Herhalingsles_voeding_en_vertering_MAVO2

BIOLOGIE • MAVO 2

VOEDING &

VERTERING

Herhalen, oefenen en jezelf klaarstomen voor de toets

Pak pen en papier: je gaat vooral zelf aan de slag!

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 31 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

BIOLOGIE • MAVO 2

VOEDING &

VERTERING

Herhalen, oefenen en jezelf klaarstomen voor de toets

Pak pen en papier: je gaat vooral zelf aan de slag!

START

Vandaag: oefenen voor de toets

2

1. Ophalen

Korte quiz en begrippen.

2. Toepassen

Oefenen met vertering, gezondheid en etiketten.

3. Controleren

Mini-toets en ontdekken wat je nog moet leren.

START

Zo haal je het meeste uit deze les

3

• Probeer eerst zonder boek te antwoorden.

• Schrijf je antwoorden op; alleen denken is minder goede oefening.

• Verbeter met een andere kleur tijdens het nakijken.

• Zet een ster bij vragen die je lastig vindt.

OPDRACHT 1

Opwarmer: wat weet je nog?

4

• 1. Noem de zes groepen voedingsstoffen.

• 2. Welke drie groepen moeten eerst verteerd worden?

• 3. Wat is het verschil tussen mechanische en chemische vertering?

• 4. Waar worden voedingsstoffen opgenomen?

• 5. Noem één manier om voedsel langer houdbaar te maken.

ANTWOORDEN

Opwarmer – antwoorden

5

• 1. Koolhydraten, vetten, eiwitten, mineralen, vitaminen en water.

• 2. Koolhydraten, vetten en eiwitten.

• 3. Mechanisch = bijvoorbeeld kauwen; chemisch = enzymen in verteringssappen.

• 4. In de dunne darm; water wordt ook opgenomen in de dikke darm.

• 5. Bijvoorbeeld koelen/invriezen, drogen, pasteuriseren, steriliseren of vacuüm verpakken.

OPDRACHT

Opdracht 2: leg het begrip uit

6

Voedingsmiddel

Alles wat je eet of drinkt.

Voedingsstof

Een stof in voedsel die je lichaam nodig heeft.

Voedingsvezels

Moeilijk verteerbaar; stimuleert de darmwerking.

OEFENEN

Opdracht 3: voedingsstoffen koppelen

7

• Schrijf bij elke voedingsstof één of meer functies: bouwstof, brandstof, reservestof of beschermstof.

• a. Koolhydraten

• b. Eiwitten

• c. Vetten

• d. Water

• e. Mineralen

• f. Vitaminen

ANTWOORDEN

Voedingsstoffen – antwoorden

8

• Koolhydraten: bouwstof, brandstof en reservestof.

• Eiwitten: bouwstof en brandstof.

• Vetten: bouwstof, brandstof en reservestof.

• Water: bouwstof.

• Mineralen: bouwstof en beschermstof.

• Vitaminen: bouwstof en beschermstof.

VERTERING

Opdracht 4: de reis van een hap eten

9

Zet in de juiste volgorde:

dikke darm • maag • mond • endeldarm • slokdarm • dunne darm • anus

Extra: waar worden voedingsstoffen opgenomen? Waar wordt water opgenomen?

ANTWOORDEN

De reis van eten – antwoorden

10

Mond → slokdarm → maag → dunne darm → dikke darm → endeldarm → anus

ANTWOORDEN

Twee belangrijke opnameplekken

11

Dunne darm

Hier worden voedingsstoffen opgenomen.

Dikke darm

Hier wordt water opgenomen.

OEFENEN

Opdracht 5: welk orgaan doet wat?

12

• 1. Hier begint de vertering van koolhydraten.

• 2. Hier begint de vertering van eiwitten; de inhoud is zuur.

• 3. Dit orgaan maakt gal.

• 4. Dit orgaan maakt alvleessap.

• 5. Hier worden voedingsstoffen opgenomen.

• 6. Hier wordt water opgenomen.

ANTWOORDEN

Welk orgaan doet wat? – antwoorden

13

• 1. Mond: speeksel bevat een enzym.

• 2. Maag.

• 3. Lever (gal wordt tijdelijk opgeslagen in de galblaas).

• 4. Alvleesklier.

• 5. Dunne darm.

• 6. Dikke darm.

OPDRACHT

Opdracht 6: vertering begrijpen

14

A

Waarom kan je lichaam grote voedingsstoffen niet zomaar opnemen?

B

Wat doen enzymen in verteringssappen?

C

Waarom is gal belangrijk, ook al is het geen enzym?

ANTWOORDEN

Verdieping – antwoorden

15

• A. Grote voedingsstoffen zijn te groot om opgenomen te worden; ze moeten eerst kleiner worden gemaakt.

• B. Enzymen helpen voedingsstoffen kleiner te knippen.

• C. Gal verdeelt vet in kleinere druppels (emulgeren), zodat vet beter verteerd kan worden.

• Kauwen is mechanische vertering; enzymen zorgen voor chemische vertering.

OEFENEN

Opdracht 7: gezonde voeding

16

• 1. Waarvoor kun je de Schijf van Vijf gebruiken?

• 2. Welke eenheden staan vaak op een verpakking bij energie?

• 3. Hoeveel kJ is ongeveer 100 kcal? Gebruik: 1 kcal = 4,2 kJ.

• 4. Wat schat de BMI in?

• 5. Noem twee dingen die je kunt aflezen op een verpakking.

ANTWOORDEN

Gezonde voeding – antwoorden

17

• 1. Als hulpmiddel om gezonde voedingskeuzes te maken.

• 2. kcal en kJ.

• 3. 100 × 4,2 = ongeveer 420 kJ.

• 4. Een inschatting of iemand een gezond gewicht heeft.

• 5. Bijvoorbeeld ingrediënten, voedingsstoffen, allergenen, gewicht, houdbaarheid, bewaarvoorschrift of producent.

OPDRACHT

Opdracht 8: voedselbederf

18

A

Wat kunnen bacteriën en schimmels met voedsel doen?

B

Wat is een voedselvergiftiging?

C

Kies twee conserveermethoden en leg ze uit.

ANTWOORDEN

Voedselbederf – antwoorden

19

• Bacteriën en schimmels kunnen groeien op voedsel, waardoor het bederft.

• Een voedselvergiftiging: ziek worden nadat je bedorven voedsel hebt gegeten.

• Voorbeelden van conserveren: koelen/invriezen, pasteuriseren, steriliseren, vacuüm- of gasverpakken, drogen, conserveermiddelen en doorstralen.

• Conserveren maakt het moeilijker voor bacteriën en schimmels om te groeien.

OEFENEN

Opdracht 9: speur op een verpakking

20

• Stel: je hebt een verpakking van yoghurt of een mueslireep.

• a. Wat is de THT- of TGT-datum?

• b. Waar vind je de ingrediënten?

• c. Waar staan allergenen vermeld?

• d. Hoeveel energie bevat het per 100 gram of portie?

• e. Wat is het bewaarvoorschrift en wie is de producent?

ANTWOORDEN

Productinformatie – controle

21

• THT = ten minste houdbaar tot; TGT = te gebruiken tot.

• Ingrediënten staan in de ingrediëntenlijst; allergenen worden aangegeven in de productinformatie.

• Energie staat vaak in kcal en kJ, per 100 gram of per portie.

• Het bewaarvoorschrift vertelt hoe je het product bewaart; de producent maakt of levert het product.

OPDRACHT

Opdracht 10: wat eet dit zoogdier?

22

Carnivoor

Voedsel: …

Darmkanaal: …

Gebit: …

Omnivoor

Voedsel: …

Darmkanaal: …

Gebit: …

Herbivoor

Voedsel: …

Darmkanaal: …

Gebit: …

ANTWOORDEN

Zoogdieren – antwoorden

23

• Carnivoor: eet dieren; korter darmkanaal; lange hoektanden en knipkiezen.

• Omnivoor: eet dierlijk én plantaardig voedsel; langer darmkanaal dan carnivoor; knobbelkiezen.

• Herbivoor: eet planten; lang darmkanaal; plooikiezen. Een koe herkauwt en heeft meerdere magen.

• Plantaardig materiaal kost meer moeite om te verteren dan dierlijk materiaal.

OEFENEN

Opdracht 11: nadenken over eten

24

• 1. Waarom kan veel vlees produceren belastend zijn voor het milieu?

• 2. Wat is het verschil tussen een vegetariër en een veganist?

• 3. Noem een voordeel van vleesvervangers.

• 4. Welke informatie helpt jou om een bewuste voedselkeuze te maken?

ANTWOORDEN

Nadenken over eten – antwoorden

25

• 1. Er zijn veel energie, water en voer nodig; de productie kan schadelijke stoffen in het milieu brengen.

• 2. Een vegetariër eet geen vlees; een veganist eet geen dierlijke producten.

• 3. Ze kunnen een alternatief voor vlees zijn; soorten en samenstelling verschillen.

• 4. Eigen antwoord, bijvoorbeeld ingrediënten, voedingsstoffen, herkomst, prijs of milieu-impact.

TOEPASSEN

Uitdaging: los de casus op

26

SAM EET EEN BROODJE KAAS

Het brood bevat vooral koolhydraten. De kaas bevat onder andere vetten en eiwitten.


1. Welke voedingsstoffen moeten verteerd worden?

2. Waar begint de vertering van koolhydraten?

3. Waar begint de vertering van eiwitten?

4. In welk orgaan worden voedingsstoffen opgenomen?

5. Noem twee organen die stoffen maken die helpen bij de vertering.

ANTWOORDEN

Casus – antwoordmodel

27

• 1. Koolhydraten, vetten en eiwitten.

• 2. In de mond, door een enzym in speeksel.

• 3. In de maag, door enzymen in maagsap.

• 4. In de dunne darm.

• 5. Bijvoorbeeld maag (maagsap), alvleesklier (alvleessap) of lever (gal).

MINI-TOETS

Mini-toets: probeer het zonder hulp

Werk zelfstandig. Gebruik geen boek of telefoon. (8–10 minuten)

28

• 1. Noem twee functies van voedingsstoffen.

• 2. Leg het verschil uit tussen mechanische en chemische vertering.

• 3. Noem de route van voedsel vanaf de mond tot de anus.

• 4. Wat is de functie van gal?

• 5. Noem twee manieren om voedsel te conserveren.

• 6. Wat is het verschil tussen THT en TGT?

• 7. Noem één verschil tussen een carnivoor en herbivoor.

ANTWOORDEN

Mini-toets – antwoorden

29

• 1. Bouwstof, brandstof, reservestof en/of beschermstof.

• 2. Mechanisch = kleiner maken met bijvoorbeeld tanden en kiezen; chemisch = met enzymen.

• 3. Mond → slokdarm → maag → dunne darm → dikke darm → endeldarm → anus.

• 4. Gal emulgeert vetten: verdeelt vet in kleinere druppels.

• 5. Twee voorbeelden van koelen, invriezen, pasteuriseren, steriliseren, verpakken, drogen, conserveermiddelen of doorstralen.

• 6. THT = ten minste houdbaar tot; TGT = te gebruiken tot.

• 7. Carnivoor eet dieren en heeft korter darmkanaal; herbivoor eet planten en heeft langer darmkanaal.

AFSLUITEN

Laatste check: wat moet jij nog oefenen?

30

Dit gaat goed

Ik kan …

Dit vind ik lastig

Ik moet nog oefenen met …

Mijn volgende stap

Voor de toets ga ik …

DOCENTENNOTITIES

Docentennotities – gebruik van de presentatie

31

• Deze presentatie is gebaseerd op de aangeleverde samenvatting van paragraaf 2.1 t/m 2.8.

• Laat leerlingen eerst zelfstandig antwoorden opschrijven en toon daarna de antwoorddia.

• Voor 50 minuten: kies een selectie en houd de mini-toets erin.

• Voor 60 minuten: gebruik meer opdrachten; er staat bewust meer oefening in dan nodig is voor één les.

• De BMI en eetstoornissen zijn niet verder uitgewerkt, omdat de samenvatting daar geen formule of uitgebreide uitleg voor geeft.