op -t of -d. Om het verschil te horen kun je de woorden langer maken:
De rekening wordt betaal_.
Ik heb de hele dag gewerkt.
(want het is werkte)Het is zojuist gebeurd.
(want het is gebeurde)
Twijfel? Ook nu ’t ex-fokschaap
De brandweer heeft de brand geblusd? geblust?.
‘blussen’ → bluss
→ s zit in het ’t ex-fokschaap, dus t.
Dus: De brandweer heeft de brand geblust.
’t ex-fokschaap
Haal -en af van het hele werkwoord:
Is de laatste letter een t x f k s ch of p: gebruik t.
Is dat niet zo: gebruik d.
Deelwoorden als bijvoeglijk naamwoord
Voltooide en tegenwoordige deelwoorden kun je ook gebruiken als bijvoeglijk naamwoord. Spel het dan zo kort mogelijk:
Engelse werkwoorden
Taalverzorging 2.4
Huh? Engelse werkwoorden? Dit is toch Nederland(s)?
We hebben gisteren heerlijk ______. (barbecueën)
Intussen ______ de kinderen in het bos. (paintballen, vt)
Het toetje hebben we maar ______. (skippen)
We hebben gisteren heerlijk gebarbecued.
Intussen paintballden de kinderen in het bos.
Het toetje hebben we maar geskipt.
Voor Engelse werkwoorden gelden de regels van Nederlandse zwakke werkwoorden
Persoonsvorm tegenwoordige tijd
In de tegenwoordige tijd zijn er maar drie mogelijkheden (vormen) om de persoonsvorm te spellen.
Weet je nog?
ik-vorm: ik werk
ik-vorm+t: hij werkt
hele werkwoord: wij werken
ik zap, ik download, upload jij
jij zapt, hij downloadt
wij zappen, de pc’s downloaden
Voor Engelse werkwoorden gelden de regels van Nederlandse zwakke werkwoorden
Persoonsvorm verleden tijd
Weet je nog?
ik-vorm+te(n):
ik werkte
wij werkten
ik-vorm+de(n):
het brandde
de kaarsen brandden
ik zapte
wij zapten
ik downloadde
wij downloadden
Voor Engelse werkwoorden gelden de regels van Nederlandse zwakke werkwoorden
Voltooid deelwoord
Weet je nog?
langer maken of ’t ex-fokschaap
’t ex-fokschaap
Haal -en af van het hele werkwoord:
Is de laatste letter een t x f k s ch of p: gebruik t.
Is dat niet zo: gebruik d.
gezapt of gezapd?
→ zappen → zapp → dus: gezapt
geclaimt of geclaimd?
→ claimen → claim → dus: geclaimd
Pas op ①
Laat de Engelse uitgangs-e staan als je die voor de uitspraak nodig hebt:
Pas op ②
Dubbele medeklinkers alleen laten staan als je het werkwoord op z’n Engels uitspreekt.
Dus niet in:
stressen: ik stres – ik streste – ik heb gestrest
basketballen: ik basketbal – ik basketbalde – ik heb gebasketbald
Wel in:
passen: ik pass de bal – ik passte de bal – ik heb de bal gepasst
paintballen: ik paintball – ik paintballde – ik heb gepaintballd
Opdrachten maken
2.3 voltooid en tegenwoordig deelwoord opdracht 1, 2 en 3
2.4 Engelse werkwoorden opdracht 1, 2 en 3
