Literatuurgeschiedenis 5 vwo - periode 3
Stof voor SE
Neem deze LessonUp met de aantekingen van de lessen goed door en zorg dat je de teksten die in de les behandeld zijn goed kent. --> dit zijn ook alle opdrachten in de Classroom.
Verder raden we aan om de volgende theorie uit het boek door te nemen
Module 3
Literatuur van de zestiende en zeventiende eeuw
1. historische context
3. literaire ontwikkelingen
(3.3 niet --> maar wel 3.3.1 - Treurspel p.111)
Wilhelmus
Gysbreght van Aemstel
Module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
1. historische context
2.2. Verlichting
3. literaire ontwikkelingen
(3.2. - hoeft niet)
Reize door het Aapenland
De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart
Module 5
Literatuur van de negentiende eeuw
1. historische context
--> zorg dat je kennis hebt van 'romantiek' en 'realisme'
Max Havelaar
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Stof voor SE
Neem deze LessonUp met de aantekingen van de lessen goed door en zorg dat je de teksten die in de les behandeld zijn goed kent. --> dit zijn ook alle opdrachten in de Classroom.
Verder raden we aan om de volgende theorie uit het boek door te nemen
Module 3
Literatuur van de zestiende en zeventiende eeuw
1. historische context
3. literaire ontwikkelingen
(3.3 niet --> maar wel 3.3.1 - Treurspel p.111)
Wilhelmus
Gysbreght van Aemstel
Module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
1. historische context
2.2. Verlichting
3. literaire ontwikkelingen
(3.2. - hoeft niet)
Reize door het Aapenland
De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart
Module 5
Literatuur van de negentiende eeuw
1. historische context
--> zorg dat je kennis hebt van 'romantiek' en 'realisme'
Max Havelaar
Deze slide heeft geen instructies
1
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
2
Deze slide heeft geen instructies
Het Wilhelmus
Lees historische context
Opdracht in Classroom
- doelen van Het Wilhelmus
- wie heeft het geschreven?
- kenmerken Rederijkers?
Deze slide heeft geen instructies
https://www.literatuurgeschiedenis.org/teksten/wilhelmus
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Doelen
- geld ophalen bij Duitse protestantse adel
- Willem van Oranje neerzetten als leider
- Het Nederlandse volk moed inspreken
- Willems vlucht naar Duitsland verdedigen
- De opstand tegen de Spaanse koning verdedigen
- Lied gericht op twee verschillende doelgroepen: Duitse adel en Nederlandse volk
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Voor meer informatie over Het Wilhelmus
https://www.literatuurgeschiedenis.org/teksten/wilhelmus
(eerste filmpje meer uitleg over de doelen van het Wilhelmus)
Deze slide heeft geen instructies
3
Deze slide heeft geen instructies
Treurspel (111)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Naar aanleiding van het overlijden van zijn zoontje Constantijn. Het vers is deels geschreven vanuit het perspectief van het overleden kind, dat inmiddels een engel is en zich afvraagt waarom iedereen zo treurig is.
Kinderlyck
Constantijntje, 't zaligh kijndtje,
Cherubijntje, van omhoogh,
D'ydelheden, hier beneden,
Uitlacht met een lodderoogh.
Moeder, zeit hy, waarom schreit ghy?
Waarom greit ghy, op mijn lijck?
Boven leef ick, boven zweef ick,
Engeltje van 't hemelrijck:
En ick blinck 'er, en ick drincker,
't Geen de schincker alles goets
Schenckt de zielen, die daar krielen,
Dertel van veel overvloeds.
Leer dan reizen met gepeizen
Naar pallaizen, uit het slick
Dezer werrelt, die zoo dwerrelt.
Eeuwigh gaat voor oogenblick.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Gebaseerd op de Griekse tragedie (23)
Tragedie: vaste opbouw
1. expositio = beschrijving van de (problematische) beginsituatie en van wat er al gebeurd is
2. intrige = hierin raakt de hoofdpersoon verwikkeld en de spanning wordt opgevoerd
3. crisis
4. peripeteia = beslissende wending
5. einde
- verzoening
- catastrofe
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Maak opdracht 15 (93-95)
Antwoorden in Classroom
--> Antwoorden Laagland --> Module 3 (p. 8)
vraag 12 - niet
Deze slide heeft geen instructies
4
Deze slide heeft geen instructies
Laagland module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
-inleiding-
historische context
Deze slide heeft geen instructies
Historische context (p. 131)
Wereldwijd sfeer van onafhankelijkheid en opstand:
1775: Amerikaanse Vrijheidsoorlog, resultaat: onafhankelijkheid VS
1789: Franse Revolutie, ontevreden burgers bestormen de Bastille, resultaat: afzetting en onthoofding Lodewijk XVI
1795: Napoleon grijpt de macht
Bastille: Middeleeuws fort dat als gevangenis werd gebruikt. De verovering ervan was een symbool voor de Franse Revolutie, aangezien de celtoewijzing geschiedde op basis van de stand van de gevangene: hoe hoger de stand, hoe luxueuzer de cel.
Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden
Deze slide heeft geen instructies
Historische context (p. 131)
Verhoudingen in de Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden:
de Oranjepartij: de stadhouder en zijn aanhang
de regenten (regentenfamilies hebben de macht): machtige stadsbestuurders, antistadhouder
de patriotten (burgerij): emanciperende burgerij, antistadhouder en regenten, wensten meer invloed op het dagelijks bestuur
Stadhouders hadden verschillende functies; zij hadden bijvoorbeeld zitting in de Raad van State, konden de gewestelijke staten bijeenroepen en zaten het rechtscollege voor.
Willem van Oranje
Situatie = vergelijkbaar met monarchie
Deze slide heeft geen instructies
Overige begrippen (p. 131)
verfransing: regenten die zich in cultureel opzicht naar Frankrijk richten
pruikentijd: regenten dragen pruiken (Parijse mode)/ De term 'pruikentijd' staat ook voor de decadentie en de zelfgenoegzaamheid van de elite.
Industriële Revolutie: in Engeland grote impuls, in Nederland stagneert de boel, regenten rentenieren en doen geen nieuwe inversteringen --> werkloosheid, onvrede stijgt.
Bataafse Republiek: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt veroverd door Frankrijk (1795)
Deze slide heeft geen instructies
vazalstaat = staat die afhankelijk is van een andere staat. In dit geval Frankrijk dus
Deze slide heeft geen instructies
aan de slag
Maak van module 4: opdracht 2 en 3 (p. 120)
10 min
Deze slide heeft geen instructies
Antwoorden
Opdracht 2
1 einde Franse Revolutie – Napoleon
2 Jacobijnen – Terreur
3 tegen stadhouder en tegen regenten – patriotten
4 Oranjepartij – stadhouder en aanhang
5 “all men are created equal” – Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring
6 tegenstanders stadhouder en consolidatie eigen macht – regenten
7 pruikentijd – Parijse mode en verfransing
Opdracht 3
1 De twee ‘kwalen’ zijn de “stank van de Vrijheidsadem” en de “kalkachtige aangroeisels van Burger-eisen”.
2 Het ’geneesmiddel’ voorkomt “het verrotten van de oppermacht der Regenten” en het “bederf van Vorsten en Groten”.
3 De tekst is spottend bedoeld; om dat spottende effect te bereiken wordt het tegenovergestelde beweerd dan wordt bedoeld. De politieke tegenstanders worden zo belachelijk gemaakt. De schrijver(s) (?) van de tekst is/zijn wel voor vrijheid en burgereisen en tegen regenten en vorsten. De tekst komt dus waarschijnlijk uit patriottische hoek.
Deze slide heeft geen instructies
5
Deze slide heeft geen instructies
Laagland module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
-Verlichting-
Deze slide heeft geen instructies
Voltaire = belangrijke aanstichter van Franse Revolutie. Humoristische gedichten waarmee hij aristocraten beledigde. Belandde een aantal keer in de gevangenis hierom. Felle kritiek op onrecht en de kerk
Rousseau = mens is vervreemd van zichzelf en moet terug naar de natuur. De mens is van nature vrij, goed en onbedorven. De bron van het kwaad was het privé-eigendom dat leidde tot ongelijkheid. Opvoeding belangrijk thema bij Rousseau
Locke = mensen hebben natuurrechten. vormen samen een maatschappij, als een sociaal contract dat op vrijwillige basis gesloten wordt. Dit was volgens hem geen contract tussen de regering en geregeerden, maar tussen vrije mensen onderling, op basis van gelijkwaardigheid.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
In de Verlichting staat:
ratio/rede centraal
geloof centraal
natuur centraal
spiritualiteit centraal
Deze slide heeft geen instructies
6
Deze slide heeft geen instructies
Laagland module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
-Spectatoriale tijdschriften-
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Spectatoriale tijdschriften
literatuur in de 18e eeuw: voor en door burgers
Spectatoriale tijdschriften
- opinieorgaan voor de burgerij: raad over allerlei zaken (bijv. op zedelijk of godsdienstig terrein), leerzaam en amusant, aanzetten tot discussie
- idealen Verlichting: mens kan zich verbeteren door redelijk denken
- gelezen in koffiehuizen
- 'De Hollandsche Spectator' van Justus van Effen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Spectatoriale tijdschriften
Tekstsoorten:
1. karakterschetsen: menselijke eigenschappen uitvergroot en bekritiseerd of juist geprezen
2. moraliserende gedichten
3. lezersbrieven (ingezonden brieven)
Vanaf 1780 dalende populariteit: politieke kwesties mochten niet genoemd worden en de roman werd erg populair.
Deze slide heeft geen instructies
In de Hollandse spectator bestreed Justus van Effen
het onnodige gebruik van de Franse taal
het geroddel in de tijdschriften
het schunnige taalgebruik op het toneel
de onzin van de ingezonden brieven
Deze slide heeft geen instructies
Laagland module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
-Kinderliteratuur en imaginaire reisverhalen-
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kinderliteratuur
opvoeding en onderwijs --> verlichtingsidealen!
Hieronymus van Alphen (1746-1803) --> belangrijkste auteur van kinderliteratuur
Proeve van kleine gedigten voor kinderen (1778)
- studie-ijver
- deugden: oprechtheid, gehoorzaamheid
- relatie ouder/kind
Deze slide heeft geen instructies
Van Alphens literatuur was populair, want:
1. het kind verwoordt zelf de les of de moraal
2. Van Alphen gebruikt eenvoudige taal
3. onderwerpen, zaken en gevoelens sluiten aan bij de belevingswereld van kinderen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wie schreef kindergedichtjes?
Baruch Spinoza
Justus van Effen
Hieronymus van Alphen
Sara Burgerhart
Deze slide heeft geen instructies
De taal van deze gedichtjes was best ingewikkeld voor kleine kinderen
juist
onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Imaginaire reisverhalen
- verhaal over een reis naar een denkbeeldig land
- maatschappijkritiek --> populair bij Verlichtingsschrijvers
- want: via een denkbeeldig land kon een schrijver situaties in zijn eigen land bekritiseren
- satirisch
Reize door het Aapenland van Gerrit Paape
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Reize door het Aapenland
Opdracht in Classroom
- Lees het eerste hoofdstuk uit
- Lees eventueel nog meer hoofdstukken uit het werk en bedenk: welke kenmerken uit de Verlichting zie je in dit werk terug?
p. 50: begin van boek
p. 3 - 5: overzicht van inhoud van alle hoofdstukken
Deze slide heeft geen instructies
Reize door het Aapenland
https://leesdossier-else-van-altveer.blogspot.com/2012/05/reize-door-aapenland-ja-schasz.html
Deze slide heeft geen instructies
Reize door het Aapenland
J.A. Schasz M.D --> patriotisch pseudoniem
Voorbereiding:
- Eerste hoofdstuk gelezen
- Samenvattingsfilmpje bekeken
- Eventueel nog meer hoofdstukken gelezen
- Nagedacht over de volgende vraag: welke kenmerken uit de Verlichting
komen terug in dit werk?
Deze slide heeft geen instructies
Het begin
De hoofdpersoon ziet dat zijn vrouw, dienstmaagd, hond én paard in de vijver
liggen.
Hij moet beslissen wie/wat hij kan redden.
Hij denkt zo lang na dat niemand het overleeft…
Deze slide heeft geen instructies
De rest van het werk
- De hoofdpersoon komt in het Aapenland terecht.
- Iedere aap heeft een nummer, soms een absurd lang nummer!
- De apen proberen te leven zoals mensen.
- Twee groeperingen:
Het uiterlijk van de aap moet worden veranderd → staart eraf (Nummer 5).
Het innerlijk van de aap moet worden veranderd → gedrag aanpassen (Nummer 1).
- Aap Nummer 5 en zijn gelijken willen hun eigen staart niet afhakken…
Deze slide heeft geen instructies
De rest van het werk
- Staartenafhakceremonie: voor eenieder een houtblok, hakbijl en een pleister.
- Het gaat natuurlijk helemaal mis: dood en verderf.
- Nummer 5 en zijn gelijken vluchten, nummer 1 en zijn gelijken helpen de
arme apen.
- Nummer 5 en zijn gelijken belanden bij circusmensen.
- En toen werd de hoofdpersoon wakker: het was allemaal een droom.
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken Verlichting?
Maatschappijkritiek, verpakt in satire.
Vergelijking tussen Nummer 5 en de politieke situatie in de achttiende eeuw.
Het rationalisme komt terug: je moet zelf nadenken en niet de kudde volgen!
Dit zie je terug in de discussies die de verschillende apengroepen voeren.
Maar: te veel nadenken is ook niet goed…
In het verhaal zelf niet erg veel diepgang, waarom zou dat zo zijn?
Auteurs uit de achttiende eeuw = opvoeders. De lezer moet Verlicht worden.
De boodschap van de schrijver is duidelijk: vertouw niet blind op de politieke leiders in jouw land, maar denk zelf na voor je iets doet. Dit is een waar ideaal van de Verlichting.
Deze slide heeft geen instructies
Bedoeling van Paape
- Nummer 1 apen: patriotten (vrijheid, gelijkheid, democratie)
--> geven de apen de innerlijke vrijheid om mens te worden
- Nummer 5 apen --> oranjegezinden (koste wat het kost de macht behouden)
--> willen m.b.v. hun macht staarten afhakken
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een imaginair reisverhaal?
een grappig verhaal over een reiziger
een verslag van een reis die iemand gemaakt heeft
een verzonnen verhaal naar een denkbeeldig gebied
fantasy
Deze slide heeft geen instructies
Waarom werd het imaginair reisverhaal populair in de Verlichting?
Meer mensen gingen reizen
Men kende al reisverhalen uit de Renaissance
Mensen leefden liever in een fantasiewereld
Deze slide heeft geen instructies
Waarom schreven Verlichters imaginaire reisverhalen?
Ze hadden een grote fantasie
Ze vertelden graag over hun reizen
Ze konden dan niet opgepakt worden
Deze slide heeft geen instructies
7
Deze slide heeft geen instructies
Laagland module 4
Literatuur van de achttiende eeuw
-opkomst van de roman-
Deze slide heeft geen instructies
Opkomst van de roman
- ca. 1780: roman wordt een volwaardig genre (i.t.t. 'romannetjes')
Verlichting
--> psychologische verdieping romanpersonages (zelfbespiegeling, eigen gedrag)
--> zedenromans: heersende normen en waarden worden beschreven in brieven
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De Historie van Mejuffrouw Sara Burgerhart
auteurs: Betje Wolff en Aagje Deken
kenmerken:
- gewone burgers zijn hoofdpersoon, dagelijks leven centraal
- doel: normen en waarden, een vrouw moet zich niet teveel bezig houden met werelds vermaak, maar zich richten op het geluk in huwelijk en gezin
- programmanamen: Burgerhart, Edeling
Deze slide heeft geen instructies
De schrijfsters
Elisabeth (Betje) Wolff en Agatha (Aagje) Deken: Kennismaking in 1776
Echtgenoot Wolff overlijdt in 1777 → Wolff en Deken gaan bij elkaar wonen
Zo goed als openlijk lesbisch stel
Politiek geëngageerd: beiden patriotten
Leveren bijdragen aan de spectatoriale tijdschriften
Maar het belangrijkste en beroemdste werk is Sara Burgerhart
Dit is een briefroman → de brieven realiseren ‘echtheid’
Deze slide heeft geen instructies
Briefromans
zelfbespiegelingen met anderen delen
illusie van echtheid --> typerende personages met talige kenmerken, spanning verhogend als een brief zoek raakte of verkeerd werd begrepen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wie is Sara?
Jongvolwassen vrouw die, in eerste instantie, bij haar tante woont
Ze is opstandig / doet wat ze wil → verlaat tante en gaat wonen bij weduwe
Nare ervaring met ‘R’, uiteindelijk huwelijk met Hendrik Edeling
Kijkvraag:
Wat zijn de doelen van de briefroman Sara Burgerhart?
Deze slide heeft geen instructies
Wat nog meer?
Meisjes waarschuwen voor griezels, aansporing goed na te blijven denken en je niet te laten leiden door gevoelens
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Sentimentele romans
gewaarwordingen van de personages centraal
nadruk op gevoel, niet op handelingen of herkenbare sociale context > zwaarbeproefde liefdesrelatie
doel: lezers emotioneel raken en actief mee laten leven
Feith, Julia
Deze slide heeft geen instructies
Ze trouwde met een 52-jarige weduwnaar, een predikant.
Betje Wolff
Aagje Deken
Deze slide heeft geen instructies
De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart (1782) heeft als genre: de allereerste _____roman.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht bij Sara Burgerhart
Zie Classroom
Inleveren voor .... februari
Deze slide heeft geen instructies
8
Deze slide heeft geen instructies
Negentiende eeuw en Max Havelaar
De romantiek en het realisme
Deze slide heeft geen instructies
Historische context
1. Enorme technische ontwikkelingen
Machines, fabrieken
Industrialisatie en kapitalisme 🡪 materialistische instelling (positivisme)
Grote steden
2. Parlementaire democratie
Thorbecke en Willem II
Grondwet
3. Burgerlijke ideologie
Verzuiling, trek je terug in je eigen kring
Emancipatie: katholieken, vrouwen
Deze slide heeft geen instructies
Opkomst sentimentalisme (18de eeuw)
Opkomst sentimentalisme
Betekent het einde van de Verlichting, waarom?
Sentimentalisme = zoveel mogelijk gevoel centraal
Tegenovergestelde van het rationalisme in de Verlichting
Deze slide heeft geen instructies
Literaire ontwikkelingen
1. Romantiek
Expressie van eigen gevoelens en de verbeelding
Drang naar vrijheid
De kunstenaar/schrijver als ‘ziener'= origineel, een oorspronkelijke of unieke figuur
Leven in onvrede met je omgeving 🡪 Sehnsucht, Weltschmerz
Ontvluchten van het materialistische heden 🡪 verheerlijking van verleden
2. Realisme
De maatschappij/de mens beschrijven zoals hij echt is
Wel: idealistisch! 🡪 met een duidelijke moraal
De roman wordt ‘volwassen’
Deze slide heeft geen instructies
Historische roman
Kenmerken
Vaderlandsliefde
Visie op de maatschappij, burgers een spiegel voorhouden
Interesse in het verleden
Gedetailleerde decors voor het inlevingsvermogen
Deze slide heeft geen instructies
Max Havelaar (1860)
p. 148
Deze slide heeft geen instructies
Verschil fictie/ non-fictie
Volgens Droogstoppel zijn romans “valse verhalen” (r. 29) en vervolgens wordt deze opmerking veralgemeniseerd: verhalen zitten vol leugens (r. 37 en verder). Droogstoppel beschouwt fictie (‘verhalen’) als “vals” en “leugenachtig”. Dat is een zeer beperkte opvatting over fictie. Bij fictie is de vraag naar waar of niet waar niet aan de orde, want een fictionele tekst is geen feitelijke beschrijving van de werkelijkheid, maar een beschrijving van dat wat mogelijk of waarschijnlijk is, of zal zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Batavus Droogstoppel
De naam Batavus verwijst naar de Batavieren, volgens de overlevering een oude Germaanse stam, beschouwd als de stamvaders van het Nederlandse volk. De voornaam verwijst zo naar ‘de Nederlander’. Een droogstoppel is de aanduiding voor een saai, kleurloos en vervelend mens. De naam Batavus Droogstoppel en het romanpersonage met die naam representeren dus ‘de Nederlander’ als saaie, vervelende persoon.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
- Onderdeel van de raamvertelling van de 'Max Havelaar'
- Parabel = gelijkenis: kort, eenvoudig verhaal dat een moreel of filosofisch idee illustreert.
Saïdjah en Adinda
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 12 p. 155/ 156
Saïdjah en Adinda
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken
realisme - romantiek
dubbelroman
buitenliterair effect
cultuurstelsel
tegen kolonialisme of uitbuiting?
Max Havelaar (1860)
Deze slide heeft geen instructies
- Terugkomst.
- Ook Adinda's gezin is beroofd van buffels en verhuisd.
- Hervindt het rijstblok: 'Tweeëndertig ingekorven strepen.'
- Reist Adinda achterna en vindt het gezin.
Saïdjah en Adinda
Deze slide heeft geen instructies
'...en vond het lijk van Adinda's vader met een klewang-bajonetwonde in de borst. Naast hem zag Saïdjah de drie vermoorde broers van Adinda, jongelingen, bijna kinderen nog, en een weinig verder lag het lijk van Adinda, naakt, afschuwelijk mishandeld... Er was een smal strookje blauw lijnwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling...' Saïdjah pleegt zelfmoord.
Saïdjah en Adinda
Deze slide heeft geen instructies
'En weinig tijd later was er te Batavia groot gejubel over de nieuwe overwinning die weer zoveel lauweren had gevoegd bij de lauweren van 't Nederlands-Indisch leger. (...) En waarschijnlijk stegen er in de zondagskerk of bidstond uit de harten der vromen dankgebeden ten hemel, bij 't vernemen dat 'de Heer der heirscharen' weer had meegestreden onder de banier van Nederland.'
Saïdjah en Adinda
Deze slide heeft geen instructies
- Is het verhaal feit of fictie?
- Wat verdichtsel is in 't bijzonder, wordt waarheid in 't algemeen. (blz. 63)
Multatuli ontkent andere interpretaties: 'En aan sommigen die misschien beweren dat ik Saïdjah en zijn liefde heb geïdealiseerd, moet ik vragen hoe ze dit weten kunnen.
Slot
Deze slide heeft geen instructies
We lezen het einde van Max Havelaar (p.158-159)
Maak vraag 7 t/m 15 (159/160)
(vraag 12 hoeft niet)
Klaar?
Ga naar Classroom:
1. opdracht 12 nakijken
2. maak opdracht 'Reize door het Aapenland'
Opdracht
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent de pseudoniem Multatuli?
Ik heb veel geleden
Ik heb mijn doel bereikt
Ik ben onterecht ontslagen
Ik heb veel gedragen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de hoofdgedachte van het boek?
Max Havelaar verkocht eerlijke koffie
Droogstoppel is een nette handelaar
De Javanen worden mishandeld
Het kolonialisme moet stoppen
Deze slide heeft geen instructies
Het boek werd en plein public besproken tot in de Tweede Kamer toe. Hoe noem je dat?
Een politiek gevolg
Een extern effect
Een literair-realistisch gevolg
Een buitenliterair effect
Deze slide heeft geen instructies
In het slot noemt Multatuli nog een doel van het boek. Welk citaat is juist?
"Ik wil geloofd worden."
"Mijn naam moet gezuiverd worden."
"Ik wil gelezen worden."
"Ik wil misstanden aan de kaak stellen."
Deze slide heeft geen instructies
Aan wie draagt Multatuli in het slot het boek op?
De Javaan
Koning Willem II
Koning Willem III
Koningin Wilhelmina
Deze slide heeft geen instructies
In welk jaar werd het cultuurstelsel afgeschaft?
1860
1870
1880
1890
Deze slide heeft geen instructies