Fantasy en sciencefiction
Fantasy en sciencefiction
Open met het brede onderwerp: verhalen waarin een andere wereld, andere regels of een andere toekomst centraal staan. Houd het laagdrempelig en herkenbaar met bekende boek- of filmvoorbeelden als dat past bij de klas.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat fantasy is, wat sciencefiction is, wat het verschil is en waarom plaats belangrijk is in een verhaal.
Deze slide heeft geen instructies
Waar denk je aan bij fantasy of sciencefiction?
Gebruik de antwoorden als start: woorden als magie, draken, ruimte, robots, aliens of andere werelden passen goed. Vraag kort door naar verschillen die leerlingen al denken te kennen.
Wat is fantasy?
Fantasy is het Engelse woord voor fantasie en verbeelding.
In fantasy wordt het onmogelijke mogelijk. Bijvoorbeeld:
reizen tussen twee werelden
magie
bijzondere of magische wezens
Leg uit dat fantasy niet gaat over onze gewone werkelijkheid. De schrijver bedenkt nieuwe regels voor de wereld.
Je herkent fantasy aan...
een bedachte wereld
geen technologie die wij uit ons dagelijks leven kennen
een verzonnen tijd
vreemde, magische of bijzondere wezens
gebeurtenissen die in het echt niet kunnen
Benadruk dat niet elk fantasyverhaal álle kenmerken hoeft te hebben, maar vaak zie je er meerdere tegelijk.
De wereld van fantasy
De wereld voelt anders dan onze wereld.
andere regels
andere plaatsen
andere wezens
Daardoor kan de lezer zich een nieuwe werkelijkheid voorstellen.
Koppel dit aan verbeelding: de lezer accepteert de bedachte wereld zolang die duidelijk en geloofwaardig beschreven wordt binnen het verhaal.
Wat past bij fantasy?
In fantasy zie je vaak:
een poort naar een andere wereld
kastelen, bossen of verborgen rijken
draken, elfen of andere vreemde wezens
magie of betovering
Het onmogelijke hoort hier bij het verhaal.
Gebruik deze slide om voorbeelden te verzamelen uit bekende verhalen, maar houd de focus op kenmerken en niet op losse titels.
Welk kenmerk past het best bij fantasy?
magie
raketten
robots
satellieten
De foute opties horen bij techniek en ruimte en sluiten dus meer aan bij sciencefiction.
Fantasy herkennen
In fantasy is er vaak een bedachte wereld met magie en bijzondere wezens. De tijd kan verzonnen zijn en gebeurtenissen kunnen onmogelijk lijken.
Alle kernwoorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug uit de slides over fantasy.
Wat is sciencefiction?
Sciencefiction gaat vaak over:
techniek en uitvindingen
ruimte en sterrenstelsels
andere planeten
bewoners die anders zijn dan mensen: aliens
Maak duidelijk dat sciencefiction ook verzonnen is, maar vaak wel probeert aan te sluiten bij wetenschap of techniek.
Je herkent sciencefiction aan...
technische details
machines of nieuwe apparaten
reizen in de ruimte
leven op andere planeten
wezens uit een andere wereld
Leg uit dat sciencefiction vaak speelt in de toekomst, maar dat is geen verplicht kenmerk. Het belangrijkste is de rol van wetenschap en techniek.
De wereld van sciencefiction
De omgeving is vaak groot en onbekend.
een ruimtestation
een andere planeet
een futuristische stad
Die plaats past bij techniek, ontdekking en avontuur.
Benadruk de link tussen plaats en genre: in sciencefiction ondersteunt de omgeving vaak het idee van vooruitgang, onderzoek of gevaar.
Fantasy en sciencefiction
Beide genres laten een andere wereld zien.
Maar de basis is anders:
fantasy gebruikt magie en het onmogelijke
sciencefiction gebruikt techniek, wetenschap en toekomstideeën
Dit is de brugslide tussen de twee genres. Laat zien dat ze op elkaar kunnen lijken, maar niet hetzelfde zijn.
Het belangrijkste verschil
Sciencefiction gaat over dingen die misschien ooit echt zouden kunnen bestaan.
Fantasy gaat over dingen die niet echt kunnen volgens onze werkelijkheid.
Daarom is sciencefiction vaak technischer en fantasy magischer.
Formuleer voorzichtig: het gaat om het idee binnen het genre. Sciencefiction lijkt denkbaar, fantasy kiest juist voor het onmogelijke.
Twee genres vergelijken
Fantasy
magie
verzonnen wereld
vreemde wezens
Sciencefiction
techniek
ruimte of toekomst
aliens of andere planeetbewoners
Gebruik deze slide als compacte samenvatting. Let op het vaste gebruik van de termen fantasy en sciencefiction.
Wat hoort het meest bij sciencefiction?
elfen
ruimtevaart
betovering
draken
De afleiders zijn typische fantasykenmerken. Het juiste antwoord verwijst naar ruimte en techniek.
Verschil tussen de genres
Bij sciencefiction spelen techniek en wetenschap vaak een grote rol. Bij fantasy gaat het juist meer om magie en het onmogelijke. Sciencefiction zou misschien ooit echt kunnen worden.
Hier controleren we of leerlingen het kernverschil echt begrijpen: denkbaar tegenover onmogelijk.
Leg in je eigen woorden 1 verschil uit.
Bespreek dat sciencefiction vaak denkbaar lijkt door techniek, wetenschap, ruimte of toekomstideeën. Fantasy draait juist om magie en dingen die niet echt kunnen volgens onze werkelijkheid.
Wat is plaats in een verhaal?
De plaats is de omgeving waar het verhaal zich afspeelt.
De schrijver beschrijft die plaats met een bedoeling. Zo wordt het verhaal duidelijker en voelt het echter voor de lezer.
Houd het vak Nederlands centraal: plaats is een onderdeel van verhaalopbouw en beschrijving.
Waarom is plaats belangrijk?
Een goede beschrijving van de omgeving:
maakt het verhaal realistischer
geeft informatie aan de lezer
helpt je het verhaal voor je te zien
Leg uit dat 'realistischer' hier niet betekent dat het echt gebeurd is, maar dat de lezer de wereld beter kan geloven.
Plaats bepaalt de sfeer
De omgeving kan een gevoel oproepen.
Bijvoorbeeld:
een donker bos geeft spanning
een stille planeet voelt vreemd en leeg
een oud kasteel kan geheimzinnig zijn
Verbind sfeer aan woordkeuze: dezelfde plaats kan anders voelen door hoe de schrijver beschrijft.
Plaats en spanning
Met een beschrijving van de omgeving kan de schrijver de tijd vertragen.
Daardoor let de lezer op kleine details en wordt de spanning groter voordat er iets gebeurt.
Licht 'tijd vertragen' toe met een kort voorbeeld: eerst geluiden, schaduwen en de ruimte beschrijven, en pas daarna de gebeurtenis.
Plaats in fantasy en SF
In fantasy laat de plaats vaak een magische wereld zien.
In sciencefiction laat de plaats vaak techniek, ruimte of een andere planeet zien.
De plaats helpt dus om het genre te herkennen.
Dit is de afsluitende koppeling: genrekenmerken zie je niet alleen aan personages of gebeurtenissen, maar ook aan de omgeving.
Waarom is plaats belangrijk in een verhaal?
voor extra personen
voor moeilijkere woorden
voor sfeer en info
voor een langer einde
Plaats geeft informatie, maakt het verhaal duidelijker en helpt de sfeer opbouwen.
Plaats en sfeer
De plaats is de omgeving van het verhaal. Een goede beschrijving maakt een verhaal realistischer en geeft de lezer informatie. Door de tijd te vertragen kan de schrijver meer spanning opbouwen.
De woorden sluiten direct aan bij de laatste subtopic-slides over plaats, sfeer en spanning.
Noem een plaats die past bij 1 genre.
Goede antwoorden noemen een omgeving die bij het genre past, bijvoorbeeld een donker bos of kasteel bij fantasy, of een planeet/ruimtestation bij sciencefiction. Laat leerlingen ook benoemen welk gevoel of kenmerk die plaats oproept.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen kort terugkijken op de inhoud. Mogelijke punten: verschil tussen fantasy en sciencefiction, belang van plaats, sfeer, spanning.
Welk woord uit deze les onthoud jij het best?
Gebruik de woordwolk als korte afsluiting. Laat een paar leerlingen hun gekozen woord toelichten.
Wat vond jij het moeilijkst?
Mogelijke antwoorden: het verschil tussen fantasy en sciencefiction, het begrip plaats, sfeer of spanning. Doel is reflectie op het leerproces, niet goed/fout.
Begrippen
fantasy - genre met fantasie, verbeelding, magie en onmogelijke gebeurtenissen
sciencefiction - genre met techniek, wetenschap, ruimte of toekomstideeën
genre - soort verhaal met bepaalde kenmerken
verbeelding - wat je in je hoofd kunt bedenken of voorstellen
plaats - de omgeving waar een verhaal zich afspeelt
sfeer - het gevoel dat een verhaal of plek oproept
aliens - wezens van een andere planeet
Deze slide heeft geen instructies