4.1 Opbloei en macht van de stad

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 19 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Tijd van steden en staten

4.1 Opbloei en macht van de stad

4

Leerdoelen

  • Waardoor namen de landbouwopbrengsten in de elfde eeuw toe?

  • Hoe waren bevolkingsgroei, specialisatie in beroepen en de opkomst van steden gevolgen van de toenemende voedselproductie?

  • In welke gebieden in Europa begon de overgang van een landbouwsamenleving naar een landbouw-stedelijke samenleving?

  • Hoe leidde de opkomst van handel en nijverheid tot interregionale economische verwevenheid in Europa?

  • Hoe en waarom kregen burgers in de steden en mensen op het platteland door de opkomst van de steden meer vrijheid?

  • Hoe nam door de economische macht van de steden hun zelfstandigheid toe?

  • Welke gevolgen had de opkomst van steden voor de machtsverhoudingen tussen adel en de burgers?


Ka: De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een agrarisch-urbane samenleving

Ka: De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden

Tijd van monniken en ridders 500 - 1000

Je beantwoordt:

Nieuwe steden, handel en nijverheid

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

In de vroege middeleeuwen was elk dorp, vaak zelfs elk huishouden, vrijwel geheel zelfvoorzienend.


Daar kwam vanaf de 11e eeuw verandering in. Politieke rust, ontginning en technologische vernieuwingen zorgden voor een toename in de voedselproductie.


Hierdoor was het niet meer noodzakelijk dat alle mensen in de landbouw werkten. Wie handig was kon zich specialiseren in een ambacht.

Waardoor namen de landbouwopbrengsten in de elfde eeuw toe?

Nieuwe steden, handel en nijverheid

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Deze specialisten in een ambacht gingen wonen op een plek waar veel mensen kwamen en waar zijzelf en hun voorraden veilig waren.


Bestaande stadjes werden hierdoor groter, en bij knooppunten van handelsroutes en bij burchten ontstonden nieuwe steden.


De hoeveelheid handel en nijverheid bleef groeien. De maatschappij veranderde van een landbouwsamenleving in een landbouwstedelijke samenleving.

Hoe waren bevolkingsgroei, specialisatie in beroepen en de opkomst van steden gevolgen van de toenemende voedselproductie?

Londen (stadsrechten en privileges)

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Naarmate de steden groeiden, groeide bij de burgers van deze steden ook hun wens tot meer zelfstandigheid. Die zelfstandigheid kon men kopen van koningen, kloosters of leenmannen. Kortom de persoon die eigendom was van de grond.


In ruil voor geld of erkenning (bijvoorbeeld van een koning) verkregen steden privileges, vrijheden, die werden vastgelegd in zogenaamde stadsrechten.


De ontwikkeling van steden was goed zichtbaar in Italië en de Zuidelijke Nederlanden, graafschap Vlaanderen.

In welke gebieden in Europa begon de overgang van een landbouwsamenleving naar een landbouw-stedelijke samenleving?

Interregionale handel

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Steden handelden aanvankelijk vooral met het omringende platteland.


Maar naast deze regionale handel, was er ook interregionale handel.


Handelaren uit Noord-Italië brachten specerijen en andere Aziatische en Arabische luxeproducten over de Alpen naar Noord-Europa.


Enkele Franse steden organiseerden jaarlijks gedurende een aantal weken een jaarmarkt.


Hoe leidde de opkomst van handel en nijverheid tot interregionale economische verwevenheid in Europa?

Interregionale handel

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

In de veertiende eeuw namen jaarmarkten in betekenis af. Italiaanse handelaren deden nu ook per schip Brugge aan. Daarnaast groeide sommige jaarmarkten uit tot permante markten.


Handel over zee werd ook veiliger dan over land.


Net als ambachtslieden gingen ook handelaren zich organiseren in koopmansgilden. Zij maakten handelsafspraken en werkten samen.


Het instellen van een Hanze was de volgende stap in het organiseren van de handel.


Hoe leidde de opkomst van handel en nijverheid tot interregionale economische verwevenheid in Europa?

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Steden die in een Hanze samenwerkten, gaven elkaars handelaren allerlei handelsvoorrechten. Van de grootste Hanze waren vele tientallen handelssteden aan de Oost en Noordzee lid.


Hoe leidde de opkomst van handel en nijverheid tot interregionale economische verwevenheid in Europa?

Interregionale handel

Verwerkingsopdracht

Jullie maken je eigen Gilde!


Beantwoord de vragen en werk op het A3 blad


Je hebt 15 minuten de tijd


Veel suces :)

Tijd van monniken en ridders 500 - 1000

Je gaat aan de slag:

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Door toenemende rijkdom door handel en nijverheid groeide het aantal mensen met vermogen. Deze mensen eisten meer invloed.


Om voor hun rechten op te komen, organiseerden ze zich in handwerkersgilden.


Hoewel de adel bestuursmacht over de steden verloor, bleef er meestal nog wel een economische band bestaan tussen de stad en de edelman.

Welke gevolgen had de opkomst van steden voor de machtsverhoudingen tussen adel en de burgers?

Spanningen in de stad

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Ook buiten de gebieden die aanvankelijk steeds meer verstedelijkten zagen heersers het nut van steden in.


Ook in Centraal-Europa werd de groei van steden gestimuleerd.


Privileges en vrijheden lokte mensen naar de steden, ook vanaf het platteland. Ook horigen probeerden domeinen te ontvluchtten.





Hoe en waarom kregen burgers in de steden en mensen op het platteland door de opkomst van de steden meer vrijheid?

Stadsstichtingen

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Door de vlucht van horigen ontstond er een tekort aan mankracht op de domeinen. Door de belastingen en verplichtingen te verminderen hoopte de adel te voorkomen dat nog meer mensen de domeinen ontvluchtte.


Zo zorgde de opkomt van de steden ook voor meer vrijheid op het platteland.



Hoe en waarom kregen burgers in de steden en mensen op het platteland door de opkomst van de steden meer vrijheid?

Stadsstichtingen

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Aanvankelijk stelde de machthebber in de regio waarin een stad ontstond, een stadsbestuur samen.


In ruil voor belastingbetalingen eisten rijke burgers invloed in het stadsbestuur.


Ze kregen bijvoorbeeld het recht om als schepen plaats te nemen in de schepenbank, de rechtbank van de stad.



Hoe nam door de economische macht van de steden hun zelfstandigheid toe?

Spanningen in de stad

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

Deze rijke burgers bleven vaak hun leven lang in functie en/of verdeelden de mooie baantjes onder elkaars familie. Corruptie en vriendjespolitiek, het leek het Witte Huis wel.


Onder het gemeen, de grote meerderheid van de stedelingen, bestond veel onvrede over de situatie.

Hoe nam door de economische macht van de steden hun zelfstandigheid toe?

Spanningen in de stad

Tijd van steden en staten 1000 - 1500

In Noordwest-Europa was de invloed van de adel op de steden in Vlaanderen het meest afgenomen.


In de grote steden van Noord-Italië waren de steden zo onafhankelijk geworden, dat ze in feite opereerden als stadstaten.

Welke gevolgen had de opkomst van steden voor de machtsverhoudingen tussen adel en de burgers?

Spanningen in de stad

Herhalen 2x3 in 5


Vorig hoofdstuk:

  1. Waarom waren de Franken de belangrijkste steunpilaar voor christelijke missionarissen?

  2. Waarom waren zelfvoorzienende landgoederen tijdens de Vroege Middeleeuwen een logisch antwoord op de ontstane politieke en economische situatie?

  3. Waarom kon het feodale systeem leiden tot politieke versnippering?




Deze les:

  1. Wat zijn privileges?

  2. Wat zijn stadsrechten?

  3. Wat is een gilde?

Tijd van monniken en ridders 500 - 1000

Beantwoord zoveel mogelijk vragen in 5 minuten:

Leerdoelen

  • Waardoor namen de landbouwopbrengsten in de elfde eeuw toe?

  • Hoe waren bevolkingsgroei, specialisatie in beroepen en de opkomst van steden gevolgen van de toenemende voedselproductie?

  • In welke gebieden in Europa begon de overgang van een landbouwsamenleving naar een landbouw-stedelijke samenleving?

  • Hoe leidde de opkomst van handel en nijverheid tot interregionale economische verwevenheid in Europa?

  • Hoe en waarom kregen burgers in de steden en mensen op het platteland door de opkomst van de steden meer vrijheid?

  • Hoe nam door de economische macht van de steden hun zelfstandigheid toe?

  • Welke gevolgen had de opkomst van steden voor de machtsverhoudingen tussen adel en de burgers?

Tijd van monniken en ridders 500 - 1000

Je beantwoordt:

Afsluitingsopdracht

Je gaat aan de slag met het maken van een eigen gilde


Je hebt tot het einde van de les de tijd


Veel succes :)

Tijd van monniken en ridders 500 - 1000

Je gaat aan de slag: