Maaltijdbegeleiding 2.1 + 2.2
Pg. 24 - 30 - log. assistent
Maaltijdbegeleiding 2.1 + 2.2
Pg. 24 - 30 - log. assistent
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
1. Het belang kunnen uitleggen van aangepaste maaltijden
2. Weten hoe een multidisciplinair team kan bijdragen aan het eerste doel
3. Voorbeelden kunnen geven van aangepaste voeding
4. voorbeelden kunnen geven om het maaltijdgebeuren aangenamer te maken
5. Verschillende hulpmiddelen kennen i.v.m. het maaltijdgebeuren
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Werken de logistiek assistenten enkel in het ziekenhuis?
JA
NEEN
Deze slide heeft geen instructies
Mag een logistiek assistent alle zorgvragers helpen met de maaltijd?
Deze slide heeft geen instructies
Welke (soort) taken mag je als logistiek assistent uitvoeren omtrent maaltijdzorg?
Deze slide heeft geen instructies
Als logistiek assistent
mag je ondersteuning geven bij een zorgvrager MET slikproblemen
mag je GEEN ondersteuning geven bij een zorgvrager MET slikproblemen
mag je verzorgende en verplegende taken uitvoeren
mag je geen directe zorg aan de zorgvrager verlenen
Deze slide heeft geen instructies
Wat mag je doen als logistiek assistent?
Bestellingen van maaltijden opnemen.
Koude en warme dranken bereiden en opdienen.
Kleine bereidingen maken (brood smeren, maaltijden opwarmen, …)
De maaltijd voorbereiden.
De maaltijd op- en afdienen
De eetruimte reinigen na elke maaltijd.
De afwas doen.
Alle onregelmatigheden bij de maaltijd (gebrek aan eetlust, …) rapporteren!
Het maaltijdgebeuren ondersteunen (uitgezonderd bij personen met slikproblemen) hieronder wordt verstaan:
praktische hulp (bv bord dichterbij zetten, vlees snijden, …) + stimuleren en observeren van de ZV
GEEN eten in de mond van de zorgvrager brengen met slikproblemen!!
Deze slide heeft geen instructies
De voedingsdriehoek
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Plaats de voedingsmiddelen van het dagmenu in de juiste laag van de voedingsdriehoek:
Ontbijt:
Middagmaal
Avondmaal
2 ronde sneden volkorenbrood
besmeert met 15 g notenpasta
1 ronde rozijnenkoffiekoek
300 g kipfilet
1 groot glas water
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een multidisciplinair team?
Een multidisciplinair team bestaat uit verschillende zorgprofessionals die samenwerken om de best mogelijke zorg te bieden aan de patiënt.
Leg uit wat een multidisciplinair team is en waarom het belangrijk is voor de zorg van de patiënt.
een te laag gewicht heb je als het BMI
minder is als 20
minder is als 22
minder is als 18
minder is als 25
Deze slide heeft geen instructies
Ondervoeding
lange tijd minder energie of voedingsstoffen binnenkrijgen
te laag lichaamsgewicht (BMI minder dan 20)
of
onbedoeld gewichtsverlies op meer dan 5 % op minder dan 6 maanden
Ondervoeding in cijfers - België
12% 70+'ers effectief ondervoed
45 % lopen een risico
In WZC 13% van de ouderen ondervoed
50% risico op ondervoeding
Deze slide heeft geen instructies
OORZAKEN van ondervoeding?
kauw- en slikproblemen
Gezondheidsproblemen (bv verminderde eetlust, mond- of gebitsproblemen, voedselproblemen, interactie met medicatie)
Sociale factoren (bv financiële toestand, gebrek aan sociaal vangnet)
Psychisch welbevinden (bv depressie)
Oudere mensen hebben minder energie nodig, maar de behoefte aan de voedingsstoffen blijft.
Ondervoeding ook mogelijk bij zwaarlijvige zorgvragers. Bijvoorbeeld, een zorgvrager met doorligwonden kan ondanks zijn overgewicht een slechte voedingstoestand hebben
Deze slide heeft geen instructies
GEVOLGEN van ondervoeding?
Afname gewicht en spiermassa
verminderde mobiliteit
verminderde zelfstandigheid
Vatbaarder voor ziektes
Moeilijke wondgenezing (doorligwonden)
Meer kans op complicaties bij ziektes en valpartijen (kan fataal zijn).
Deze slide heeft geen instructies
Observeren hoeveel de zorgvrager eet en rapporteren bij te weinig eten (zodat men kan zoeken naar de oorzaak en deze kan behandelen).
Gewicht opvolgen om de 14 dagen
VOORKOMEN van ondervoeding?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zorgt voor een goede omgeving bij het nuttigen van een maaltijd
een tv of luide muziek op de achtergrond om te stimuleren
sterke geuren in de omgeving van het eten
een gezellige omgeving en aangename verlichting
een vaste plaats aan tafel voor een vertrouwd gevoel
Deze slide heeft geen instructies
Als de zorgvrager wat voedsel rond de mond heeft dan
gebruik ik een lepel om de mond te reinigen
gebruik ik een servet om de mond te reinigen
Deze slide heeft geen instructies
Als ik een zorgvrager ondersteun met eten geven
observeer ik de zorgvrager en hou ik contact met hem
praat ik ondertussen geanimeerd met anderen
bepaal ik de snelheid waarmee ik het voedsel toedien
bepaalt de zorgvrager de snelheid bv. 30 tot 35 min voor een warme maaltijd
Deze slide heeft geen instructies
Invalshoeken ondersteuning
Zorg voor rustige omgeving
Handen wassen voor het eten (handhygiëne!)
Bescherm kleding
Gelegenheid tot bidden
Smakelijk opdienen
Blijf niet staan naast cliënt
Deze slide heeft geen instructies
Invalshoeken ondersteuning
Zit op ooghoogte
Let op tempo zorgvrager bij eten geven (observeren)
Plaats na de maaltijd de zorgvrager weer in de gewenste houding
Gelegenheid tot reinigen mond en gebit
Gelegenheid tot danken
Rapporteer
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is observatie zo belangrijk
Deze slide heeft geen instructies
De twee belangrijkste redenen:
Om verslikking te voorkomen --> sliktempo observeren
Om ondervoeding te voorkomen --> Door te observeren hoeveel de zorgvrager eet , wat hij eet en na te gaan waarom de zorgvrager eventueel minder eet (bv. slechte mondhygiëne, tandpijn, ...)
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga je observeren
Lichaamshouding ZV:
In de rolstoel: rechtzittende houding
In bed ruglig: ongeveer 60°
Slikken:
het sliktempo
neiging tot verslikken?
voeding snijden of mixen
vloeistof indikken
Deze slide heeft geen instructies
Wat kan je observeren
Mondhygiëne:
Onvoldoende mondhygiëne kan de eetlust verminderen!
Is het tandvlees niet ontstoken of is er tandpijn?
Observatie zv zelfstandig eten? (hulpmiddelen)
mes - vork?
Zicht zorgvrager
ZV moeite met snijden voeding?
Deze slide heeft geen instructies
Voorbereiding
Voorstellen (wie - wat - waar - ..)
gepaste hulpmiddelen
mond spoelen ZV
kledij beschermen
voedsel voorbereiden (snijden, pletten, ..)
zintuigen ok bij ZV? (bril, gebit, ..)
Zorg voor een rustige omgeving.
Zorg voor een goede houding
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga je op letten tijdens de uitvoering van die maaltijdbegeleiding
Deze slide heeft geen instructies
Uitvoering
zelfredzaamheid stimuleren dmv hulpmiddelen
alles op vaste plaats zetten (omstoten tegengaan)
slecht zicht: plaats benoemen of voelen
Observeer de zorgvrager
naast ZV zitten ter ondersteuning
Vraag waarmee jij kan helpen tijdens het eten.
Betuttel de zorgvrager niet
Deze slide heeft geen instructies
Nazorg
In bed ruim je de maaltijd af, verwijder je de bedtafel
begeleiden naar kamer (evt. bed)
Laat de zorgvrager de mond spoelen,
Geef hem een goede houding
Laat hem de handen wassen
Deze slide heeft geen instructies
Je gaat iemand begeleiden bij de maaltijd die halfzijdig verlamd is.
Je let erop dat de ZV in een comfortabele houding zit
Je neemt plaats achter de ZV en buiten het gezichtsveld van de ZV
Je stimuleert de zelfredzaamheid
Je laat de ZV de handen wassen na het eten
Deze slide heeft geen instructies
Je gaat iemand begeleiden met dementie die nog wel zelfstandig kan eten
Je gebruikt aangepast bestek en borden
Je blijft bij de ZV tijdens het eten
Je stimuleert extra tijdens het eten. De ZV is immers vlug afgeleid.
Je geeft exotisch eten welke ze niet herkennen
Deze slide heeft geen instructies
Aandachtspunten bij blinden en slechtzienden
Kijk in de richting van de ZV als je hem aanspreekt en zeg wie je bent.
Zeg het als je een kop koffie, glas ed. neerzet en raak met de hand van de blinde de tas aan.
Zeg wat hij te eten krijgt en waar het op het bord ligt en laat hem/haar eventueel voelen aan het bord en eten.
Als je een glas in zijn hand geeft, zeg dan waar hij die kan neerzetten.
Alle voedsel die ingepakt is uitpakken.
Plaats het bord, glas, beker altijd op vaste plaatsen (voorkomt omstoten).
Gebruik antislipbord of mat, gekleurde bordrand en aangepaste lepels.
Deze slide heeft geen instructies
Aandachtspunten bij ZV met halfzijdige verlamming
Zorg dat het voedsel voorbereid is (door te snijden of pletten).
Stimuleer de zelfredzaamheid zo veel mogelijk.
Laat de ZV de niet-verlamde kant maximaal gebruiken.
Observeer hem en geef wat extra hulp indien nodig.
Deze slide heeft geen instructies
Hulpmiddelen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
verminderde hand- of polsfunctie of een verminderde kracht in de handen
Betere grip om vast te houden
voor trillende handen
lichtgewicht bestek
verdikt bestek
verzwaard bestek
Deze slide heeft geen instructies
Wat is TREMOR?
beven of trillen
hoofdpijn
spierpijn
verslikken
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een tremorbeker (SassCup)?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
losse opstaande rand
warmwaterbord
voor ZV die meer tijd dan normaal nodig heeft om een warme maaltijd te eten
kan je klemmen op een gewoon bord
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Maaltijden verdelen
en op- en afdienen
Deze slide heeft geen instructies
Welk soort verdeelsysteem: maaltijden worden in de centrale keuken per persoon gepositioneerd
Centraal voedsel verdeelsysteem
Decentraal voedsel verdeelsysteem
Deze slide heeft geen instructies
Er zijn nog andere verdeelsystemen. Kennen jullie er nog 1tje?
Deze slide heeft geen instructies
Verdeelsystemen voedsel
Zelfbedieningssysteem
Restaurantsysteem waarbij de bestelling aan tafel wordt opgenomen en ook geserveerd
Systeem waarbij de bewoners het voedsel zelf gaan klaar maken zoals bijvoorbeeld in leefgroepen.
Deze slide heeft geen instructies
Je gaat het menu opnemen bij de zorgvrager. Wat is belangrijk om na te vragen?
Deze slide heeft geen instructies
Bij het opnemen van de menu bij de zorgvrager is het belangrijk om na te vragen:
• Wat de zorgvrager lust en je laat ze kiezen in de soorten menu’s
• Of de zorgvrager een dieet volgt. Noteer welk dieet zodat je ook weet waar men rekening moet mee houden (bv bij diabetici), zoutarm dieet.
• Zijn er andere gezondheidsproblemen die invloed hebben op de maaltijd?
• Heeft de zorgvrager een probleem met slikken of kauwen en moet het eten voorbereid worden: bv vlees gesneden, aardappelen pletten of met het eten gemixt worden, of makkelijk te kauwen zachte voeding.
Deze slide heeft geen instructies
Opdienen
Maak bord en voeding gebruiksklaar.
Controleer of het plateau voor de juiste zorgvrager is.
Schotel openen – deksel losmaken.
Soep in een diep bord, bekertje of kom.
Indien nodig: vlees snijden, groenten pletten met aardappelen
Drank in een gepast glas, beker of kom.
AANDACHTSPUNTEN
Broodmaaltijd: boterhammen smeren indien nodig.
Fruit schillen, eventueel in stukken snijden.
Zorgen dat alles binnen handbereik staat: bord, kopje, glas aan de rechterkant.
Het is belangrijk na te gaan of er eventuele verlammingen of beperkingen zijn bij de zorgvrager zodat je alles schikt binnen handbereik van zijn goede kant.
Handvat van een kopje naar rechts bij rechtshandige, links bij linkshandige.
Bij maaltijd opscheppen: zorg dat het bord er smakelijk uitziet.
Schep geen (te) grote porties op.
Wens de bewoner smakelijk eten.
Deze slide heeft geen instructies
AANDACHTSPUNTEN
Medicatie op het plateau wordt toegediend door verpleegkundige of zorgkundige
Eetkar schikken volgens afdelingsgewoontes en afspraken.
Eetgerei onmiddellijk bij het afdienen naar de keuken brengen om in een vaatwasmachine te reinigen op minstens 60° C.
Besteed aandacht aan de reiniging van de plateaus, bij voorkeur in de vaatwasmachine
Zorgvrager met besmettelijke ziekte: alles apart houden, afval wordt ook afzonderlijk gehouden.
Afruimen
Vraag of het gesmaakt heeft.
Geef de zorgvrager voldoende tijd na de maaltijd vooraleer je afdient.
Geef de zorgvrager een goede houding.
Observeer bij het afdienen steeds wat de zorgvrager gegeten heeft, vraag je af waarom iets blijft liggen, observeer zeker ook de vochtinname.
Zorg dat de tafel proper achterblijft: verwijder lege glazen, medicatiepotjes, borden…
Deze slide heeft geen instructies
Als logistiek assistent
mag je ondersteuning geven bij een zorgvrager MET slikproblemen
mag je GEEN ondersteuning geven bij een zorgvrager MET slikproblemen
mag je verzorgende en verplegende taken uitvoeren
mag je geen directe zorg aan de zorgvrager verlenen
Deze slide heeft geen instructies